په فراه کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، چې د دغه ولایت لپاره د طالبانو والي حافظ مجاهد د ابونصر فراهي په بندر کې د ایران د خراسان ولایت له سیمهییزو چارواکو سره د سوداګریزو او ټرانسپورټي همکاریو د پیاوړتیا په اړه غږېدلی دی.
په فراه کې د طالبانو د والي ویاند ویلي، چې محمد حافظ مجاهد د یو پلاوي په مشرۍ د ایران د خراسان والي سره په ابو نصر فراهي بندر په صفري نقطه کې د لیدني پرمهال د سوداګریزو توکو د لېږد رالېږد د ستونزو پر حل، د تګ راتګ د اسانتیاوو پر زیاتوالي او سوداګرو او بار وړونکو وسایطو ته د لا ډېرو خدمتونو پر برابرولو خبرې کړې دي.
د لښکرګاه ځايي ولسي مشرانو ویلي، چې نن د شنبې په ورځ د هلمند د علماوو شورا د طالبانو د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ دوزیرملا عبدالحد فضلي له لوري پر غصب شوې ځمکه رغنیزې چارې ودرولې. دا ګام وروسته له هغې اخیستل کېږي چې تېره ورځ افغانستان انټرنشنل د دغه غصب په اړه راپور خپور کړ.
د لښکرګاه ځايي ولسي مشرانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې نن شنبه، د غويي پر ۲۶مه د دغه ولایت د علماو شورا د دغه ولایت والي او امنیه قوماندان ته په رسمي ډول مکتوب لېږلی او غوښتنه یې کړې چې د لښکرګاه ښار په درېیمه حوزه کې د کرنې ریاست نمرو او امنیه قوماندانۍ ته څېرمه د شنې ساحې د غصب مخه ونیسي. یادې شورا ټینګار کړی چې په دغه سیمه کې باید هر څه د ښاروالۍ د نقشې له مخې اباد شي.
یوه ځايي اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل:« نن سهار یو ځل بیا د مخابراتو وزیر اړوند کسانو له شنې سیمې څخه دیوال جوړولو رغنیز چارې پیل کړې خو وروسته پسې د علماو شورا ځیني غړو په راتلو سره ددې رغنیزو چارو مخه و نیول شوه».
د ځايي اوسېدونکي په وینا که څه هم د دیوال د جوړېدو رغنیزې چارې درېدلي خو پخواني جوړ شوي نیمه دیوالونه او وسایط لا هم په سیمه کې لیدل کېږي.
هغه تازه ویډيو چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي ښکاري چې رغنیزې چارې ولاړې دي او څوک نه لیدل کېږي.
د هلمند ولایت مرکز لښکرګاه ښار د دریېمې ناحیې ځینو اوسېدونکو تېره جمعه، د غويي ۲۵مه ویلي، چې د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزیر ملا عبدالحد فضلي په امر شپه او ورځ په دې سیمه کې کار روان دی ترڅو دا سیمه چهاردېوالي کړي.
ځايي اوسېدونکو ویلي، چې په یاده سیمه کې یوه نمره (څلور بسوې) ځمکه له ۵۰ زره تر ۶۰ زره امریکايي ډالرو پورې ارزښت لري.
ځايي اوسېدونکو د معلوماتو لهمخې، غصب شوې ځمکه شاوخوا ۷ جریبه ده.
طالبانو په رسمي ډول څه نه دی ویلي خو د سیمې ځايي اوسیدونکي وايي، چې څه وارې وړاندې هم په دغه ځمکه رغنیزې چارې درېدلي خو بیا وروسته بېرته پیل شوي دي.
د سیمې اوسېدونکي د طالبانو له مشرانو غواړي، چې هغه شنه سیمه یا هم سرک چې د ښاروالۍ په نقشه کې دی جوړ شي.
په هرات کې د طالبانو رسنیز دفتر وايي، چې د دغه ولایت د والي اسلامجار په مشرۍ د لوېدیځ زون والیانو، امنیه قوماندانانو، د استخباراتو رییسانو او نورو چارواکو د همغږۍ ناسته کړې. اسلامجار په ناسته کې د نشهيي توکو د کښت او قاچاق پر مخنیوي ټینګار کړی دی.
د طالبانو د هرات د رسنیو دفتر نن د شنبې ورځ، د غويي ۲۶مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغه ولایت د والي اسلامجار په مشرۍ د بادغیس، غور، فراه او نیمروز والیانو، امینه قوماندانانو، د استخباراتو رییسانو او د ۲۰۷ الفاروق قول اردو قوماندان د همغږۍ ناسته کړې. په یاده ناسته کې د طالبانو د مشر د فرمانونو د عملي کېدو، د غصب شوو ملکیتونو د بېرته راګرځولو، د نشهيي توکو د کښت او قاچاق مخنیوي، امنیت او د جنايي پېښو د کچې د راټیټولو په اړه خبرې کړې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې په لوېدیځ زون کې د طالب مسولینو په یاده ناسته کې د هرات والي اسلامجار د هبتالله اخوندزاده د فرمانونو په عملي کېدو او په یاد زون کې د جنايي پېښو د کچې پر راټیټیدو ټینګار کړی دی.
تېره ورځ هم د شمال لوېدیځ زون طالب مسولینو د بلخ د والي یوسف وفا په مشرۍ د همغږۍ ناسته کړې وه.
په داسې حال کې چې له پاکستانه د افغان کډوالو د ستنېدو بهیر چټک شوی، سیاسي او ټولنیز شنونکي وایي، د میلیونونو افغانانو وتل به نه یوازې ټولنیزې، بلکې د پاکستان پر اقتصادي او کرنیزو برخو هم ژور اغېز وکړي.
سیاسي شنونکي رفیع الله کاکړافغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي چې د افغان کډوالو حضور په تېرو څه باندې څلورو لسیزو کې د پاکستان په بېلابېلو سیمو، په ځانګړي ډول خیبر پښتونخوا، بلوچستان او کراچۍ کې د ټولنیزو، سیاسي او اقتصادي بدلونونو لامل شوی و.
د هغه په وینا، افغان کډوال هغه مهال پاکستان ته ولاړل چې افغانستان له جګړو او بېثباتۍ سره مخ و او میلیونونه کسان د کډوالۍ ژوند ته اړ شول.
کاکړ وایي: « په بلوچستان، په ځانګړي ډول کوټه ښار کې، د افغان کډوالو پراخ حضور د ځینو بلوڅ ملتپالو ډلو لپاره د اندېښنې موضوع ګرځېدلې وه، او په کراچۍ کې هم یو شمېر سیاسي ګوندونو د افغانانو د نفوس د زیاتوالي پر وړاندې سیاسي دریځونه خپل کړي وو.»
هغه زیاتوي چې افغان کډوالو په بلوچستان کې د شاړو ځمکو په ابادولو او د کرنې په پراختیا کې مهم رول لوبولی، ځکه د ده په خبره افغانان د کرنې او سختو کارونو تجربه لري.
د نوموړي په وینا، د افغان کډوالو له امله د پولې دواړو غاړو ته سوداګري هم پراخه شوه او په پاکستان کې د ارزانه کار ځواک د زیاتېدو له امله صنعتي او سوداګریزو برخو اقتصادي ګټه ترلاسه کړه.
رفیعالله کاکړ د افغان کډوالو د ایستلو په اړه د پاکستان وروستۍ پرېکړه تر ډېره له امنیتي اندېښنو او له طالبانو سره د اسلاماباد له سیاسي اختلافاتو سره تړي.
هغه وایي، پاکستان هڅه کوي د افغان کډوالو د ایستلو له لارې پر طالبانو سیاسي فشار زیات کړي، خو د ده په باور دا اقدام «غیرانساني» بڼه لري.
شنونکی خبرداری ورکوي چې د افغان کډوالو پراخ ستنېدل به په ځانګړي ډول د بلوچستان پر کرنیز سکتور منفي اغېز وکړي، ځکه ډېرو کډوالو خپلې پانګې او شتمنۍ هم له ځان سره افغانستان ته انتقال کړې دي.
د راپورونو له مخې، تر اوسه له درې میلیونو زیات افغان کډوال له پاکستانه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د تاتارستان جمهوریت په مرکز کازان ښار کې د اقتصادي همکاریو په یوه غونډه کې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د مهارتونو د پراختیا عمومي رییس رحیمالله صراح ادعا کړې، چې افغانستان د امنیت ترڅنګ له «ځوان، مسلکي او پیاوړي بشري ځواک» څخه هم برخمن دی.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت په خبرپاڼه کې د صراح له قوله راغلي: «افغانستان د مناسب امنیتي وضعیت او د پانګونې لپاره د مساعد چاپېریال ترڅنګ، ځوان، متعهد، مسلکي او پیاوړی بشري ځواک هم لري.»
هغه زیاته کړې، چې د روسیې اړوند سیمې، په ځانګړي ډول تاتارستان، کولای شي د ګډو همکاریو په چوکاټ کې له افغان مسلکي کاري ځواک څخه په بېلابېلو برخو کې ګټه واخلي.
دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې افغانستان د بېکارۍ له پراخ بحران سره مخ دی او ګڼ شمېر خلک د کاري فرصتونو له نشتوالي شکایت لري.
راپورونه ښيي، چې خلک د طالبانو د حکومت پر ګومارنو او تبعیضي چلند نیوکې لري. منتقدین وایي، ډېری دولتي بستونه هغو کسانو ته سپارل شوي، چې په تېرې شل کلنې جګړې کې ښکېل وو، او ډیری یې حتی بشپړې یا لوړېزدهکړې نه لري.
د منتقدینو په باور، په داسې حال کې چې ګڼ شمېر ځوانان د ماسټرۍ او دوکتورا تر کچې زدهکړې لري، بیا هم بېروزګاره پاتې دي؛ ځکه د هغو په وینا د طالبانو له لیکو سره تړاو نه لري.
همداراز، د ښځو پر زدهکړو او کار محدودیتونه هم د بېکارۍ او فقر د پراخېدو له مهمو لاملونو ګڼل کېږي.
د راپورونو له مخې، د طالبانو د اوسنیو سیاستونو له امله ګڼ شمېر لوستي او متخصص ځواک کډوالۍ ته اړ شوي، چې ځینو یې په ناقانونه ډول د سفر پر مهال حتی خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
په کابل کې طالب سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو د اصلامي کمېسیون رییس محمد قاسم خالد په ګډون څو طالب لوړپوړو چارواکو د دغې ډلې د مشهور رسنیز فعال او پر پاکستان د نیوکه کوونکي جنرال مبین د خوشې کولو لپاره هڅې پیل کړې دي.
یادو طالب سرچینو نن شنبه، د غويي پر ۲۶مه وویل، چې په دغو هڅو کې د طالبانو د اصلاحي نظامي کمېسیون د رییس ترڅنګ، د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت د جرګو معین مولوي احمدجان او دیني عالم شېخ حماسي هم شامل دي.
سرچینې وايي، چې یادو کسانو نن شنبه به ارګ کې د طالبانو د رییس الوزرا ملاحسن اخوند سره له زندان څخه د جنرال مبین د راخوشې کېدو په اړه ناسته کړې ده.
دوی زیاتوي، جنرال مبین به د یادو طالب چارواکو په ضمانت له زندان څخه ازاد شي.
تروسه د طالبانو رسمي ویاندویانو د هغه د خلاصون په اړه څه نه دي ویلي.
تېر کال د غويي په میاشت کې افغانسنان انټرنشنل راپور ورکړی و، چې مبین چې د طالبانو مشهوره رسنیزه څېره ده او ځان «جنرال مبین» بولي، د دې ډلې د قضايي چارواکو له خوا په یو کال او شپږ میاشتې بند محکوم شو.
خو د ځینو لوړپوړو طالب چارواکو پر وړاندې د مبین سختو څرګندونو، ورو ورو د هغه او د ډلې د نفوذ لرونکو غړو ترمنځ درز پیدا کړ.
په یوې پخوانۍ ویډیو کې چې تېر کال خپره شوې، مبین د طالبانو رژیم ته «ملاکراسي» ویلي و، داسې اصطلاح چې طالبان یې حتاد خپلو نږدې کسانو له خولې هم نه شي زغملای.
مبین په ټولنیزو رسنیو کې نه یوازې پر طالبانو بلکې د پاکستان حکومت او ځینو سیاسي څېرو پرضد هم څرګندونې درلودې چې دې څرګندونو د ځینو طالب مشرانو غبرګونونه هم درلودل او د هغه څرګندونې یې د طالبانو د رسمي تګلارې پرضد بللې وې.
که څه هم جنرال مبین خپلو ټولنیزو شبکو په ځانګړې توګه اېکس ته لاسرسی لري او ځیني وخت فعالیتونه هم کوي خو تروسه هغه ته منسوب اېکس ددې خبر په اړه څه نه دي ویلي.