ازبکستان او طالبان د درمل جوړونې په برخه کې همکاري نوې کچې ته رسوي

د طالبانو د عدلیې وزارت د پنجشنبې په ورځ، د غويي پر ۲۴مه وویل، چې د زوجینو د تفریق اصولنامه د ملا هبت‌الله اخوندزاده له‌خوا توشیح او په رسمي جریده کې خپره شوې ده.

په یاده اصولنامه کې یوه مقدمه، دوه بابونه، ۱۲ فصلونه او ۳۱ مادې شاملې دي چې په بېلابېلو حالتونو کې د خاوند او مېرمن ترمنځ د تفریق یا بېلتون شرطونه پکې بیان شوي او قاضي ته صلاحیت ورکړل شوی دی چې د یادو شرطونو د شتون په صورت کې هغه میړه او مېرمن چې د تفریق لپاره مراجعه کوي، د تفریق حکم ورکړي.

د یادې اصولنامې په پنځمه ماده کې راغلي:« که له پلار او نیکه پرته له خپلوانو څخه یو، د ماشوم یا ماشومې د نکاح عقد، له کفو سره په مهر مثل باندې وکړي، عقد صحیح دی، خو د بلوغ په وخت کې د نکاح د عقد د فسخې اختیار د یاد شوي ماشوم یا ماشومې لپاره دی، البته دغه فسخ به د محکمې په حکم سره صورت مومي.»

د اصولنامې له یادې مادې څخه ښکاري، چې د نجلۍ او هلک نکاح په ماشومتوب کې هم کېږي، خو له بلوغ وروسته یې بیا په خپله خوښه فسخه کولی شي.

په نهمه ماده کې راغلي، چې که یوه نجلۍ بالغه شي او غواړي د خپلې پخواني نکاح تړون فسخ کړي، نو د دې لپاره د شاهدانو موجودیت اړین ګڼل کېږي. په عمومي ډول دوه نارینه شاهدان، یا یو نارینه او دوه ښځینه شاهدانې وړاندې کېږي، څو د نکاح د فسخ ادعا ثابته شي.

په ماده کې راغلي، چې که د نکاح د تړون په وخت کې داسې شاهدان موجود نه وي، نو بیا ښځه په خپله ژبه هم خپله ادعا څرګندولی شي، لکه دا چې ووایي: «ما له فلاني سره شوی نکاح فسخ کړه». خو که وروسته د شاهدانو لاسرسی ممکن شي، نو شاهدان به د دې خبرې تصدیق کوي چې دا ښځه بالغه شوې او خپله نکاح یې فسخ کړې ده.

خو په لسمه ماده کې د نکاح د فسخ کېدو مساله بېرته د قاضي په پرېکړې پورې مشروطه شوې ده.

په کندهار کې د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون د پنجشنبې په ورځ، د غويي پر ۲۴مه راپور ورکړی، چې ملا شیرین د کندهار د پنجوايي، غورک، تخته‌پُل، کښته شاه‌ولیکوټ، ډنډ، ارغنداب، ژیړۍ، معروف، دامان، لوړ میوند او کښته میوند ولسوالیو له امنیه قوماندانانو سره په لیدنه کې په یادو ولسوالیو کې د امنیت د ټینګښت ترڅنګ د نشه‌يي توکو د کر، قاچاق، پیر او پلور د مخنیوي په اړه خبرې کړې دي.

دا ناسته پر داسې مهال شوې، چې په دې وروستیو کې د کندهار په یو شمېر ولسوالیو کې د تاریاکو د کښت په اړه راپورونه ورکړل شوي دي.

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، له درې کلن ځنډ وروسته، د کندهار، په شاه‌ولیکوټ، غورک، خاکریز او میوند ولسوالیو او د هلمند او ارزګان ولایت په یو شمېر ولسوالیو کې تاریاک کرل شوي دي.

که څه هم وړاندې افغانستان انټرنشنل ته سرچینو ویلي وو، چې طالبانو په جنوب لویدیزو ولایتونو کې په غیر مستقیم ډول خلکو ته ویلي چې تاریاک له سترګو پناه او کلاوو کې دننه کرلی شي، خو په ظاهره طالبان وايي، چې د تاریاکو کرل او کاروبار منع دي.

د یاد کمېسیون د معلوماتو له‌مخې، په تېرو پنځو ورځو کې تر ټولو ډېر شمر استوګنیزې نومرې، چې شمېر یې ۱۳۳۴ کیږي، په ننګرهار کې او تر ټولو کمې ۸۰ نومرې په پکتیکا کې وېشل شوې دي.

یاد کمېسیون ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه د راستنو شویو کډوالو لپاره د هغوی په اصلي ولایتونو کې د کور جوړولو لپاره د ځمکو وېش بهیر به دوام ولري.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس راپور ورکړی، چې په تېره یوه اونۍ کې یوازې د نیمروز ولایت له لارې له ایران څخه ۱۳۱۰۳ تنه کډوال راستانه شوې دي.

د طالبانو د کډوالو ستونزو د اواري عالي کمېسیون ویلي، چې د یادو کډوالو له ډلې یو شمېر یې په نیمروز کې په موقتي ډول په پنډغالي کې ځای پر ځای کړي او ګڼ شمېر نور یې خپلو اصلي ولایتونو ته لېږلې دي.

په وروستیو اونیو کې له پاکستان او ایران څخه د کډوالو د ستنولو بهیر یوځل بیا چټک شوی او نږدې هره ورځ زرګونه افغان کډوال د یادو هېوادونو له لورې په جبري توګه افغانستان ته استول کېږي.

په کابل، ننګرهار، خوست او یو شمېر نورو ولایتونو کې عامو خلکو شکایت کړی، چې طالبان د کډوالو لپاره د ښارګوټو په نامه د عامو خلکو ځمکې دولتي اعلانوي او دا چاره د کډوالو او ځایي خلکو ترمنځ د همکارۍ چاپیریال زیانمنوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر اندرابي د پنجشنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل، د طالبانو استازي ته یو اعتراضیه لیک سپارل شوی دی. هغه زیاته کړه چې په لیک کې له طالبانو غوښتل شوي چې «د شته ثبوتونو پر بنسټ» د پاکستاني وسله والو پرضد پرېکنده ګامونه پورته کړي.

څو ورځې وړاندې د بنو په فتح خېل سیمه کې د پولیسو پر یوې پوستې ځانمرګی برید وشو، چې په پایله کې یې لږ تر لږه ۱۵ پولیس ووژل شول.

د دغه برید مسوولیت د «اتحاد المجاهدین پاکستان» په نوم یوې وسله‌والې ډلې پر غاړه اخیستی دی.

د پاکستان امنیتي ادارو له برید وروسته ادعا وکړه چې د دې برید پلان د افغانستان په خاوره کې جوړ شوی ، خو طالبانو د یوې اعلامیې په ترڅ کې د پاکستان دغه ادعا بې بنسټه وبلله.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند ټینګار وکړ چې هېواد به یې د خپل ملي امنیت د ساتنې لپاره د ټولو وسله‌والو او د هغوی د ملاتړو د له‌منځه وړلو په برخه کې هېڅ راز ځنډ ونه کړي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ له اوږدې مودې راهیسې د پاکستاني وسله والو پرسر اړیکې ترینګلې دي.

اسلام اباد افغان طالبانو د پاکستاني جنګیالیو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان وايي، چې ټي ټي پي او نورې پاکستانۍ وسله والې ډلې د دغه هېواد کورنۍ مساله ده او دوی د نورو هېوادونو پرضد چاته د افغان خاورې د کارولو اجازه نه ور کوي.

د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي کمېسیون وایي، د دولتي ادارو د تېلو قراردادونو د ارزونې لپاره به نوې کمېټه جوړه شي.

یاد کمېسیون د پنجشنبې په ورځ وویل، چې په وروستۍ نوبتي غونډه کې د تېلو قراردادونو په تړاو د ټاکل شوې کمېټې راپور وړاندې شو، خو تر بحث وروسته پرېکړه وشوه چې د موضوع د لا کره ارزونې لپاره دې یوه نوې کمېټه جوړه شي، چې ټول قراردادونه په هر اړخیز وڅېړي او خپل راپور د کمېسیون راتلونکې غونډې ته وړاندې کړي.

د تېلو قراردادونه له اوږدې مودې راهیسې په دولتي ادارو کې د فساد، درغلیو او بډو د دود کېدو له مهمو سرچینو ګڼل کېږي.

په دې غونډه کې دغه راز، د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې د بېلابېلو سکتورونو اړوند د ۶۹ معیارونو او ازمایښتي تګلارو مسودې هم تایید شوې.

د دغو معیارونو ډېره برخه د نفتي توکو، طبي وسایلو، مخابراتو، کیمیاوي موادو، کرنې، چاپېریال ساتنې او ساختماني موادو په برخو پورې اړه لري.

د طالبانو اقتصادي کمېسیون همداراز د جوزجان ولایت شپږو ولسوالیو ته د برېښنا رسولو پروژې د تخنیکي او مالي ارزونو راپور هم اورېدلی. د غونډې ګډونوالو پرېکړه کړې چې یو پلاوی دې سیمې ته سفر وکړي او خپلې موندنې دې راتلونکې غونډې ته وړاندې کړي.

بل‌خوا، د دې ډلې د کانونو او پټرولیم وزارت له لوري د سمنګان ولایت د دره‌صوف بالا ولسوالۍ د زورا سیمې د ډبرو سکرو د ظواهرو د قرارداد موضوع هم مطرح شوې ده. اقتصادي کمېسیون ویلي، د دغه قرارداد ټول تخنیکي او حقوقي اړخونه باید د اصولو له مخې وڅېړل شي او وروستی راپور دې د طالبانو رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند ته وسپارل شي.