د سنټکام مشر: د امریکا د ګټو ګواښلو لپاره د ایران وړتیا په ډراماتیک ډول کمه شوې ده

د پیسو نړۍوال صندوق څخه یوې سرچینې د پنجشنبې په ورځ رویټرز ته ویلي، چې عراقي چارواکو د منځني ختیځ د جګړې له امله د مالي مرستو د ترلاسه کولو لپاره له دې ادارې سره اړیکه نیولې ده.

د سرچینو په وینا، لومړنۍ خبرې تېره میاشت د پیسو نړۍوال صندوق او نړۍوال بانک د غونډو پرمهال په واشنګټن کې شوې او اوس هم دا بحثونه روان دي چې عراق ته به څومره او په کوم چوکاټ کې مالي مرستې برابرې شي.

پر همدغه مهال د پیسو نړۍوال صندوق ویاندې جولي کوزاک تایید کړې چې دوی له نړۍوال بانک او د انرژۍ نړیوالې ادارې سره یوځای د جګړې پر اغېزو څېړنه کوي. هغې زیاته کړې، چې ښايي ۱۲ هېوادونه له ۲۰ څخه تر ۵۰ میلیارده ډالرو پورې پور ته اړتیا ولري.

د عراق له‌خوا د پیسو نړۍوال صندوق څخه د پیسو غوښتنه پرداسې مهال کېږي، چې د هرمز تنګي تړل کېدو د دغه هېواد د تېلو صادرات او دولتي عواید په شدت سره زیانمن کړي دي.

هغه دا څرګندونې د جرمني په اخن ښار کې د « شارلمانی جایزې» د ورکړې په مراسمو کې وکړې.

دا جایزه سږ کال د اروپا د مرکزي بانک پخواني مشر ماریو دراګي ته ورکړل شوې ده.

مېرڅ وویل چې له۲۰۲۸ تر ۲۰۳۴ کلونو لپاره د اروپایي اتحادیې د بودجې پر سر جدي اختلافات روان دي، ځکه ځینې لوري غواړي دفاعي لګښتونه زیات شي، په داسې حال کې چې دودیزې برخې لکه د کرنې سبسایډۍ او سیمه‌ییزې پرمختیایي مرستې هم د تمویل غوښتنه کوي.

هغه زیاته کړه: «یوې خپلواکې او پیاوړې اروپا ته داسې بودجه په کار ده چې د دراګي له وړاندوینو او خبرداریو سره سمه وي، ساده جوړښت ولري او د سیالۍ وړتیا او دفاع ته لومړیتوب ورکړي».

مېرڅ وویل چې د نویو پورونو اخیستل او ګډ اروپایي پورونه د حل لاره نه ده او جرمني یې د اساسي قانون له امله هم له دې لارې ملاتړ نه شي کولی.

دا خبرې د چین د بهرنیو چارو وزارت په وینا په یوه تړلې غونډه کې وشوې، چې نږدې دوه ساعته یې دوام کړی.

تایوان، چې ځانواکه ډیموکراټیکه سیمه ده خو چین یې خپله برخه ګڼي، د خبرو مهم ټکی و.

دا لیدنه په داسې وخت کې شوې چې د امریکا ولسمشر د ایران له جګړې او اقتصادي فشارونو سره مخ دی او غواړي له چین سره اقتصادي پرمختګونه ډېر شي. ټرمپ دا لیدنه «تر ټولو لویه سرمشریزه» بللې ده.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې د اقتصادي او سوداګریزو ټیمونو ترمنځ خبرې په جنوبي کوریا کې مثبتې پایلې لرلې او د لنډمهالې سوداګریزې موافقې د پیاوړتیا هڅه روانه ده.

په دې خبرو کې د بازارونو پر پرانیستلو، د پانګونې پراختیا او د اقتصادي اړیکو پر ښه کولو تمرکز و.

د چین د ګمرک ادارې په وېب‌پاڼه کې د خپرو شویو معلوماتو له مخې؛ د امریکا د غوښې د پروسس تر ۴۰۰ زیاتو فابریکو د ثبت وضعیت چې وړاندې د پنجشنبې په ورځ «فعال» اعلان شوی و، بېرته «ځنډېدلي» ته بدل شوی دی.

دغه له ۴۰۰ څخه زیاتې فابریکې چې په ګډه چین ته د غوښې د صادراتو لپاره د امریکا د ثبت شویو تاسیساتو شاوخوا ۶۵ سلنه جوړوي، د تېر یوه کال راهیسې د جواز نه تمدید له امله د صادراتو له حقه بې‌برخې شوې وې.

د دغه جوازونو تمدید کولای شي د امریکا د غوښې صنعت لپاره یوه مهمه لاسته‌ راوړنه اوسي، په ځانګړي ډول وروسته له هغه چې سپینې ماڼۍ اعلان کړی و چې دغه موضوع به د واشنګټن او بیجېنګ په مذاکراتو کې مطرح شي.

هغه دغه خبرې «د اساسي قانون د ساتنې غورځنګ» يوې غونډې ته د وينا پرمهال کړې دي.

محمودخان اڅکزي ويلي، هېواد د ګواښونکو حالاتو پر لور روان دی. نوموړي زیاته کړې، هغو کسانو چې ولسواکي تر پښو لاندې کړې؛ د قانون او ولس پر وړاندې مسوول دي.

محمود خان اڅکزي وړاندې ویلي، لکه څنګه چې د ۱۸م اساسي قانوني بدلون پرمهال سياسي ګوندونه سره راټول شوي وو؛ اوس هم بايد ټول سياسي مشران د اساسي قانون د خونديتوب لپاره ګډ ګام پورته کړي.
هغه د نوازشریف، اصف زرداري او د مولانا فضل الرحمان نومونه ياد کړي او ويلي یې دي، که سياسي مشران يو ځل بيا د اساسي قانون د ژغورلو لپاره سره يو نه‌شي؛ نو حالات به نور هم کړکېچن شي.

محمودخان اڅکزي ادعا کړې ده، چې د اسراییل له زندانونو زيات بنديان د پاکستان په زندانونو کې ساتل کېږي. هغه وويل، د حکومت د تګلارو له امله په بلوچستان کې د بېلتون غږونه راپورته شوي او بايد پام وشي؛ څو په نورو پښتون مېشتو سيمو کې هم ورته حالت رامنځته نه‌شي.
نوموړي د ۲۶م او ۲۷م اساسي قانوني بدلونونو ملاتړ کوونکي هم تر نيوکو لاندې ونيول او ويې ويل، د پاکستان اساسي قانون د هېواد د يووالي بنسټ دی او که اساسي قانون کمزوری شي؛ نو هېواد به له جدي ګواښ سره مخامخ شي.