په کندهار کې پر خصوصي روغتیايي سکتور د امربالمعروف د فشارونو زیاتوالی داسې مهال رامنځته کېږي، چې روغتیايي کارکوونکي لاهم د امکاناتو له کمښت او اقتصادي ستونزو سره مخ دي.
ډاکټران او د روغتیايي مرکزونو مسوولین وایي، که دغه محدودیتونه نور هم سخت شي؛ نو د ښځو روغتیايي خدمات به له جدي ناورین سره مخ شي او د خلکو لپاره به روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی لا محدود شي.
په روسیه کې د پاکستان سفیر فیصل نیاز ترمذي ویلي، چې د اسلاماباد او طالبانو ترمنځ کړکېچونه د پام وړ کم شوي او اړیکې اوس «باثباته» شوي دي. د هغه په وینا، پاکستان هېڅکله نه غوښتل د افغانستان پر وړاندې پوځي ځواک وکاروي؛ خو د طالبانو کړنو اسلاماباد دې ته اړ کړ، چې بریدونه ترسره کړي.
هغه د سېشنبې په ورځ د روسیې له ټاس خبري اژانس سره په مرکه کې وویل: «موږ هېڅکله نه غوښتل پر افغانستان برید وکړو. موږ له دغه هېواد سره شاوخوا ۲۶۴۰ کیلومتره ګډه کرښه لرو. د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته ورته قومونه ژوند کوي. د افغانستان تر ټولو لوی قوم پښتانه دي او په پاکستان کې هم پښتانه دویم لوی قوم ګڼل کېږي».
هغه زیاته کړه: «د خدای شکر اوس وضعیت ارام شوی دی. د افغانستان لپاره د روسیې د ولسمشر ځانګړی استازی ضمیر کابلوف هم کابل ته تللی و او پاکستان ته هم ځي».
د پاکستان سفیر فیصل نیاز ترمذي پرته له دې چې د کوم ځانګړي هېواد نوم واخلي وویل، چې ځینې «بهرني ځواکونه» د پاکستان د بېثباته کولو لپاره له افغانستان نه کار اخلي، داسې ښکاري چې اشاره یې هند ته وه.
هغه وویل: «له بده مرغه، افغانستان د ځینو ځواکونو لهخوا د استخباراتي فعالیتونو، مالي ملاتړ او پوځي سلا مشورو له لارې د پاکستان د بېثباته کولو لپاره کارول شوی دی».
د شمېرو له مخې، له ۲۰۱۷ څخه تر ۲۰۲۳ کال پورې، هر کال له ۴۵۰ زرو څخه تر ۵۰۰ زرو پورې پناه غوښتونکو ته له دې ټولنې څخه د وتلو امر شوی، خو له نیمايي څخه لږ یې وتلي دي.
د اروپایي کمېسیون ویاند، مارکوس لامرت وویل، چې له طالب چارواکو سره لیدنه په همدې چوکاټ کې ترسره کېږي. هغه زیاته کړه، چې دا خبرې اترې د کډوالو د اېستلو په عملي او ډیپلوماتیکو مسایلو تمرکز لري.
دا په داسې حال کې ده، چې افغانستان له سخت بشري کړکېچ سره مخ دی. د نړیوالو بنسټونو د شمېرو لهمخې، له ۲۰۲۳ کال راهیسې تر پنځه میلیونه ډېر افغانان، چې ډېری یې په جبري ډول دي، له ایران او پاکستان څخه افغانستان ته ستانه شوي او ډېری یې له بېوزلۍ، بېکارۍ او د سرپناه له نشتوالي سره مخ دي.
د اروپا پارلمان کې د زرغون ګوند استازې هانا نیومن خبرداری ورکړی، چې له جرمني او نورو اروپايي هېوادونو څخه د افغان کډوالو د اېستلو تګلاره به د طالبانو د پیاوړتیا او د امنیتي ګواښونو د زیاتېدو لامل شي.
هغې د جرمني په «فرانکفورټر روندشاو» ورځپاڼه کې په یوې لیکنه کې ویلي، چې د جرمني حکومت افغانستان ته د افغان کډوالو د اېستلو د زمینې برابرولو لپاره له طالبانو سره تعامل ته مخه کړې ده. د هغې په وینا، دا اقدام تر ډېره د کورنیو سیاسي فشارونو او د کډوالو ضد بحثونو تر اغېز لاندې ترسره شوی دی.
مېرمن نیومن ویلي، د جرمني حکومت اصلي تمرکز پر دې دی چې څومره افغان کډوال، په کوم سرعت او کومو شرایطو کې اېستل کېدای شي، خو د دې پرېکړې امنیتي او بشري پایلو ته کمه پاملرنه شوې ده.
هغې خبرداری ورکړی، ډېری هغه افغانان چې له اروپا اېستل کېږي، تر بېرته ستنېدو وروسته به له سختې بېوزلۍ، بېکارۍ، د دولتي خدمتونو له نشتوالي او نامعلوم راتلونکي سره مخ شي.
د اروپا پارلمان د دې غړې په وینا، افغانستان د نړۍ له تر ټولو بېوزلو هېوادونو څخه دی او د خلکو لویه برخه یې ان د ژوند لومړنیو اسانتیاوو ته لاسرسی نهلري. هغې زیاته کړې، چې په داسې وضعیت کې مذهبي شبکې او دیني مدرسې، چې ځینې یې د طالبانو تر نفوذ لاندې دي، د کمزورې حکومتولۍ تشه ډکوي.
نیومن ټینګار کړی، چې دغو افراطي شبکو ته د ډېرو بېرته ستنو شویو ځوانانو یو ځای کېدل تر ډېره د اړتیا او د ژوندي پاتې کېدو لپاره وي، نه د ایډیولوژیک باور له امله.
هغې د ایران تجربې ته په اشارې ویلي، چې استبدادي حکومتونه معمولاً د بېوزلو قشرونو په جذب او د اقتصادي او ټولنیزو ملاتړ په وړاندې کولو سره سیاسي وفاداري رامنځته کوي؛ هغه تګلاره چې د هغې په خبره طالبان هم ترې ګټه اخیستلای شي.