منظور احمد پشتین: د امنیت، عدالت او رسنیو نشتون د قومونو زوال ته لار هواروي

د پولنډ سرحدي ګارډ د پنجشنبې په ورځ، د غويي ۲۴مه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې امنیتي ځواکونو یو شکمن موټر درولی و او د پلټنو پر مهال یې درې افغان او دوه پاکستاني وګړي نیولي دي.

د خبرپاڼې له مخې، د موټر چلوونکی یو ۲۶کلن ګرجستانی وګړی و، چې د دغو افغان او پاکستاني کډوالو د ناقانونه لېږد او جرمني ته د هغوی د رسولو په هڅه کې و.

پولنډي چارواکو ویلي چې نیول شوی ګرجستانی وګړی بېرته خپل هېواد ته استول شوی او افغان او پاکستاني وګړي هم لیتوانیا ته ستانه کړل شوي دي.

تېره ورځ هم د پولنډ سرحدي ګارد خبر ورکړی و، چې په دغه هېواد کې یې ۴ ناقانونه افغان کډوال نیولي دي.

په وروستیو میاشتو کې د پولنډ په پولو کې د افغان پناه‌غوښتونکو د نیولو پېښې زیاتې شوې دي. ګڼ شمېر افغانان هڅه کوي د اروپا نورو هېوادونو، په ځانګړي ډول جرمني ته د رسېدو لپاره د ختیځې اروپا له لارو استفاده وکړي.

پولنډ تر دې وړاندې هم د ناقانونه کډوالۍ او انساني قاچاق د مخنیوي لپاره د خپلو سرحدي تدابیرو د سختولو خبر ورکړی و.

سرچینې وایي، له چاودنې سمدستي وروسته وسله‌والو هڅه وکړه چې د ویجاړ شوي دېوال له لارې کمپ ته ننوځي، خو د پاکستاني عسکرو له غبرګون او متقابلو ډزو سره مخ شول.

سرچینې زیاتوي، چې پاکستاني ځواکونو د لاسي بمونو په کارولو او د «دامنګي» له څارونکې پوستې څخه د متقابلو ډزو په پایله کې د وسله‌والو د ننوتلو مخه نیولې ده. په راپور کې راغلي چې د بریدګرو پرمختګ په بشپړه توګه شنډ شوی او هغوی په شا تمبول شوي دي.

د پاکستان د پوځي چارواکو په وینا، اوسمهال په سیمه کې د مېنا کمپ د پاکولو عملیات روان دي ترڅو د پېښې دقیق زیانونه او وضعیت معلوم شي. د معلوماتو له مخې، تر اوسه د کمپ یوه برخه پاکه شوې او د ټپیانو او وژل شویو سرتېرو د لېږدولو بهیر دوام لري.

د باجوړ امن جرګې مشر صاحبزاده هارون رشید خبریالانو ته وویل چې د سولې لپاره د دوی پخوانیو هڅو کومه ښکاره پایله نه درلوده. نوموړي زیاته کړه چې دغه پرلت به تر هغې دوام وکړي چې په سیمه کې دایمي سوله ټینګه شي او اړونده چارواکي د امنیت د ټینګښت لپاره اغېزناک او کوټلي ګامونه پورته کړي.

په دې غونډه کې د پاکستان د بېلابېلو سیاسي او مذهبي ګوندونو مشرانو لکه د مسلم لیګ نون ګوند ملک ګل کریم خان، د پیپلز ګوند شکیل احمد، د جمعیت علمای اسلام حاجي سید باچا، د تحریک انصاف ګل ظفر خان او ډاکټر خلیل الرحمن، د عوامي نېشنل ګوند شاه نصیر خان او یو شمېر نورو قومي مخورو ګډون کړی و.

دغو مشرانو په سیمه کې د روانې ناامنۍ پر پای ته رسولو ټینګار وکړ.

هارون رشید، چې د جماعت اسلامي سیمه‌ییز مشر هم دی، وویل چې په دغه پرلت کې به د هېواد د بېلابېلو سیاسي او مذهبي ګوندونو جګپوړي مشران هم په بېلابېلو ورځو کې د پیوستون ښودلو لپاره ګډون وکړي.

د پرلت د تنظیم او چمتووالي لپاره د سیاسي ګوندونو د استازو، ټولنیزو فعالانو او قومي مخورو یوه ګډه کمېټه هم جوړه شوې ده چې خپلې چارې به ژر پیل کړي.

په باجوړ کې د هدفي وژنو په لړۍ کې د پام وړ زیاتوالی لیدل شوی دی، چې په ترڅ کې یې ډیری سیاسي شخصیتونه په نښه شوي دي.

د دغو هدفي بریدونو ترڅنګ، په پوځي عملیاتو کې هم لسګونه ملکي وګړو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی. دغه وضعیت په سیمه کې د سختو اندېښنو لامل شوی او د ملکي تلفاتو په غبرګون کې ځایي خلکو په وار وار لاریونونه کړي دي.

د رسمي سرچینو له مخې، د څه باندې دوه زره هغو دولتي کارکوونکو او دولتي قراردادیانو معلومات راټولېږي چې له وسله والو ډلو سره په همکارۍ او یا هم هغوی ته د اسانتیاوو په رامنځته کولو تورن دي.

د خیبر پښتونخوا د کورنیو چارو وزارت په یوه سند کې راغلي چې د دغو کسانو پر ضد د جدي اقدام پرېکړه شوې ده.

د دغه رسمي سند پر بنسټ، ټولو اړوندو دولتي ادارو ته لارښوونه شوې چې د تورنو کارکوونکو نوملړ او معلومات تنظیم کړي. ټاکل شوې چې دا راټول شوي معلومات به وروسته خوندي او انلاین شي.

سرچینې زیاتوي چې د معلوماتو له بشپړېدو وروسته به د دغو کسانو پر ضد عملي ګامونه واخیستل شي او نومونه به یې په «شیډول فور» کې شامل شي.

شیډول فور د پاکستان د ترهګرۍ ضد قوانینو یوه برخه ده، چې حکومت پکې ډېری د سیاسي مخالفانو او مشکوکو کسانو نومونه ثبتوي.

په دغه نوملړ کې د پي ټي ایم په څېر د بشري حقونو اړوند غورځنګونو د غړو نومونه هم اچول شوي دي.

د خیبر پښتونخوا حکومت ددې اقدام په اړه یو شمېر شنونکي په دې باور دي، چې وسله وال جنګیالي او هغه ډلې، چې د « ښه طالبان» په نامه مشهورې دي، ښايي د نویو اقداماتو برخه ونه ګرځي، ځکه ډېر وخت حاکم امنیتي سیاستونه د هغوی لپاره ملاتړی چتر ګرځي.

په لنډي کوتل کې د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبریال جواد شینواری وایي، چې په دغه ناسته کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ د رامنځته شویو ستونزو او د بند پاتې پاکستاني وګړو د ستنېدو په اړه خبرې شوې.
د جرګې غړي بنارس شینواري ویلي، چې د لارو بندېدو له کبله دوه اړخیزه سوداګري او کاروبار زیانمن شوی. دوی له افغان طالبانو غوښتنه کړې، چې د تورخم پر لار بند پاتې پاکستاني وګړي او موټرو ته د بېرته ستنېدو اجازه ورکړي.

یادې جرګې د لارې پر خلاصېدو او د سوداګریزو فعالیتونو پر ژر پیلېدو ټینګار کړی او د عملي اقدام غوښتنه یې کړې. پاکستاني چارواکو دا نه‌دي‌ ویلي، چې په څومره شمېر وګړي‌ یې په افغانستان کې بندپاتې دي.

طالبانو هم لاتراوسه د پاکستان قومي مشرانو او حکومتي چارواکو دې ناستې ته کوم غبرګون نه‌دی ښودلی.