د عمران خان کورنۍ هغه ته د روغتیايي اسانتیاوو نه برابرېدو له امله محکمې ته عریضه کړې ده

د یادې ورځپاڼې په وینا؛ دغه اقدام متحده عربي امارات د جګړې د اړخ په توګه پېژني. وال سټریټ ژورنال زیاته کړې، چې په دغه بریدونو کې د فارس خلیج په لاوان ټاپو کې د ایران پر یوې تصفیې خونې هم برید شوی.
ویل شوي، چې دغه برید د وري میاشتې په منځنیو ورځو کې شوی و. د راپور په بله برخه کې راغلي، چې متحده عربي امارات اوس تهران د خپل ټیکاو او اقتصاد لپاره مستقیم ګواښ ګڼي.

یادې ورځپاڼې همداراز لیکلي: «د اټکلونو له مخې ویل کېږي، چې متحده عربي اماراتو د خپلو فرانسوي میراژ جنګي الوتکو او چینایي بې‌پیلوټه الوتکو پرمټ د ایران دننه عملیات کړي دي».

د وال سټریټ ژورنال په وینا؛ امریکا د جګړې په برخه کې د متحده عربي اماراتو له ګډون څخه ناخوښه نه‌دی او په غیرعلني ډول یې د خلیجي هېوادونو له هغې همکارۍ هرکلی کړی، چې د ایران پرضد ترسره کېږي.

د راپور له مخې، قاضي تانیا چټکن د مې په اتمه په خپلې پرېکړه کې ویلي چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت د افغان او عراقي متحدینو د دوسیو د ارزونې په برخه کې «په خواشینوونکي ډول ناکام» پاتې شوی دی.

محکمې امر کړی، چې وزارت باید د جون له میاشتې تر سپټمبر پورې هره میاشت زرګونه دوسیې پروسس کړي او وروسته بیا هره میاشت لږ تر لږه څلور زره قضیې بشپړې کړي، څو پاتې دوسیې ختمې شي.

افغان ایواک ویلي، دا لومړی ځل دی چې یوه فدرالي محکمه په ښکاره ډول د امریکا د حکومت چلند «د تعمیل د ناکامۍ» په توګه یادوي، نه یوازې د اداري ځنډ په توګه.

په راپور کې راغلي چې په امریکا کې یو شمېر هغو افغانانو ته، چې مخکې یې د کډوالۍ یا ګرین‌کارټ غوښتنلیکونه منل شوي وو، د امریکا د تابعیت او کډوالۍ ادارې له لوري ورته ناڅاپي پیغامونه استول شوي چې پکې ویل شوي: «ستاسو په دوسیه کې اقدام شوی.» د افغان ایواک په وینا، ځینې منل شوې دوسیې په موقتي ډول بېرته «تر ارزونې لاندې» حالت ته ګرځول شوې دي.

سازمان خبرداری ورکړی، چې دا وضعیت د هغو افغانانو اندېښنې زیاتوي چې له کلونو انتظار وروسته یې د استوګنې اسناد ترلاسه کړي دي.

راپور کې د قطر د ضرب‌الاجل موضوع ته هم اشاره شوې او ویل شوي، چې دوحه له واشنګټنه غوښتي، د ۲۰۲۶ کال تر سپټمبر پورې دې د «کاس» په مرکز کې ټول مېشت افغانان له قطره وباسي او نور افغانان دې هم دغه هېواد ته نه لېږدوي.

د افغان ایواک په وینا، اوس شاوخوا ۱۱۰۰ افغانان په «کاس» مرکز کې پاتې دي، چې نږدې ۹۰۰یې امریکا ته د داخلېدو اجازه ترلاسه کړې ده. د دغو کسانو له ډلې شاوخوا ۴۴۰ ماشومان او نږدې ۱۵۰ تنه د امریکايي پوځیانو د کورنیو غړي دي.

راپور زیاتوي چې د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت ته د افغان کډوالو د احتمالي لېږد طرحه لا هم «فعاله» ده او تر هغو چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت په رسمي ډول دا موضوع رد نه کړي، باید جدي وبلل شي.

افغان ایواک ویلي، د امریکا او اروپا هغه هڅې چې افغانستان د کډوالو د بېرته ستنولو لپاره «خوندي» معرفي کوي، د نړیوالو اصولو خلاف دي او د طالبانو حکومت ته مشروعیت ورکوي.

د راپور له مخې، شاوخوا ۲۶۰ زره افغان متحدین دا مهال په ۹۰ هېوادونو کې د کډوالۍ د پروسس په بهیر کې دي، چې له ډلې یې نږدې ۱۷۸ زره کسانو د امریکا د ماموریت د تایید پړاو بشپړ کړی دی.

ګراهام دا څرګندونې وروسته له هغه وکړې چې سي‌بي‌اېس خبري شبکې راپور ورکړ، ایران د جګړې له احتمالي خطرونو د خوندي پاتې کېدو لپاره خپلې یو شمېر پوځي الوتکې پاکستان ته انتقال کړې دي.

نوموړي په اېکس کې لیکلي: «که دا راپور دقیق وي، نو دا به د ایران، امریکا او نورو اړخونو ترمنځ د پاکستان د منځګړیتوب د رول بشپړ بیا ارزونې ته اړتیا پیدا کړي.»

هغه زیاته کړې: «د اسراییل په اړه د پاکستان د دفاعي چارواکو د پخوانیو څرګندونو په پام کې نیولو سره، که دا موضوع رښتیا وي، زه به پرې حیران نه شم.»

تر دې وړاندې سي‌بي‌اېس د امریکايي چارواکو له قوله راپور ورکړی و چې ایران خپلې ځینې پوځي او ملکي الوتکې پاکستان او افغانستان ته لېږدولې دي، څو د احتمالي بریدونو له خطره خوندي پاتې شي. خو پاکستاني چارواکو دغه ادعاوې رد کړې او طالبانو هم ویلي چې په افغانستان کې هېڅ ایراني الوتکه نه ده ځای پر ځای شوې.

د دوشنبې په ورځ د پاکستان پارلمان ته په وينا کې هغه وويل، د خيبرپښتونخوا په سويلي ولسواليو کې «په لرې پرتو سيمو کې په جوماتونو او بېټکونو کې وسله وال موجود دي، څوک له ويرې خپل ماشوم ښوونځي ته نشي لېږلی».

هغه زياته کړه، «په سیمه کې کاروبارونه په ټپه ودرېدلې دي، په لوي شمېر کې خلک کډې کوي خو حکومت په دې هېڅ خبره نه کوي، چې په هېواد کې څه روان دي».

هغه وويل، ډېره اسماعيل، ټانک، لکي مروت او بنو یې سیمې دي، «دغلته کوم سرتيری او نه کوم ملکي وګړی خوندي نه دي».

مولانا فضل الرحمان وويل، «په يوه ورځ د يوه کلي نه هغه سرتيری چې په رخصت وو، سهار له کوره بوتلل شوی، ويډیو یې جوړه شوې او په ډزو وژل شوی، او هم د دغه کلي نه ماسپښين بل تن بوتلل شوی او د ماښام نه وړاندې د هغه جسد ترلاسه کړل شوی دی».

په وروستيو کې د خيبرپښتونخوا په سويلي ولسواليو او قبايلي سيمو کې د ناامنۍ پېښو بیا زور نيولی دی.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، اروپايي کمېسیون ویلي چې ډېر ژر به کابل ته یو رسمي لیک واستول شي، څو د بروکسل د غونډې نېټه وټاکل شي. ویل کېږي چې دا لیدنه د سویډن په همغږۍ ترسره کېږي او تر دې وړاندې اروپايي چارواکو د همدې موضوع لپاره دوه ځله افغانستان ته سفرونه کړي وو.

اروپايي کمېسیون ویلي، اوس د افغانستان له «حاکمو چارواکو» سره په بروکسل کې د تخنیکي کچې د یوې تعقیبي غونډې پر چمتووالي کار روان دی، خو تر اوسه د غونډې کره نېټه نه ده اعلان شوې.

دا اقدام داسې مهال کېږي چې شاوخوا شلو اروپايي هېوادونو د کډوالۍ د سختو سیاستونو د پلي کولو په ترڅ کې افغانستان ته د افغان کډوالو، په ځانګړي ډول د جنايي جرمونو د محکومو کسانو، د بېرته ستنولو پر لارو چارو بحثونه چټک کړي دي.

د راپور له مخې، یو شمېر اروپايي هېوادونو تېر کال په یوه لیک کې له اروپايي ټولنې غوښتي وو چې د افغان کډوالو د ایستلو لپاره ډيپلوماټیک او عملي میکانېزمونه پیدا کړي. اروپايي کمېسیون ویلي چې د همدې هڅو په دوام، د ۲۰۲۶ کال په جنورۍ کې په کابل کې یوه تخنیکي غونډه هم ترسره شوې وه.

خو د طالبانو د چارواکو احتمالي سفر د بشري حقونو او سیاسي اړخونو له امله له جدي نیوکو سره هم مخ شوی دی، ځکه اروپايي ټولنه لا هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني.

بشري بنسټونه خبرداری ورکوي چې افغانستان له سخت بشري بحران سره مخ دی او ډېری بېرته ستانه شوي افغانان د سرپناه، کار او لومړنیو اسانتیاوو له نشت سره ژوند کوي. د ژغورنې نړیوالې کمېټې د افغانستان مشرې لیزا اوون ویلي: «هغه هېواد ته د افغانانو شړل چې نږدې نیمايي وګړي یې د خوړو له کمښت سره مخ دي، یوازې د کډوالۍ سیاست نه دی، بلکې داسې پرېکړه ده چې د خلکو ژوند له خطر سره مخ کوي.»

د اروپايي ټولنې د معلوماتو له مخې، د ۲۰۱۳ او ۲۰۲۴ کلونو ترمنځ شاوخوا یو میلیون افغانانو په اروپايي هېوادونو کې د پناه غوښتنه کړې وه، چې نږدې نیمايي غوښتنې یې منل شوې دي. افغانان په ۲۰۲۵ کال کې هم په اروپا کې د پناه غوښتونکو تر ټولو لویه ډله بلل شوې ده.

په وروستیو کلونو کې جرمني تر ټولو فعال اروپايي هېواد پاتې شوی چې له قطر سره په همغږۍ یې تر سلو ډېر افغانان، چې په جرمونو محکوم شوي وو، افغانستان ته استولي دي. اتریش هم تېر کال په ویانا کې د طالبانو د استازو کوربه‌توب کړی و، او اوس بلجیم او سویډن هم ورته ګامونو ته لېوالتیا ښيي.

د راپور له مخې، اروپايي چارواکي وايي چې د دې اړیکو اساسي موخه عملي او تخنیکي ستونزې حل کول دي، لکه د هغو افغانانو لپاره د پاسپورټونو صادرول چې په اروپا کې د افغانستان سفارتونه یې د طالبانو تر کنټرول لاندې نه دي.