د ناروې ځانګړی استازی له امیرخان متقي سره پر دوه اړخیزو مسایلو غږېدلی

په کابل او ولایتونو کې د خصوصي بانکونو یو شمېر مشتریانو شکایت کړی، چې د اختر په ورځو کې دوی له خپلو اکاونټونو له ۲۰ زرو افغانیو ډېرې نه شي اېستلی او دغه پیسې هم له خورا ډېر انتظار او کړاو وروسته ترلاسه کوي.

له کابل څخه دریو تنو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د بانک مسوولان یوازې ۲۰ زره افغانۍ، یا ۱۵۰ امریکايي ډالر ور کوي او، چې کله د خلکو شمېر ډېریږي، «د سیسټم د کار نه کولو په نامه مراجعین رخصت کیږي».

د عزیزي خصوصي بانک یوه مشتري وویل، چې « له بهره پیسې راته حواله شوې وې، خو د بانک په کاونټر کې ټولې پیسې رانه کړل شوې، یوازې ۲۰ زره افغانۍ یې راکړې».

نوموړی نیوکه کوي، چې دغه پیسې د اختر د قربانۍ او نورو لګښتونو لپاره ور استول شوې، خو دی نه شي کولای د اختر لپاره په شل زره افغانیو څاروی او نور توکي وپېري.

په کابل کې خصوصي بانکونو او د افغانستان بانک ددغو ستونزو د لامل په اړه تر اوسه څه نه دي ویلي، خو له ورته ستونزې له دې وړاندې هم شکایت شوی دی.

یو شمېر بانکونو له دې وړاندې د کس او ورځې پر بنسټ حد ټاکلی و، چې د خلکو ورځنۍ ستونزې اوارې شي او د بانکونو نعدي زیرمې هم خوندي شي.

د اقتصادي چارو شنونکي وايي، مراجعینو ته د نغدو پیسو پر ورکولو محدودیت مختلف عوامل لرلی شي، چې د نغدو پیسو کمېدل هم پکې شامل دي، ځکه د اختر په څېر مناسبتونو کې خلک له خپلو حسابونو ډېرې پیسې باسي او بانکونه د ټولو مراجعینو د اړتیا پوره کولو لپاره د ورځني یا سړي سر حد ټاکلو ته اړ وځي.

د یوه خصوصي بانک یو تن کارکوونکي وویل، چې « له بهره حواله شوې پیسې سملاسي په فزیکي نغدو نه بدلېږي او بانکونه اړ دي، چې تصفیه او مدیریت یې کړي». د نوموړي په وینا، دا ډول ستونزې محدودې دي او زر اواریږي.

د افغانستان په خصوصي بانکونو کې د نغدو پیسو د کمېدو په تړاو له دې وړاندې هم شکایتونه شوي، خو خلک لا هم په دغو بانکونو کې د خپلو پیسو په برخه کې له قیوداتو او بندیزونو سره مخ دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران نن سې شنبه، د غويي پر۲۲مه ویلي، چې چې ددې ډلې امنیتي ادارو څو ورځې وړاندې د طلوع نیوز دوه خبریالان، منصور نیازی او عمران دانش نیولي دي.

دغه وزارت ویلي چې د یادو خبریالانو قضیې تر څېړنو لاندې دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ویاند په اعلامیه کې راغلي، چې د نیول شویو خبریالانو دوسیې لا هم بشپړې شوې نه دي او محکمې تر اوسه د هغوی په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویلي، چې په رسنیو کې د دوی په اړه خپاره شوي خبرونه ناسم دي.

د طلوع‌نیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونو چلوونکی منصور نیازی د تېرې پنجنشبې په ورځ (د غويي ۱۷مه) د کابل له شېرشاه مېنې (کارته چهار) او د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش وړم ماښام (شنبه د غويي ۱۹مه) د طلوع‌نیوز دفتر له شاوخوا سیمو څخه نیول شوي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک نن سې شنبه، د غويي پر ۲۲مه اعلان کړی، چې د تېر حکومت پر مهال د شرکتونو او قراردادي بنسټونو پر اېښودل شویو بانکي ضمانتونو یې لګېدلي محدودیتونه لرې کړي دي.

د افغانستان بانک د خبرتیا له مخې، دا پرېکړه د ټولو سوداګرو، شرکتونو او قراردادي بنسټونو لپاره شوې ده.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، د افغانستان بانک له لوري د دغو بنسټونو پر بانکي ضمانتونو ځینې محدودیتونه لګول شوي وو، چې اوس په بشپړه توګه لغوه شول.

یاد بانک ویلي، چې دا اقدام یې د سوداګرۍ د اسانتیا او د خصوصي سکتور د ملاتړ په موخه کړی دی.

دغه بانک زیاته کړې، چې د محدودیتونو لرې کول به د پانګونې د هڅونې او د هېواد د اقتصادي فعالیتونو د پیاوړتیا لامل شي.

د مخکیني حکومت له پرځېدو او د طالبانو له واکمنېدو سره سم، د افغانستان بانکي سکتور له جدي محدودیتونو سره مخ شو او شرکتونو خپلو مالي ضمانتونو ته لاسرسی نه درلود.

طالبانو حکومت اوس وایي چې د دې محدودیتونو په لرې کولو سره غواړي په هېواد کې اقتصادي بهیر بېرته عادي حالت ته راولي.

د طالبانو د عدلیې وزارت نن سې شنبه، د غويي پر ۲۲مهوویل، چې ددغه وزارت وزیر عبدالحکیم شرعي په کابل کې د یو شمېر خصوصي روغتونونو له مسوولانو سره لیدلي او د دغو روغتونونو لپاره یې د یوې ګډې اتحادې پر جوړولو خبرې کړې دي.

عبدالحکیم شرعي په دې لیدنه کې د طبابت مسلک ته په اشارې سره له ډاکټرانو غوښتي چې د ناروغانو په درملنه کې خپل مسوولیت ادا کړي.

هغه زیاته کړې، چې د افغانستان ډېری وګړي مالي توان نه لري او خصوصي روغتونونه باید له اړو ناروغانو سره مرسته وکړي او له هغوی څخه د زیاتو پیسو له اخیستلو ډډه وکړي.

د طالبانو د عدلیې وزیر همدارنګه خبرداری ورکړی چې دوی په دوامداره توګه د ټولو برخو فعالیتونه څاري او له سرغړوونکو سره به قانوني چلند وکړي.

په ورته وخت کې د خصوصي روغتونونو مسوولینو ژمنه کړې چې د اتحادیې د جوړېدو چارې به پرمخ بوځي.

یوناما د مې پر ۱۲مه په خپاره کړي راپور کې ویلي، چې د وژل شویو کسانو ډېره برخه په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د هوايي بریدونو قربانیان دي. د راپور له مخې، د دغو بریدونو پر مهال لږ تر لږه ۲۶۹ کسان وژل شوي او ۱۲۲ نور ټپیان دي.

یوناما په خپل راپور کې ویلي، چې د قربانیانو شمېر یې د دریو خپلواکو سرچینو له لارې تایید کړی او دا شمېر له ۲۰۱۱ کال راهیسې د ورته مودې تر ټولو لوړه مرګ ژوبله بلل شوې ده.

د راپور له مخې، په ټولیزه مرګ ژوبله کې ۷۲ ښځې، ۵۵۴ نارینه، ۴۸ نجونې او ۹۵ هلکان شامل دي. یوناما زیاتوي چې د ملکي تلفاتو ۶۴ سلنه د هوايي بریدونو له امله او پاتې نور د سرحدي ډزو او توغندیز بریدونو په پایله کې دي.

په راپور کې راغلي، چې د کابل دروږدو کسانو د درملنې پر مرکز د مارچ د ۱۶مې له برید وروسته ګڼ جسدونه د سختو سوځېدنو او ټوټه کېدو له امله د پېژندلو وړ نه وو او ښايي اصلي مرګ ژوبله تر اعلان شوې شمېرې هم لوړه وي.

طالبانو ویلي، په دغه برید کې له ۴۰۰ ډېر عام وګړي وژل شوي وو، خو پاکستان بیا په خپل غبرګون کې ادعا کړې چې هېڅ روغتون، د بیارغونې مرکز یا ملکي تاسیسات یې نه دي په نښه کړي.

یوناما له دواړو خواوو غوښتي چې نړیوال بشري قوانین رعایت کړي، روغتیايي مرکزونه هدف ونه ګرځوي او پر ملکي سیمو د درندو وسلو له کارولو ډډه وکړي.

په راپور کې د نورستان یوه پېښه هم یاده شوې چې د مارچ پر ۱۹مه د اختر له اوربند سره سره د یوې موسسې افغانه کارکوونکې او د هغې درې کلن زوی هغه مهال ووژل شول، چې د پاکستاني ځواکونو له ډزو وروسته سیند ته ولوېدل.

راپور زیاتوي، که څه هم اوس مهال نښتې یو څه کمې شوې دي، خو لا هم په بشپړ ډول نه دي درېدلې.

د طالبانو د چارواکو په وینا، د اپرېل په ۲۷مه د یوه پوهنتون په ګډون د اسعداباد ښار پر بېلابېلو سیمو د مرمیو لګېدو له امله اووه ملکي وګړي وژل شوي او ۸۵ نور ټپیان شوي دي.