طالبان: اشرف غني حق لري چې بېرته افغانستان ته راستون شي

په پکتیکا کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس محمد امین ویلي، چې کتابونه د ټولنې د پرمختګ او د ځوان نسل د ذهني پیاوړتیا لپاره بنسټیز رول لري.

نوموړي ویلي، چې د کتابونو په یاد نندارتون کې شاوخوا ۴۰۰ ټوکه بېلابېل دیني او عصري کتابونه نندارې ته اېښودل شوي دي.

هغه زیاته کړې چې مطالعه له نړۍ سره د سیالۍ رامنځته کولو او په ټولو ورځنیو چارو کې د بریالیتوب یو راز ګڼل کېږي.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کلونو کې په هېواد کې د کتاب لوستنې کلتور پیکه شوی او ډېری فرهنګیان یې لامل د سواد کمښت، اقتصادي ستونزې او په ځانګړې توګه په ټولنیزو شبکو کې د ډېرو ځوانانو بوختیا په ګوته کوي.

د لښکرګاه ځايي ولسي مشرانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې نن شنبه، د غويي پر ۲۶مه د دغه ولایت د علماو شورا د دغه ولایت والي او امنیه قوماندان ته په رسمي ډول مکتوب لېږلی او غوښتنه یې کړې چې د لښکرګاه ښار په درېیمه حوزه کې د کرنې ریاست نمرو او امنیه قوماندانۍ ته څېرمه د شنې ساحې د غصب مخه ونیسي. یادې شورا ټینګار کړی چې په دغه سیمه کې باید هر څه د ښاروالۍ د نقشې له مخې اباد شي.

یوه ځايي اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل:« نن سهار یو ځل بیا د مخابراتو وزیر اړوند کسانو له شنې سیمې څخه دیوال جوړولو رغنیز چارې پیل کړې خو وروسته پسې د علماو شورا ځیني غړو په راتلو سره ددې رغنیزو چارو مخه و نیول شوه».

د ځايي اوسېدونکي په وینا که څه هم د دیوال د جوړېدو رغنیزې چارې درېدلي خو پخواني جوړ شوي نیمه دیوالونه او وسایط لا هم په سیمه کې لیدل کېږي.

هغه تازه ویډيو چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي ښکاري چې رغنیزې چارې ولاړې دي او څوک نه لیدل کېږي.

د هلمند ولایت مرکز لښکرګاه ښار د دریېمې ناحیې ځینو اوسېدونکو تېره جمعه، د غويي ۲۵مه ویلي، چې د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزیر ملا عبدالحد فضلي په امر شپه او ورځ په دې سیمه کې کار روان دی ترڅو دا سیمه چهاردېوالي کړي.

ځايي اوسېدونکو ویلي، چې په یاده سیمه کې یوه نمره (څلور بسوې) ځمکه له ۵۰ زره تر ۶۰ زره امریکايي ډالرو پورې ارزښت لري.

ځايي اوسېدونکو د معلوماتو له‌مخې، غصب شوې ځمکه شاوخوا ۷ جریبه ده.

طالبانو په رسمي ډول څه نه دی ویلي خو د سیمې ځايي اوسیدونکي وايي، چې څه وارې وړاندې هم په دغه ځمکه رغنیزې چارې درېدلي خو بیا وروسته بېرته پیل شوي دي.

د سیمې اوسېدونکي د طالبانو له مشرانو غواړي، چې هغه شنه سیمه یا هم سرک چې د ښاروالۍ په نقشه کې دی جوړ شي.

د طالبانو د هرات د رسنیو دفتر نن د شنبې ورځ، د غويي ۲۶مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغه ولایت د والي اسلام‌جار په مشرۍ د بادغیس، غور، فراه او نیمروز والیانو، امینه قوماندانانو، د استخباراتو رییسانو او د ۲۰۷ الفاروق قول اردو قوماندان د همغږۍ ناسته کړې. په یاده ناسته کې د طالبانو د مشر د فرمانونو د عملي کېدو، د غصب شوو ملکیتونو د بېرته راګرځولو، د نشه‌يي توکو د کښت او قاچاق مخنیوي، امنیت او د جنايي پېښو د کچې د راټیټولو په اړه خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې په لوېدیځ زون کې د طالب مسولینو په یاده ناسته کې د هرات والي اسلام‌جار د هبت‌الله اخوندزاده د فرمانونو په عملي کېدو او په یاد زون کې د جنايي پېښو د کچې پر راټیټیدو ټینګار کړی دی.

تېره ورځ هم د شمال لوېدیځ زون طالب مسولینو د بلخ د والي یوسف وفا په مشرۍ د همغږۍ ناسته کړې وه.

سیاسي شنونکي رفیع الله کاکړافغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي چې د افغان کډوالو حضور په تېرو څه باندې څلورو لسیزو کې د پاکستان په بېلابېلو سیمو، په ځانګړي ډول خیبر پښتونخوا، بلوچستان او کراچۍ کې د ټولنیزو، سیاسي او اقتصادي بدلونونو لامل شوی و.

د هغه په وینا، افغان کډوال هغه مهال پاکستان ته ولاړل چې افغانستان له جګړو او بې‌ثباتۍ سره مخ و او میلیونونه کسان د کډوالۍ ژوند ته اړ شول.

کاکړ وایي: « په بلوچستان، په ځانګړي ډول کوټه ښار کې، د افغان کډوالو پراخ حضور د ځینو بلوڅ ملتپالو ډلو لپاره د اندېښنې موضوع ګرځېدلې وه، او په کراچۍ کې هم یو شمېر سیاسي ګوندونو د افغانانو د نفوس د زیاتوالي پر وړاندې سیاسي دریځونه خپل کړي وو.»

هغه زیاتوي چې افغان کډوالو په بلوچستان کې د شاړو ځمکو په ابادولو او د کرنې په پراختیا کې مهم رول لوبولی، ځکه د ده په خبره افغانان د کرنې او سختو کارونو تجربه لري.

د نوموړي په وینا، د افغان کډوالو له امله د پولې دواړو غاړو ته سوداګري هم پراخه شوه او په پاکستان کې د ارزانه کار ځواک د زیاتېدو له امله صنعتي او سوداګریزو برخو اقتصادي ګټه ترلاسه کړه.

رفیع‌الله کاکړ د افغان کډوالو د ایستلو په اړه د پاکستان وروستۍ پرېکړه تر ډېره له امنیتي اندېښنو او له طالبانو سره د اسلام‌اباد له سیاسي اختلافاتو سره تړي.

هغه وایي، پاکستان هڅه کوي د افغان کډوالو د ایستلو له لارې پر طالبانو سیاسي فشار زیات کړي، خو د ده په باور دا اقدام «غیرانساني» بڼه لري.

شنونکی خبرداری ورکوي چې د افغان کډوالو پراخ ستنېدل به په ځانګړي ډول د بلوچستان پر کرنیز سکتور منفي اغېز وکړي، ځکه ډېرو کډوالو خپلې پانګې او شتمنۍ هم له ځان سره افغانستان ته انتقال کړې دي.

د راپورونو له مخې، تر اوسه له درې میلیونو زیات افغان کډوال له پاکستانه افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت په خبرپاڼه کې د صراح له قوله راغلي: «افغانستان د مناسب امنیتي وضعیت او د پانګونې لپاره د مساعد چاپېریال ترڅنګ، ځوان، متعهد، مسلکي او پیاوړی بشري ځواک هم لري.»

هغه زیاته کړې، چې د روسیې اړوند سیمې، په ځانګړي ډول تاتارستان، کولای شي د ګډو همکاریو په چوکاټ کې له افغان مسلکي کاري ځواک څخه په بېلابېلو برخو کې ګټه واخلي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې افغانستان د بې‌کارۍ له پراخ بحران سره مخ دی او ګڼ شمېر خلک د کاري فرصتونو له نشتوالي شکایت لري.

راپورونه ښيي، چې خلک د طالبانو د حکومت پر ګومارنو او تبعیضي چلند نیوکې لري. منتقدین وایي، ډېری دولتي بستونه هغو کسانو ته سپارل شوي، چې په تېرې شل کلنې جګړې کې ښکېل وو، او ډیری یې حتی بشپړې یا لوړېزده‌کړې نه لري.

د منتقدینو په باور، په داسې حال کې چې ګڼ شمېر ځوانان د ماسټرۍ او دوکتورا تر کچې زده‌کړې لري، بیا هم بې‌روزګاره پاتې دي؛ ځکه د هغو په وینا د طالبانو له لیکو سره تړاو نه لري.

همداراز، د ښځو پر زده‌کړو او کار محدودیتونه هم د بې‌کارۍ او فقر د پراخېدو له مهمو لاملونو ګڼل کېږي.

د راپورونو له مخې، د طالبانو د اوسنیو سیاستونو له امله ګڼ شمېر لوستي او متخصص ځواک کډوالۍ ته اړ شوي، چې ځینو یې په ناقانونه ډول د سفر پر مهال حتی خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.