د افغانانو فکري خوځښت د یوې اعلامیې په خپرولو سره له اروپايي ټولنې او د افغانستان له ګاونډیو هېوادونو غوښتي، چې زرګونه پخواني افغان سرتېري جبراً بېرته افغانستان ته ونهلېږي. یاد خوځښت ویلي، دغه کسان چې له جمهوریت وروسته له هېواده وتلي، اوس له جدي خطر او نا معلوم برخلیک سره مخ دي.
دغه خوځښت د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ټینګار کړی، که په اوسنیو «ناسمو او حساسو» شرایطو کې د پخوانیو نظامیانو ستنول ترسره شي، نو دا به یوازې اداري پرېکړه نهوي، بلکې د «مرګ او ژوند» موضوع به وي. د خوځښت په وینا، ملګرو ملتونو او د بشري حقونو بنسټونو څو ځله په مستندو راپورونو کې د دغې ډلې د وضعیت په اړه اندېښنې څرګندې کړې دي.
د افغانانو فکري خوځښت له اروپايي او ګاونډیانو هېوادونو او همداراز د هغوی له پارلمانونو او سیاسي مشرانو بیړنۍ غوښتنه کړې، چې د جبري ستنولو بهیر سملاسي ودروي او د دې کسانو د خونديتوب لپاره عملي او عاجل ګامونه واخلي. په اعلامیه کې راغلي، چې نړیوال مشران دې د انسانیت، عدالت او بشري ارزښتونو پر بنسټ پرېکړه وکړي، ځکه «تاریخ به د نن پرېکړې قضاوت کوي».
اعلامیه زیاتوي، چې د «عمومي عفوې» تر نوم لاندې ډېر بېدفاع کسان قرباني شوي او داسې پرېکړې کولای شي بل لوی ناورین وزېږوي. د افغانانو فکري خوځښت ټینګار کړی، چې پخواني نظامیان له خپلو کورنیو سره له امیدونو ډک او خوندي ژوند غواړي او جبري ستنول د انساني وجدان لپاره درنه ازموینه ده.
د یادونې وړ ده، چې د جمهوري نظام له رانسکورېدو وروسته ډېری افغانان او په ځانګړې توګه پخوانيو نظامیانو نورو هېوادونو په تېره بیا پاکستان او ایران ته پناه یوړه، خو له شاوخوا دوو کلونو راهیسې یادو هېوادونو په جبري توګه د افغانانو ستنول پیل کړي او د بشري حقونو په وینا، افغانستان ته د پخوانیو نظامیانو ستنول به د هغوی ژوند له خطر سره مخ کړي.
