سارا اډمز: د افغانستان له سقوط وروسته د القاعـ. ـده او داعـ. ـش فعالیتونه چټک شوي

الجزیرې د ځینو سرچینو له قوله راپور ورکړی و، چې د نتنیاهو دفتر په یوې اعلامیه کې ویلي وو: «بنیامین نتنیاهو متحده عربي اماراتو ته یو پټ سفر ترسره کړی او د اماراتو له ولسمشر سره یې لیدنه کړې ده.»

خو د اماراتو رسمي خبري اژانس (وام) دغه راپورونه رد کړي او ویلي یې دي چې متحده عربي امارات د بنیامین نتنیاهود سفر او یا هم د کوم اسراییل پوځي پلاوي د کوربتوب ادعا نه مني.

د اماراتو په اعلامیه کې راغلي: «د اسراییلو سره زموږ اړیکې ښکاره او د ابراهیمي هوکړو په چوکاټ کې رامنځته شوې دي، چې په رسمي ډول اعلان شوې دي.»

اعلامیه زیاتوي چې د اماراتو او اسراییل اړیکې پر پټو ترتیباتو او محرمیت نه دي ولاړې، او هره هغه ادعا چې د نااعلان شوو سفرونو یا پټو هوکړو په اړه مطرح کېږي، تر هغه بې‌بنسټه ګڼل کېږي چې د اماراتو رسمي ادارې یې تایید نه کړي.

متحده عربي اماراتو همداراز له رسنیو غوښتي چې د خبرونو د خپرولو پر مهال دقت وکړي او له هغو راپورونو ډډه وکړي چې رسمي تایید نه لري یا د سیاسي تعبیرونو لپاره کارول کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې د سیمې د روانو کړکېچونو او د ایران–اسراییل د اړیکو د ترینګلتیا له امله، د منځني ختیځ هېوادونو هر ډول سیاسي او دیپلوماتیک تحرکات د نړیوالو رسنیو پام ځانته اړولی دی.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې د چهار شنبې په ورځ (د غويي ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د خوړو نړۍوال پروګرام له اې‌اېس‌ای‌او موسسې سره په همغږۍ د بغلان په فرینګ ولسوالۍ کې له ۵۰۰ اړمنو کورنیو سره د یوې اندازې خوراکي توکو مرسته وکړه.

د خبرپاڼې له‌مخې، پر هرې کورنۍ ۵۰ کیلو اوړه، ۴.،۵ لیټره غوړي، ۶،۵ کیلو ګرامه دال او نیم کیلو مالګه ووېشل شوې.

ویل کېږي، دا درېیم ځل دی چې له یادو کورنیو سره دغه ډول مرستې کېږي، خو یادې کورنۍ دغه مرستې کافي نه‌بولي او د طالبانو په ګډون له نورو مرستندویه بنسټونو د ورته مرستو غوښتونکي دي.

مېرمن کوفي په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې طالبان د بې ګناه انسانانو په زنداني کولو سره د خلکو غوښتنې نه شي زنداني کولی. د هغې په وینا، د هر یوه کس په زنداني کېدو سره لسګونه نور ازاد روحونه پیدا کېږي او د ازادۍ غوښتنې دا لړۍ نه شي درېدلی.

د ولسي جرګې دې پخوانۍ غړې د طالبانو چلند ته په اشارې سره ټینګار کړی چې دا ډله په خپلو کړنو کې هېڅ راز قانون نه مراعاتوي. نوموړې زیاته کړې چې طالبان د خپلو دې ظالمانه کړنو په ترسره کولو سره حتی د الهي عدالت څخه هم وېره نه لري.

د طالبانو له خوا د پخوانیو نظامیانو، مدني فعالانو او نیوکه کوونکو د خپل‌سري نیولو لړۍ لا هم دوام لري. په تېرو څو میاشتو کې د بشري حقونو بېلابېلو سازمانونو په وار وار د طالبانو له خوا د بې ګناه کسانو د نیولو او شکنجې په اړه اندېښنې ښودلې دي.

په همدې حال کې باخبره سرچینو د چهارشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د کورنیو چارو وزارت یو پخوانی افسر شفیق الله قاطع له دوو میاشتو راهیسې د طالبانو په بند کې دی. د سرچینو د معلوماتو له مخې، د دې پخواني افسر برخلیک لا هم نامعلوم دی او کورنۍ یې د هغه د وضعیت په اړه سخته اندېښنه لري.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان عمومي رييس ريچارډ ټرينچارت د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۲۳مه) د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو له والي ملا محمد نعيم اخند سره په کتنه کې وویل، سره له دې چې په عموم کې د بودجې د کمښت خبرې کيږي، خو د دوی سازمان د کرنې، مالدارۍ، د اوبو مديريت او اړوندو نورو چارو لپاره کافي بودجه لري او ننګرهار ته يې لومړيتوب ورکړی دی.

ريچارډ ټرينچارت زياته کړه، چې په ننګرهار کې به له هغو راستنو شويو کورنيو سره چې ځمکې لري د کرنې او مالدارۍ په برخه کې پراخه مرستې وکړي، خو کومې کورنۍ چې ځمکې نه‌لري ورته به په کور کې د چرګانو فارمونه جوړ او ترڅنګ به يې د کاروبار زمينې ورته برابرې کړي.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر په همدې تړاو خبرپاڼه کې راغلي، چې ملا محمد نعیم اخوند په دې کتنه کې وويل، چې سږکال د سختو اورښتونو له امله په ډيری سيمو کې کرنيزې ځمکې اوبو وړي دي؛ که استنادي ديوالونه جوړ شي په راتلونکې کې به کرنه او مالداري ښه وده وکړي او بزګران به له زيانونو وژغورل شي.

د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان عمومي رييس د ننګرهار نفوس او ځمکو ډېروالي او همداراز د اوبو د کافي سرچینو موجودیت ته په کتو وویل: «موږ هڅه کوو چې دې ولايت کې د کرنې او مالدارۍ ترڅنګ د چيکډيمونو، کانالونو، سربندونو او نورو پروژو په پلې کولو کې ځانګړې پاملرنه وکړو».

هغه همداراز څرګنده کړه، چې په ننګرهار او کونړ ولايتونو کې به د زلزلو له امله زيانمنو شويو کورنيو سره هم خپلې مرستې زياتې او دوامداره کړي.

الجزیره شبکې راپور ورکړی، چې د لبنان روغتیايي سیستم د جګړې له پیل راهیسې د پرله‌پسې فشارونو له امله له جدي ستونزو سره مخ شوی او د روغتیايي خدمتونو د دوام وړتیا یې کمه شوې ده.

د راپور له مخې، د مارچ میاشتې له پیل راهیسې د اسراییل په بریدونو کې نږدې ۹زره کسان ټپیان شوي او له ۱۰۰زیات روغتیايي کارکوونکي او ژغورونکي هم وژل شوي دي.

الجزیرې زیاته کړې چې په وژل شویو کسانو کې لږ تر لږه ۲۰۰ماشومان شامل دي او شاوخوا ۸۰۰نور ماشومان ټپیان شوي دي، چې دا د ملکي وګړو د لوړې مرګ‌ژوبلې څرګندونه کوي.

حسین، هغه ماشوم چې په یوه برید کې ټپي شوی، الجزیرې ته ویلي: «زه د امبولانس ترڅنګ په لوبو بوخت وم چې د جنګي الوتکو غږ مو واورېد. مور مې کور ته راوغوښتم، خو له هغې وروسته چاودنه وشوه.»

هغه زیاته کړې: «ځمکې ته وغورځېدم او وروسته یوازې دومره راپه یاد دي چې د خپل پلار په غېږ کې وم.»

د هغه پلار وایل، چې خپله د ژغورنې کارکوونکی دی، ویلي که څه هم مخکې یې ورته ګڼې پېښې لیدلې وې، خو د خپلې کورنۍ ژغورل ورته تر ټولو سخت او دردناک کار و.

راپورونه ښيي چې د جګړې دوام او پر روغتیايي تاسیساتو بریدونه نه یوازې د ټپیانو د درملنې چارې له ستونزو سره مخ کړې، بلکې د لبنان روغتیايي نظام یې هم د پراخې انساني ناورین پر لور ټېل وهلی دی.