د چین د بهرنیو چارو وزارت له ایران سره د همکارۍ له امله پر درېیو چینایي شرکتونو د امریکا لهخوا لګېدلي بندیزونه «ناقانونه» بللي او اعلان یې کړی، چې بیجېنګ به په کلکه د چینایي شرکتونو له «مشروع حقونو او ګټو» دفاع وکړي.
د یاد وزارت ویاند وایي، بیجېنګ تل له چینایي شرکتونو غوښتي چې خپل فعالیتونه د «قوانینو او مقرراتو» په چوکاټ کې ترسره کړي.
د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي، چې په ایران کې د حکومت کمزوري کېدل یا سقوط کولی شي په سیمه کې د دغه هېواد د نیابتي ځواکونو د شبکې د پاشل کېدو لامل شي، خو دا بدلون حتمي نه دی.
نوموړي دا څرګندونې د امریکایي ټلویزیوني خپرونې «۶۰دقیقې» سره په یوه مرکه کې کړې دي. هغه وویل: «ممکنه ده؟ هو. تضمین شوی دی؟ نه.»
د هغه دا لومړنۍ تلویزیوني مرکه له یوې امریکایي رسنۍ سره وروسته له هغه کړې چې د ایران پر وړاندې وروستۍ جګړه پیل شوې وه. هغه زیاته کړه چې دغه جګړه که څه هم «سترې لاسته راوړنې» لري، خو لا پای ته نه ده رسېدلې.
د هغه په وینا، د ایران د اټومي پروګرام ځینې برخې لا هم پاتې دي چې باید له منځه یوړل شي، په ځانګړي ډول غني شوي یورانیم، د غني کولو تاسیسات، د بالستیک توغندیو پروګرام او د نیابتي ځواکونو ملاتړ.
نوموړي وویل: «موږ ډېر څه کمزوري کړي، خو ټول نه دي ختم شوي او لا هم کار ته اړتیا ده.»
نتنیاهو ټینګار وکړ چې د ایران د اټومي او پوځي وړتیاوو مهارول د اسراییل لپاره لا هم اساسي هدف پاتې دی، او د هغه په وینا د جګړې پای لا نه دی معلوم.
نیویارک ټایمز راپور ورکړی، چې د ایران او امریکا ترمنځ د سولې پر طرحې د توافق نهرامنځته کېدو وروسته، د تیلو نړیوالې بیې لوړې شوي او د ونډو د بازار د راتلونکو معاملو ارزښت راټیټ شوی دی.
د راپور له مخې، د برنټ خام تیل، چې د نړۍ د نفتو مهم معیار بلل کېږي، د یکشنبې په ماښام تر درې سلنه ډېر لوړ شوی او د هر بېرل بیه یې له ۱۰۴ډالرو اوښتې ده.
همداراز د امریکا د نفتو معیار «وېسټ ټېکساس انټرمیډیټ» هم تر درې سلنه زیات لوړ شوی او د هر بېرل بیه یې له ۹۸ډالرو لوړه شوې ده.
نیویارک ټایمز لیکلي، چې د تیلود بیو له لوړېدو سره سره، په امریکا کې د پټرولو بیه شاوخوا یو سنټ راکمه شوې او د عادي پټرولو د هر ګیلن اوسطه بیه ۴.۵۲ډالرو ته رسېدلې ده.
د راپور له مخې، د ایران د جګړې له پیل راهیسې په امریکا کې د پټرولو بیې ۵۲سلنه لوړې شوې دي.
ورځپاڼې زیاته کړې چې د پټرولو بیې معمولاً د خامو نفتو له بازار سره هممهاله بدلون نه کوي او زیاتره وخت د نرخونو د لوړېدو یا ټیټېدو اغېز څو ورځې وروسته څرګندېږي.
په ورته وخت کې د ډیزلو اوسطه بیه هم د یکشنبې په ورځ پر ۵.۶۵ډالرو ثابته پاتې شوې، خو د جګړې له پیل راهیسې یې شاوخوا ۵۰سلنه زیاتوالی کړی دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي دفتر (یوناما) د مور نړیوالې ورځې په مناسبت په افغانستان او نړۍ کې د میندو د رول ستاینه کړې او ویلي یې دي چې د سوله ییزو ټولنو په رامنځته کولو کې د هغوی ونډه اساسي او مهمه ده.
یوناما د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، پر خواله رسنیو کې لیکلي چې نن او د کال په نورو ټولو ورځو کې په افغانستان او ټوله نړۍ کې له میندو د هغوی د «بېقیده مینې، ځواک او قربانیو» له امله مننه کوي.
یادې ادارې زیاته کړې چې د میندو پاملرنه، زغم او ژمنتیا د سولهییزو ټولنو د جوړېدو بنسټ جوړوي.
دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې ګڼې میندې له سختو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ دي او د کورني تاوتریخوالي په ګډون له بېلابېلو فشارونو سره ژوند کوي.
د راپورونو له مخې، یو شمېر ښځې او میندې له خپلو لومړنیو حقونو محرومې دي او مناسبو روغتیايي خدمتونو ته محدود یا هېڅ لاسرسی نه لري.
همداراز بېوزلي، لوږه او د راتلونکي په اړه اندېښنو د ډېرو میندو ورځنی ژوند لا سخت کړی او هغوی یې له رواني او ټولنیزو فشارونو سره مخ کړې دي.
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزارت پر متحده عرب امارات، قطر او کویټ د بریدونو غندنه کړې او دا یې د دغو هېوادونو د خاورې او ځمکنيو اوبو پر ضد «خیانتکارانه هدف ګرځول» بللي دي.
د اماراتو دولتي خبري اژانس د راپور له مخې، د سعودي بهرنیو چارو وزارت ویلي چې ریاض د خلیج د «وروڼو هېوادونو» له ټولو هغو اقداماتو ملاتړ کوي چې د خپل امنیت او ثبات د خوندي کولو لپاره یې ترسره کوي.
سعودي عربستان همداراز د خلیج هېوادونو پر خاورې او ځمکنيو اوبو د «ښکاره تېریو» د سمدستي بندېدو غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی چې د هرمز تنګی د تړلو یا په نړیوالو اوبیزو لارو کې د ګډوډۍ هر ډول هڅې باید ودرول شي.
ریاض په ورته وخت کې د نړیوالو سمندري لارو د خوندیتوب پر اهمیت هم ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د نړیوالو قوانینو له مخې باید د سمندري تګراتګ ازادي خوندي پاتې شي.
العربیه شبکې د باخبره سرچینو له قوله راپور ورکړی، چې د ایران له لوري امریکا ته په ورکړل شوي ځواب کې د غني شویو یورانیمو برخلیک د مذاکراتو له بریا سره تړل شوی او که د تهران او امریکا ترمنځ خبرې بریالۍ شي، نو غني شوي یورانیم به له ایران څخه بهر ولېږدول شي.
د راپور له مخې، «د ایران د غني شویو یورانیمو ستونزې د حل لپاره عملي ګامونه اخیستل شوي دي.»
العربیه د خپلو سرچینو له قوله ویلي، چې د ایران د اټومي تاسیساتو د ړنګولو په اړه هېڅ بحث نه دی شوی، خو دغه تاسیسات به داټومي انرژۍ نړیوال اژانس تر څار لاندې وي.
د سرچینو په وینا، د ایران د یورانیمو د امریکا پرته بل هېواد ته د لېږد احتمال ډېر دی، خو له هېواده بهر د غني شوي یورانیم لېږد د باور جوړونې لپاره وخت او عملي اقداماتو ته اړتیا لري.
العربیه همداراز راپور ورکړی چې تر اوسه د پاکستاني منځګړي له لارې امریکا کوم رسمي ځواب نه دی سپارلی.
بلخوا دایران دولتي اژانس تسنیم، چې سپاه پاسداران ته نږدې بلل کېږي، د یوه باخبره سرچینې له قوله ویلي، هغه راپورونه چې د ایران او امریکا د مذاکراتو د وړاندیز شوي متن په اړه خپاره شوي، «له واقعیت سره سمون نه لري» او د اټومي موادو اړوند ادعاوې یې رد کړې دي.