ټرمپ وايي که ایران په بشپړ ډول تسلیم هم شي امریکايي رسنۍ به یې د ایران بریا وبولي

سرګي لاوروف نن دوشنبه د غويي ۲۸مه د استوايي ګینې د بهرنیو چارو له وزیر سیمون اویونو اسونو انګه سره تر لیدنې وروسته، په یوه خبري غونډه کې وویل، چې مسکو د واشنګټن او تهران په مذاکراتو کې مداخله نه کوي. لاوروف دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې په وروستیو کلونو کې د ایران او روسیې ترمنځ سیاسي، اقتصادي او امنیتي اړیکې خورا خرابې شوې دي، خو لا هم روښانه نه ده چې د امریکا او ایران ترمنځ د مستقیمې جګړې د شدت په صورت کې به مسکو تر کومې کچې د تهران ملاتړ وکړي.

د روسیې دا دریځ د تهران او واشنګټن ترمنځ د کړکېچ د زیاتېدو او د مذاکراتو له بندېدو سره هم‌مهاله په ډاګه کېږي او یو داسې وضعیت رامنځته شوی، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د یوې نوې احتمالي جګړې اندېښنې راپورته کړې دي.

د رویټرز د راپور له‌مخې، د پاکستان دغه بې‌سارې پوځي اقدام په داسې حال کې کېږي، چې اسلام‌اباد دا مهال د تهران او واشنګټن ترمنځ د منځګړیتوب اصلي رول هم پر غاړه لري.

پاکستان او سعودي عربستان د تېر کال د وږي په میاشت کې په ریاض کې د دوه اړخیز ستراتیژیک دفاعي تړون لاسلیک کړی و، چې د دغه تړون له مخې پر یوه هېواد هر ډول برید، پر بل هېواد برید ګڼل کېږي.

دا اقدامات وروسته له هغې کېږي چې پر ایران د اسراییل او امریکا له بریدونو وروسته، ایران په سیمه کې پر ځینو هېوادونو او په ځانګړې توګه پر سعودي عربستان بریدونه وکړل. پاکستان تر دې وړاندې پر سعودي عربستان د ایران د حکومت دغه بریدونه په کلکه غندلي وو.

د کینیا د ټرانسپورټ سکتور اتحادیې د یکشنبې په ورځ اعلان کړی و، چې د تېلو د بیو د وروستي زیاتوالي په اعتراض کې به د دوی اړوند وسایط د نیمې شپې څخه خپل فعالیتونه بند کړي.

له دې سره د کینیا په څو سترو ښارونو پراخ لاریونونه پیل شوي دي.

بلخوا پولیسو خبرداری ورکړی و، چې د هر ډول ګډوډۍ رامنځته کېدو مخه به ونیسي.

د کینیا د انرژۍ او پټرولیم د تنظیم ادارې تېره اونۍ د تېلو بیې تر ۲۳،۵ سلنې پورې لوړې کړې، په داسې حال کې چې تېره میاشت یې هم بیې ۲۴،۲ سلنه زیاتې کړې وې. دا پرېکړه د منځني ختیځ د شخړې له امله د انرژۍ د نړیوالو زېرمو د کمښت په پایله کې شوې ده.

د دوشنبې په سهار پلازمېنې نایروبي ته غځېدلې لارې د اعتراض کوونکو او د ټرانسپورټي کارکوونکو له خوا تړل شوې وې. پولیسو په ځینو سیمو کې اوښکې بهونکی ګاز کارولی او مظاهره چیانو د سړکونو د تړلو لپاره ټایرونو ته اور اچولی، چې دې چارې ترافیکي ګډوډي زیاته کړې ده.

د کینیا په تر ټولو لوی بندري ښار، مومباسا کې هم د دغه کاربندیز له امله د سوداګریزو توکو د لېږدونې په پروسه کې د ځنډېدو اندېښنې راپورته شوې دي.

د کینیا د مالیې وزیر جان مبادي ځايي خبریالانو ته وویل، چې د مالیې او انرژۍ وزارتونه هیله لري د ورځې په اوږدو کې د عامه ټرانسپورټ له چلوونکو سره د حل‌لارې موندلو لپاره وګوري.

کینیا خپل نږدې ټول تېلي توکي د خلیج له هېوادونو او منځني ختیځ څخه د حکومتونو ترمنځ د تړونونو له لارې واردوي، چې د بیو دغې لوړوالي د دغه هېواد د خلکو پر اقتصاد، د ټرانسپورټ پر کرایو او د لومړنیو توکو پر بیو سخت منفي اغېز کړی دی.

اسماعیل بقایي په خپلو څرګندونو کې د ایران د حکومت د کنګل شویو شتمنیو ازادول او د بندیزونو بشپړ لرې کول د تهران حقیقي غوښتنې وبللې او ټینګار یې وکړ چې دا غوښتنې به د ایران د مذاکره کوونکي پلاوي له خوا په هر ډول خبرو اترو کې په جدي ډول تعقیب شي.

نوموړي همدارنګه د سعودي عربستان او قطر سره د تهران د دوامدارو اړیکو یادونه وکړې او وايي، چې د وروستۍ جګړې له امله د ایران او د سیمې د ځینو هېوادونو ترمنځ اړیکې «ځینې ټپونه لري او اړتیا ده چې دا ټپونه بېرته ورغول شي».

بلخوا، بقایي د کویټ د حکومت له لوري د سپاه پاسداران سره د تړلو څلورو کسانو د نیولو وروستی اقدام «د نه منلو وړ او بشپړ نامناسب» وباله. هغه زیاته کړه، چې پر یوې ایراني سرحدي کښتۍ برید کول او پر هغې بې‌بنسټه تورونه لګول د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګاونډیتوب له اصولو او قوانینو سره هېڅ ډول سمون نه لري.

د وژل شویو کسانو له ډلې درې د مسکو شاوخوا او یو کس د بلګورود په سیمه کې وژل شوی دی. روسیې ویلي، چې د هوايي دفاع سیسټمونه یې ۵۸۶ اوکرایني ډرونونه نسکور کړي دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي دغه بریدونه تایید کړي او ویلي یې دي، چې اوکراین د جګړې په ډګر کې پر روسیې برلاسی شوی دی. د اوکراین د حکومت په وینا؛ په دغه بریدونو کې د وسلو د پرزو یو الکترونیکي فابریکه، د تېلو پمپونه او د مسکو شاوخوا ځینې مهم تاسیسات په نښه شوي دي.

زېلېنسکي ویلي، چې اوکرایني ډرونونه تر ۵۰۰ کیلومترو زیات د روسیې خاورې ته ننوتلي او د مسکو د دفاعي سیسټمونو د ماتولو هڅه روانه ده. بل لور ته روسیې تېره اوونۍ پر اوکراین پراخ بریدونه کړي وو، چې له امله یې تر ۲۰ ډېر کسان وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي وو.

د مسکو ښاروال ویلي، چې د ښار هوايي دفاعي سیستمونو تر ۸۰ ډېر ډرونونه شنډ کړي او ځینو سیمو ته لږ زیان اوښتی دی. دغه بریدونه داسې مهال شوي، چې د روسیې او اوکراین ترمنځ ډیپلوماټیکې هڅې لا هم بې‌پایلې پاتې دي او جګړه دوام لري.