طالبانو د تیلو قراردادونو د څیړلو لپاره د یوې کمیټې پر جوړولو هوکړه کړې

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت د پنجشنبې په ورځ، د غويي ۲۳مه د ندا محمد ندیم یو غږیږ پیغام خپور کړی او وايي، چې نوموړي د روسیې او اسلامي نړۍ د اوولسمې نړۍوالې ناستې په څنډه کې د افغانستان او روسیې ترمنځ د ګډ اقتصادي او سوداګریز کمېسیون لومړنۍ ناسته کې وینا کړې ده.

ندا محمد ندیم په په خپله وینا کې ویلي، چې د یادې ډلې تر واک لاندې افغانستان د یو خپلواک هېواد او د اسلامي نړۍ د یو مهم غړي په توګه له نړۍوالې ټولنې سره د متوازن تعامل غوښتونکی دی.

نوموړي زیاته کړې، چې افغانستان د ښه ګاونډیتوب او د متقابلو اړیکو اصولو ته درناوی لري.

ندیم ویلي:«موږ چې څه خبره یا کوم تعامل له چا سره ولرو یا کومه هوکړه وکړو، په هغه کې مستقل یو. هېڅ خنډ پکې نه راځي، څه چې مو وویل هغه کار به مخته ځي».

نوموړي د روسیې له‌خوا د طالبانو ادارې د رسمیت پېژندلو ته په اشاره ویلي، چې طالبان له خپلو هوکړو څخه نه پر شا کېږي.

ندیم د نړۍ پر نورو هېوادونو غږ وکړ، چې له طالبانو سره د روسیې په څېر تعامل وکړي.

روسیه یوازینی هېواد دی، چې د طالبانو اداره یې په رسمیت پېژندلې ده، خو مسکو لاهم په لوړه کچه له طالبانو سره د اړیکو ور نه دی پرانېستی.

روسیه وایي چې له طالبانو سره د «بشپړ شراکت» د جوړولو په حال کې ده او د سیمې له نورو هېوادونو هم غواړي چې له کابل سره همکاري پراخه کړي.

د روسیې یو لوړپوړي امنیتي چارواکي دا دریځ د شانګهای د همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو په یوه غونډه کې څرګند کړی دی.

د روسیې د امنیت شورا منشي سرګي شویګو ویلي چې له کابل سره همکاري د سیمې د امنیت او پرمختګ لپاره مهمه ده. د هغه په وینا، مسکو له طالبانو سره «عملي او واقعي خبرې اترې» پر مخ وړي چې امنیتي، سوداګریز، کلتوري او بشري اړخونه پکې شامل دي.

روسیه تېر کال د نړۍ لومړنی هېواد و چې د طالبانو حکومت یې په رسميت وپېژنده.

یوناما همدارنګه د عملیاتو پر مهال له خبریالانو سره د طالبانو د تاوتریخوالي د راپورونو او دغه راز د پلټنو پر مهال د وسایلو او شتمنیو د ضبط په اړه هم اندېښنه ښودلې ده.

یوناما له اړوندو چارواکو غوښتي، چې د نیول شویو خبریالانو پر ضد د قانوني بنسټ او هر ډول تورونو وضاحت ورکړي او د عادلانه محاکمې اصول او د بندي شویو کسانو حقوق هر وخت په پام کې ونیسي.

یوناما په خپله اعلامیه کې ویلي، چې ازاد، خپلواک او خوندي مطبوعات د روڼتیا، حساب ورکونې او د افغان ټولنې د ښه والي لپاره اړین دي.

یوناما د طالبانو له چارواکو غوښتنه کړې چې د نړیوالو بشري حقونو د قانون له مخې خپل مکلفیتونه ترسره کړي او ډاډ ورکړي چې خبریالان له وېرې، ځورونې او غچ اخیستنې پرته خپل کار وکړي.

د طلوع‌نیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونو چلوونکی منصور نیازی د غويي پر۱۷مه د کابل له شېرشاه مېنې (کارته چهار) او د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش وړم د غويي پر۱۹مه په وزیراکبرخان مېنه کې د طلوع‌نیوز دفتر له شاوخوا سیمو نیول شوي دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران د غويي پر۲۲مه ویلي، چې د طلوع نیوز د دوو خبریالانو منصور نیازي او عمران دانش دوسیې لا هم بشپړې شوې نه دي او محکمې تر اوسه د هغوی په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې.

په کابل کې د نوري فایبر شبکې د پراختیا چارو د درولو له پرېکړې وروسته، سرچینې وایي چې د طالبانو د مخابراتو وزیر د انټرنېټي خدماتو د شرکتونو مسوولان د یوې مشورتي ناستې لپاره ورغوښتي دي.

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، ښايي په یاده ناسته کې په کورونو او دفترونو کې د وایفای انټرنېټ د محدودولو په اړه ځینې لارښوونې وشي.

په کابل کې د نوري فایبر انټرنیټي خدماتو شرکتونو ځینو مسوولانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې له تېرو څو ورځو راهیسې په وقفه يي ډول انټرنیټ کمزوری شوی.

تېره ورځ یو شمېر کابل مېشتو هم په خپلو کورونو او دفترونو کې د نوري فایبر انټرنیټ د وقفه يي بندیدو او کمزورو خدماتو په اړه شکایتونه کړي وو.

د همدې اونۍ په پیل کې په کابل کې د نوري فایبر انټرنیټي خدماتو شرکتونو مسوولینو ته د طالبانو د مخابراتو او ټیکنالوژۍ وزارت تر چتر لاندې افغان ټلیکام په یوه برېښنا لیک کې لیکلي و، چې د نوري فایبر لاین د غځولو چارې تر بلې خبرتیا وځنډوي.

څو ورځې وړاندې د اترا ادارې هم د طالبانو د مخابراتو وزیر ملا عبدالاحد فضلي په امر د انټرنیټي خدماتو وړاندې کوونکو کمپینو مسوولانو ته سپارښتنه کړې وه، چې د نوري فایبر د وایفای خدماتو ته د عامو خلکو لاسرسی محدود کړي.

د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام مرستیال اجرايوي رییس کارل سکاو د فرانسې خبرې اژانس ته ویلي، چې په افغانستان کې د زلزلو، اقلیمي ناورینونو، او له پاکستان او ایران څخه د میلیونونو کډوالو اېستلو له امله په افغانستان کې د خوارځواکۍ کچه خورا لوړه شوې ده.

کارل سکاو ویلي:«افغانستان دا مهال د تغذیې له جدي بحران سره مخ دی. تېر کال دا وضعیت داسې بد و چې موږ هېڅکله هم نه و لیدلی. سږکال وضعیت تر هغه بد دی».

د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړې له امله د څه باندې اته میاشتو راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ ټولي لارې تړل شوې دي. په ورته مهال د ایران د جګړې له امله هم افغانستان ته د مرستو رسولو ځنځیر ګډوډ شوی دی.

کارل سکاو وايي:«که موږ د اکمالاتي ځنځیر له ستونزو، ځنډ او لګښتونو له زیاتوالي سره نه مخ نه وای، نو موږ کولای شول په افغانستان کې یو میلیون نور ماشومان هم تغذیه کړو».

نوموړي ویلي، چې د خوړو نړیوال پروګرام پلان درلود، چې د افغان ماشومانو لپاره زرګونه ټنه بسکټ د پاکستان له لارې ولېږدوي، خو د افغانستان او پاکستان د شخړې له امله یې د یادې مرستې مسیر د متحده اماراتو او ایران لوري ته بدل کړ، خو په منځني ختیځ کې د کړکېچ له امله په دې لاره کې هم خنډ رامنځته شو او د خوړو نړۍوال پروګرام اړ شو، چې یاد توکي د سعودي عربستان، جورجیا، ترکيې په ګډون له اوو هېوادونو تېرېدو وروسته افغانستان ته انتقال کړي.

نوموړي زیانه کړې:«دا مرستې به ښايي همدا اونۍ افغانستان ته ورسېږي، خو څو میاشتې یې وخت واخیست او لګښت یې هم ډېر لوړ شو».

نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې په افغانستان کې په خواځواکۍ د اخته ماشومانو او میندو وضعیت دېر نازک دی او نړۍ باید په دې خبره سلا وکړي، چې ماشومان باید د لوږې له امله مړه نه شي.