ازبکستان په بلخ کې د نساجۍ د یوې سترې فابریکې د جوړولو اعلان کړی

خواجه اصف له پاکستاني رسنۍ «جیو نیوز» سره په مرکه کې ټینګار کړی چې په تېرو کلونو کې له طالبانو سره څو پړاوه مذاکرات ترسره شوي او هڅه شوې چې اړیکې له ترینګلتیا څخه د تفاهم پر لور روانې شي.

هغه ویلي، د دې خبرو موخه داسې شرایط رامنځته کول دي چې «هیڅ یو لوری د بل لوري تر فشار لاندې نه وي» او دواړه خواوې وکولای شي خپل سیاسي او امنیتي مسیر په خپلواکه توګه تعقیب کړي.

د پاکستان د دفاع وزیر زیاته کړې، چې د اختلافاتو حل د خبرو له لارې که څه هم ستونزمن دی، خو تاریخي تجربې ښيي چې ډېری لویې شخړې په پای کې د مذاکراتو له لارې حل شوې دي.

خواجه اصف همداراز ادعا کړې، چې هند په افغانستان کې ځانګړی رول لري او ویلي یې دي چې نوي ډیلي په وروستیو کلونو کې په افغانستان کې ځینې «لاسته راوړنې» هم لري.

هغه ویلي چې له طالب چارواکو سره په خبرو کې، په ځانګړي ډول د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب مجاهد څخه یې دا پوښتنه هم کړې چې ولې هغه ډلې چې پاکستان یې د دښمنانو په توګه ګڼي، په افغانستان کې د دښمن په توګه نه ګڼل کېږي.

نوموړي ویلي: «که نه شئ کولای زموږ د دښمنانو دښمنان واوسئ، لږ تر لږه ورسره دوستي مه کوئ، پناه مه ورکوئ او وسلې مه ورکوئ.»

هغه دا هم ادعا کړې چې په ځینو مواردو کې افغانستان په عملي توګه د هند پر ضد د پاکستان د مخالف لوري په توګه کار کړی دی.

هغه د دې په اړه هم پوښتنه کړې چې «ایا ستونزه زموږ ده که د هغوی؟» او ټینګار یې کړی چې د افغانستان په چارو کې مداخله د پاکستان لپاره یو «امنیتي ضرورت» دی.

په همدې حال کې د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو ادارې هم د هندي چارواکو وروستیو څرګندونو ته غبرګون ښودلی او هغه یې «تحریکوونکې» بللې دي.

د پاکستان پوځ ویلي چې د هندي چارواکو خبرداري کولی شي د سویلي اسیا سیمه د یوې نوې جګړې پر لور یوسي چې پایلې به یې «ویجاړوونکې» وي.

دوی د هندي پوځ د یو لوړپوړي جنرال څرګندونې په کلکه رد کړي او ټینګار یې کړی چې پاکستان یو اټومي ځواک دی او د سویلي اسیا له جغرافیې او تاریخ څخه نه جلا کېدونکی هېواد دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په وروستیو میاشتو کې د سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو شاهدې دي او دواړه لوري یو بل د مخالفو ډلو په ملاتړ تورنوي.

یونیسف ټینګار کړی چې د ښوونځي بکسې یا کڅوړې، کتابچې، قلمونه او پنسلونه د هغو مهمو درسي وسایلو له ډلې دي چې ماشومانو ته د زده کړې اسانتیاوې برابروي او هغوی ښوونځیو ته د تګ لپاره هڅوي.

د یاد بنسټ په وینا، نړیوال بانک، د اسیا پرمختیایي بانک او د زده کړې لپاره د نړیوال مشارکت په مالي او تخنیکي همکارۍ سره په ګډه کار کوي، څو دغه درسي توکي او تعلیمي تجهیزات د افغانستان بېلابېلو سیمو ته ورسوي او ماشومانو ته یې برابر کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان په ګڼو سیمو کې ماشومان، په ځانګړي ډول زده کوونکي، د درسي توکو له جدي کمښت سره مخ دي. د نړیوالو بنسټونو دا همکاري کولای شي په اوسنیو حساسو شرایطو کې د افغان ماشومانو له ښوونیز بهیر سره مهمه مرسته وکړي او د زده کړو دوام ته زمینه برابره کړي.

سارا اډمز د ایکس په یوه تازه پیغام کې ادعا کړې، چې په افغانستان کې داسې د ځانمرګو بریدګرو روزنیز کمپونه موجود دي چې یوازې د «بهرنیو عملیاتو» لپاره کارول کېږي.

نوموړې لیکلي: «په افغانستان کې د ځانمرګو بریدګرو کمپونه شته چې یوازې د بهرنیو عملیاتو لپاره دي، یعنې هلته روزنه ورکول کېږي او بیا دا کسان بهر ته لېږل کېږي.»

سارا اډمز ادعا کړې چې له دغو کمپونو څخه روزل شوي «تر سلو ډېر ځانمرګي بریدګر» د مکسیکو د «سینالوا» کارټل په مرسته په ناقانونه توګه د امریکا له سویلي پولې دغه هېواد ته داخل شوي دي.

هغې خبرداری ورکړی، چې ځانمرګي بریدګر «یوازې د چاودنې لپاره روزل کېږي» او زیاته کړې یې ده چې امریکایي حکومت باید د هغوی د موندلو لپاره جدي اقدام وکړي.

نوموړې ویلي: «دا نور یوازې د بهرنیو هېوادونو ستونزه نه ده. موږ هلته د هغوی پر ضد عملیات ودرول، نو هغوی دلته راغلل.»

د سي‌اې‌ای پخوانۍ مامورې همداراز ادعا کړې چې د امریکا حکومت په تېرو پنځو کلونو کې په افغانستان کې «حتی یو» ځانمرګی روزنیز کمپ هم نه دی په نښه کړی.

هغې د هغو کسانو د شمېر په اړه اندېښنه ښودلې چې د دې مودې پر مهال روزل شوي دي.

تر اوسه د امریکا حکومت او طالبانو د سارا اډمز د دغو څرګندونو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی، او نوموړې هم د خپلو ادعاوو لپاره کره اسناد نه دي خپاره کړي.

پخواني وزیر عبدالباري جهاني په خپلو تازه څرګندونو کې پر دیني عالمانو سختې نیوکې کړي او ویلي یې دي چې د اسلامي ټولنو د ستونزو او زوال تر شا د ملايانو رول موجود دی.

نوموړي له یوه پوډکاسټ (صوفي پوډکاسټ) سره په خبرو کې ویلي: «د اسلام د زوال یو له اساسي عواملو څخه ملايان دي. که ورسره کښېنم، زه سند لرم، کتاب وایي، تاریخ وایي او مذهب وایي چې دوی ناکاره دي، دوی د زوال عامل دي، دوی د اختلاف عامل دي او همدوی دي چې دا ستونزې یې رامنځته کړې دي.»

جهاني، چې له کلونو راهیسې د ادبیاتو، سیاست او ټولنیزو مسایلو په اړه څرګندونې کوي، په دې خبرو کې د دیني قشر پر رول نیوکه کړې، خو د خپلو ادعاوو لپاره یې نور تفصیلي دلایل نه دي وړاندې کړي.

د هغه څرګندونې داسې مهال مطرح کېږي چې په افغانستان کې د ملایانو او سیاسي جریانونو د رول په اړه بحثونه لا هم د ټولنیزو او سیاسي کړکېچونو له مهمو موضوعاتو ګڼل کېږي.

دغه بنسټ د دوشنبې په ورځ، د غويي ۲۸مه، ویلي چې راپور یې د افغانستان په ۱۴ولایتونو کې د ښځو او نارینه‌وو د سلګونو روایتونو او مستندو معلوماتو پر بنسټ چمتو کړی او د طالبانو له واکمنېدو وروسته د هغوی د پالیسیو اغېزې په کې ارزول شوې دي.

د راپور له مخې، د ښځو د حقونو محدودولو، په ځانګړي ډول د زده‌کړو په برخه کې د طالبانو تګلارې، په ټولنه کې د افراطي فضا د رامنځته کېدو له مهمو لاملونو څخه ګڼل شوي دي.

راپور څرګندوي چې د نجونو له منځنیو او لوړو زده‌کړو محرومېدل او له بلې خوا د دیني مدرسو پراختیا، د افراط‌ګرۍ د زیاتېدو په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.

د دغه بنسټ په وینا، په وروستیو کلونو کې په افغانستان کې د دیني مدرسو شمېر د پام وړ زیات شوی او په ځینو سیمو کې یې شمېر د رسمي ښوونځیو له شمېرههم اوښتی دی.

فراګیر بنسټ خبرداری ورکړی، چې د وېرې فضا، ټولنیز محدودیتونه، خپل‌سري نیونې او اقتصادي فشارونه په ځانګړي ډول د ښځو ترمنځ د ناامنۍ احساس زیات کړی دی.

راپور همداراز ټینګار کوي چې د ملاتړو بنسټونو نشتوالی او د محدودیتونو دوام ښايي په افغانستان کې د تاوتریخوالي او افراط‌ګرۍ د لا پراختیا لامل شي.