په نورستان کې د طالبانو د کانونو او پټرولیم ریاست په داسې حال کې د قیمتي او نیمهقیمتي ډبرو د سلګونو میلیونو افغانیو د پلور اعلان کوي چې د افغانستان د کانونو د مدیریت د شفافیت او د عوایدو د حساب ورکونې په اړه له وړاندې جدي پوښتنې او اندېښنې موجودې دي.
دغه ریاست په خپره کړې خبرپاڼه کې وایي، د دواب ولسوالۍ د ماوي سیمې له کانونو ایستل شوې قیمتي او نیمهقیمتي ډبرې د داوطلبۍ له لارې په ۵۲ میلیونه او ۶۲۰ زره افغانیو پلورل شوې دي.
یاد ریاست ویلي چې په دغو ډبرو کې بېروج، کنزیت او مارګنیټ شامل دي او د رسمي داوطلبۍ له بشپړېدو وروسته یې پلور د ادعا له مخې د بازار له نرخونو سره سم ترسره شوی دی.
د معلوماتو له مخې، له دې عوایدو څخه ۵ میلیونه او ۲۲۶ زره افغانۍ د طالبانو خزانې ته لېږدول کېږي.
د نورستان د کانونو او پټرولیم ریاست مشر مولوي سیدالرحیم عمیر ویلي چې د کانونو د عوایدو د راټولولو او پلور بهیر د ټاکل شوو اصولو له مخې تنظیم شوی او هڅه کېږي چې له طبیعي زېرمو څخه شفافه استفاده وشي.
خو له بلې خوا، د کانونو د مدیریت په اړه پخوانۍ اندېښنې بیا تازه شوې دي، ځکه د قیمتي ډبرو د کیندنې او پلور په برخه کې د شفافیت، د بازار د حقیقي ارزښت او د اعلان شوو نرخونو ترمنځ د توپیرونو په اړه پوښتنې له وړاندې هم مطرح شوې دي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
