پخوانۍ وزیرانې: طالبانو د ښځو ځورولو لپاره خپل سخت قوانین پلي کړي

د نړول شوي کمپ په څنډه او ګاونډ کې مېشتو ځايي خلکو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، د افغان کډوالو يادونه ورسره پاتې دي او تل به یې په ياد ساتي. هغوی وويل: «افغانان له هر اړخه ښه خلک وو».

په نړول شوي کمپ کې يوازې جوماتونه پاتې دي. د يوه جومات ملا امام احمد مزاري وويل: «د پښتنو يو دود مېلمه‌پالنه ده، افغان کډوالو هم تر هغه وخته چې دلته اوسېدل، مېلمه‌پالنه کوله. هغوی دا هېواد خپل ګاڼه، موږ هېڅکله دا احساس نه دی کړی، چې هغوی د افغانستان دي او موږ د پاکستان».

هغه وويل: «افغانان زموږ وروڼه دي، مدرسو او جوماتونو ته به تلل. دلته چې اوسېدل، زموږ ورسره د ورورولۍ اړيکې وې او اوس یې ډېر کمی احساسوو.»

احمد مزاري افغانستان ته د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه وويل: «دا د حکومتي قانون موضوع وه، ځکه پرې عمل کېده».

100%

د افغان کمپ ترڅنګ يوه هټيوال محمد عامر وويل، افغانان په راکړه ورکړه کې ښه خلک وو او له کله راهسې چې تللي دي، دلته کاروبار کابو په ټپه درېدلی دی.

هغه وويل: «هغوی له موږ سره د عامو پاکستانيانو په څېر اوسېدل. موږ هېڅکله دا فکر نه‌کاوه، چې افغانستان بېل هېواد دی. موږ ته دواړه هېوادونه يو شان دي».

عامر زياته کړه: «افغانانو به ځايي خلک خپلو ښاديو او مېلمستياوو ته بلل. موږ خلک دومره ژر له نورو سره اشنايي نه‌جوړوو، خو هغوی ډېر ښه خلک وو. که زما نه پوښتنه وشي، زه وايم، چې کډوال بايد بېرته نه وای لېږل شوي، خو دا د حکومت پاليسي وه، نو موږ په‌کې څه ويلی شو».

عامر وويل: «ناسته ولاړه یې خوندوره وه او په دوستۍ کې ډېر کلک خلک وو».

د کمپ په څنډه کې یوه ځايي اوسېدونکي ۲۷ کلن محمد شعيب افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، افغانان کاروباري خلک وو، خپله خواري او مزدوري به یې کوله او هېچا سره یې کار او غرض نه‌وو.

هغه وويل: «له دغو خلکو سره ډېر ظلم وشو. هغوی ښکلي کورونه جوړ کړي وو، خو ونړول شول او د هغوی تاوان هم ورنه‌کړل شو. زما په اند، بايد دغه خلک بېرته نه وای لېږل شوي او اوس چې تللي، دا سیمه شاړه شوې ده. حکومت ته په‌کار ده، چې دلته نور خلک راولي او سیمه بېرته اباده کړي».

کمپ ته څېرمه د يوه رسټورانټ چلوونکي عبدالوحيد لهړي وويل، د کمپ له خالي کېدو وروسته تر ټولو زيات مالي زيان ده ته رسېدلی دی.

100%

هغه وويل: «کله چې کمپ اباد و، زموږ د رسټورانټ هره ورځ د څلورو تر پنځو لکو کلدارو (روپيو) کاروبار کېده، خو اوس په ورځ کې يو نيم لک هم نه‌کيږي».

د افغان کډوالو کمپ د کراچۍ د ګلشن معمار پوليس تاڼې په حدودو کې راځي. د پوليسو د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۵م کال د اپرېل له مياشتې د ۲۰۲۶م تر مارچ پورې يوازې له دغه کمپ څخه ۱۷۴۲۵ کډوال اېستل شوي، چې له ۱۲ زرو زيات یې دپي‌او‌ار او نږدې ۱۵۰۰ یې د اې‌سي‌سي کارتونو لرونکي وو.

په دغو کډوالو کې داسې ډېر کسان وو، چې همدلته زېږېدلي او لوی شوي وو او هېڅکله یې افغانستان نه‌وو لیدلی.

د یادونې وړ ده، چې په افغانستان کې د جمهوري نظام له رانسکورېدو وروسته له نورو هېوادونو په ځانګړې توګه له پاکستان او ایران څخه نږدې ۵ میلیونه افغان کډوال د کوربه هېوادونو له لوري اېستل شوي دي. هغوی په افغانستان کې هم د سرپناه او کاروبار د نشتوالي تر څنګ له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

دغه خوځښت د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ټینګار کړی، که په اوسنیو «ناسمو او حساسو» شرایطو کې د پخوانیو نظامیانو ستنول ترسره شي، نو دا به یوازې اداري پرېکړه نه‌وي، بلکې د «مرګ او ژوند» موضوع به وي. د خوځښت په وینا، ملګرو ملتونو او د بشري حقونو بنسټونو څو ځله په مستندو راپورونو کې د دغې ډلې د وضعیت په اړه اندېښنې څرګندې کړې دي.

د افغانانو فکري خوځښت له اروپايي او ګاونډیانو هېوادونو او همداراز د هغوی له پارلمانونو او سیاسي مشرانو بیړنۍ غوښتنه کړې، چې د جبري ستنولو بهیر سملاسي ودروي او د دې کسانو د خونديتوب لپاره عملي او عاجل ګامونه واخلي. په اعلامیه کې راغلي، چې نړیوال مشران دې د انسانیت، عدالت او بشري ارزښتونو پر بنسټ پرېکړه وکړي، ځکه «تاریخ به د نن پرېکړې قضاوت کوي».

اعلامیه زیاتوي، چې د «عمومي عفوې» تر نوم لاندې ډېر بې‌دفاع کسان قرباني شوي او داسې پرېکړې کولای شي بل لوی ناورین وزېږوي. د افغانانو فکري خوځښت ټینګار کړی، چې پخواني نظامیان له خپلو کورنیو سره له امیدونو ډک او خوندي ژوند غواړي او جبري ستنول د انساني وجدان لپاره درنه ازموینه ده.

د یادونې وړ ده، چې د جمهوري نظام له رانسکورېدو وروسته ډېری افغانان او په ځانګړې توګه پخوانيو نظامیانو نورو هېوادونو په تېره بیا پاکستان او ایران ته پناه یوړه، خو له شاوخوا دوو کلونو راهیسې یادو هېوادونو په جبري توګه د افغانانو ستنول پیل کړي او د بشري حقونو په وینا، افغانستان ته د پخوانیو نظامیانو ستنول به د هغوی ژوند له خطر سره مخ کړي.

د یاد بنسټ په وينا، دغه ټولګي په خوندي او تعلیمي چاپېريال کې تنظيم شوي او ګډونوالې ښځې د لیک- لوست تر څنګ د ورځني ژوند اړين مهارتونه هم زده کوي. یاد بنسټ زياته کړې، چې ټول درسي مواد او ګډون د ګډونوالو لپاره وړيا دي.

ګډونوالې ښځې وايي، له دې فرصت څخه خوښې دي او غواړي د دوامدارو هڅو له لارې خپل سواد ښه کړي. د هغوی په وينا، دغه ډول ټولګي د کورنۍ او ټولنې په چارو کې د ښځو ونډه پياوړې کوي او د هغوی ځان‌بساینې ته لاره هواروي.

په افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو د بندیزونو له کبله تعلیمي فرصتونه له‌منځه تللي او ګڼې ښځې له رسمي زده‌کړو بې‌برخې پاتې شوې دي. د بشري حقونو د فعالانو په باور، هر هغه ابتکار چې د ښځو د سواد او بنسټيزو مهارتونو کچه لوړه کړي، د ټولنې پر هوساینې او اقتصادي ګډون مثبت اغېز لري.

د طالبانو د اقتصاد وزارت مرستیال عبداللطیف نظري د روسیې په کازان کې د درمل جوړونې له یوې کارخونې د لیدنې په ترڅ کې ویلي: «افغانستان د خپلو اړتیاوو د پوره کولو لپاره کولی شي له روسیې با کیفیته درمل وارد کړي».

هغه زیاته کړې، چې په دې برخه کې یې له ځايي روغتیايي مسوولینو سره ګټورې خبرې هم کړې دي، خو په تړاو یې نور جزییات نه‌دي ورکړي.

افغانستان له پاکستان سره د سوداګریزو راکړو ورکړو له بندولو وروسته د درملو له کمښت سره مخ شوی او اوس طالبان هڅې کوي، دغه تشه د ایران او منځنۍ اسیا او په ځانګړې توګه له ورسیې د درملو په واردولو سره ډکه کړي.

د یو شمېر هېوادوالو په وینا، د سرطان په څېر د ځینو ځانګړو ناروغیو درمل اوس په هېواد کې په ډېرې سختۍ سره موندل کېږي او په ټولیزه توګه د درملو بیې هم ډېرې لوړې شوې دي.

د برېټانیا ځانګړي استازي ریچارډ لېنډسي نن جمعه، د غويي پر ۲۵مه په خپله ایکس پاڼه کې لیکلي، چې د خبریالانو د نیول کېدو ترڅنګ، د دوی د فزیکي ځورونې او د شتمنیو د غصبولو راپورونو هم سخت اندېښمن کړی دی. د هغه په وینا، دا کسان له کوم څرګند دلیل او روښانه تور پرته نیول شوي دي.
نوموړي له طالبانو غوښتي چې د دغو قضیو په څېړلو کې بشپړ شفافیت رامنځته کړي او قانوني پروسو ته غاړه کېږدي. د برېټانیا استازي ټینګار کړی چې د خبریالانو او رسنیو د کارکوونکو بنسټیزو حقونو ته باید درناوی وشي.
د برېټانیا ځانګړي استازي په خپل پیغام کې په ټینګار سره ویلي چې خبریالان باید وکولای شي په افغانستان کې له وېرې او ډار پرته خپل مسلکي کارونه پر مخ یوسي.

هغه د رسنیو د کارکوونکو لپاره د خوندي کاري چاپیریال برابرول اړین بللي دي.

نوموړي دا څرګندونې پرداسې مهال کړې، چې د طلوع‌نیوز د خبرونو ویاند او د سیاسي او جنايي خپرونو چلوونکی منصور نیازی د غويي پر۱۷مه د کابل له شېرشاه مېنې (کارته چهار) او د خبرونو ویاند او د سیاسي برخې مسوول عمران دانش د غويي پر۱۹مه په وزیراکبرخان مېنه کې د طلوع‌نیوز دفتر له شاوخوا سیمو نیول شوي دي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران د غويي پر۲۲مه ویلي، چې د طلوع نیوز د دوو خبریالانو منصور نیازي او عمران دانش دوسیې لا هم بشپړې شوې نه دي او محکمې تر اوسه د هغوی په اړه کومه پرېکړه نه ده کړې.