د بغلان ولایت یو اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل-پښتو ته د یوې ویډیو په رالېږلو سره شکایت کړی چې په دغه ولایت کې د روغتیا په برخه کې یوه قراردادي موسسه، ناروغانو ته داسې درمل ورکوي چې نه کیفیت لري او نه هم پرې د درملو نښې او معلومات لیکل شوي دي.
دغه اوسېدونکی وایي چې د «افغانستان لپاره د مرستې او پراختیا موسسه» د بغلان ولایت په ټولو ولسوالیو کې په قراردادي ډول روغتیايي خدمات وړاندې کوي، خو د دوی له لوري وېشل کېدونکي درمل بېکیفیته دي او د درملو پر بستهبندۍ یې هېڅ ډول نښه، مارک او یا هم د تولید معلومات نه ښکاري.
هغه غوښتنه کړې چې طالبان دې د دغو درملو کیفیت وڅېړي او د خلکو روغتیا ته دې د احتمالي زیان مخه ونیسي.
د اسلاماباد او طالبانو ترمنځ د زیاتېدونکو سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو په دوام سره د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ویلي، چې د طالبانو پر ضد د «غضبللحق» په نوم پوځي عملیات به په بشپړ قاطعیت دوام ولري.
شهباز شریف د بلوچستان ایالت په کویټه ښار کې په یوه پوځي پوهنتون کې د وینا پر مهال وویل، پاکستان به د هغو وسلهوالو ډلو پر ضد خپل عملیات روان وساتي چې د ده په وینا په افغانستان کې فعالیت کوي او د پاکستان امنیت ته ګواښ جوړوي.
هغه ادعا وکړه، چې دا عملیات د پاکستان د خلکو د ژوند او شتمنیو د ساتنې، د ترهګرو ډلو پر ضد د مبارزې او د هغوی د پټنځایونو د له منځه وړلو په موخه ترسره کېږي.
شهباز شریف د پاکستان د وسلهوالو ځواکونو د «مسلکي وړتیا، عملیاتي چمتووالي او قربانیو» ستاینه وکړه او ویې ویل چې پوځ د دغه هېواد د ملي حاکمیت، سولې او ثبات په ساتنه کې اساسي رول لري.
د پاکستان حکومت تل پر طالبانو تور پورې کوي چې د پاکستان ضد وسلهوالې ډلې د افغانستان له خاورې فعالیت کوي او بریدونه تنظیموي، خو طالبانو په بیا ځلې دغه تورونه رد کړي او ټینګار یې کړی چې دوی به هیچاته اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکاروي.
د پاکستان او طالبانو ترمنځ اړیکې په وروستیو میاشتو کې د بېساري امنیتي او سیاسي فشارونو شاهدې دي. که څه هم دواړو لورو څو ځله د اوربند او خبرو هڅې کړې، خو د راپورونو له مخې تر اوسه دغو هڅو د اړیکو په ښه کېدو کې د پام وړ پایله نه ده لرلې.
همداراز، د پاکستان او طالب استازو ترمنځ په قطر، ترکیه، سعودي عربستان او چین کې څو پړاوه خبرې هم ترسره شوې، خو کومه څرګنده هوکړه ترې نه ده ترلاسه شوې.
شنونکي باور لري چې د روانو اختلافاتو دوام کولی شي د سیمې پر امنیتي وضعیت نور اغېز هم وکړي او د دواړو لورو ترمنځ د باور فضا لا نوره هم کمزورې کړي.
د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو ایف پي) خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې یې د بودجې کمښت او د نورو نړیوالو مرستو راکمېدو د میلیونونو اړمنو خلکو لپاره د بشري مرستو دوام له جدي ګواښ سره مخ کړی دی.
د دغه سازمان د تازه راپور له مخې، دا مهال په افغانستان کې له ۱۳،۸میلیونو زیات کسان د خوړو له سختې ناامنۍ سره مخ دي او د ژوند د لومړنیو اړتیاوو پوره کول ورته ورځ تر بلې ستونزمن کېږي.
راپور زیاتوي، چې نږدې پنځه میلیونه ماشومان او امیندوارې او شیدې ورکوونکې ښځې په خوارځواکۍ اخته دي او مناسبو خوړو ته د هغوی لاسرسی په پرلهپسې ډول کمېږي.
د خوړو نړیوال پروګرام په وینا، د نړیوالو مرستو کمېدل، اقتصادي ستونزې او د لارو بندېدل هغه لاملونه دي چې ګڼې کورنۍ یې له ان لومړنیو خوراکي توکو هم بېبرخې کړې دي.
دغه سازمان مخکې هم ویلي وو چې په افغانستان کې د خپلو مرستندویه او ژغورونکو پروګرامونو د دوام لپاره په راتلونکو شپږو میاشتو کې ۳۵۰میلیونه ډالرو بېړنیو مرستو ته اړتیا لري.
د خوړو نړیوال پروګرام ټینګار کړی چې که د بودجې تشه ژر ډکه نه شي، په افغانستان کې به د بشري مرستو بهیر له لا ډېرو خنډونو سره مخ شي او د میلیونونو زیانمنو خلکو وضعیت به نور هم خراب شي.
د عزیزي ګروپ بنسټګر میرویس عزیزي اعلان کړی، چې د هند په نوي ډیلي ښار کې یې د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې له ستوري شاپور ځدراڼ سره لیدلي دي او د هغه د روغتیا پوښتنه یې کړې ده. شاپور ځدراڼ له څه مودې راهیسې د یوې سختې ناروغۍ له امله په هند کې تر درملنې لاندې دی.
عزیزي په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د شاپور ځدراڼ د درملنې د لګښتونو د پوره کولو لپاره یې د هغه له کورنۍ سره مالي مرسته کړې ده. نوموړي ژمنه کړې چې دا مالي ملاتړ به د شاپور ځدراڼ تر بشپړې روغتیا پورې دوام ولري.
هغه همدارنګه د ځدراڼ د روغتیايي وضعیت او د درملنې د پرمختګ په اړه معلومات ترلاسه کړي دي.
میرویس عزیزي زیاته کړې، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې یې غوښتل له شاپور ځدراڼ سره وویني، خو په منځني ختیځ کې د اوسني وضعیت او د سفر د محدودیتونو له امله دا کار شونی نه و. هغه ویلي چې بالاخره یې پرون ډیلي ته سفر وکړ او هلته یې د شاپور ځدراڼ د پوښتنې ترڅنګ د هغه د کورنۍ له غړو سره هم لیدنه وکړه.
د عزیزي ګروپ بنسټګر شاپور ځدراڼ یو داسې شخص بللی، چې په نړیواله کچه د کرېکټ په ډګر کې د خپلو غوره لوبو له لارې یې د میلیونونو افغانانو زړونو ته خوښي او ویاړ بښلی دی. د افغان کرېکټ مینهوالو نیوکې کوي چې د افغانستان کرېکټ بورډ او چارواکو تر اوسه پورې د رنځور شاپور ځدراڼ لاسنېوی نه دی کړی.
تر دې مخکې د راشد خان او محمد نبي په ګډون د کرېکټ یو شمېر نورو ستونرو هم د شاپور ځدراڼ د روغتیا پوښتنه کړې وه.
د کابل احمد شاه بابا مېنې د شمس هوتک مارکیټ یو شمېر دوکانداران شکایت کوي چې د مارکیټ مالک ترې غوښتي خپل دوکانونه تخلیه کړي، خو د دوی په وینا، ددې غوښتنې ترشا د طالبانو د جګپوړو چارواکو لاس دی. هټیوال د طالبانو مسوولان په بډو اخېستلو تورنوي.
دغو دوکاندارانو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، په دوکانونو یې زیاته پانګونه کړې، د دیکوریشن او سوداګریزو توکو لپاره یې سلګونه زره افغانۍ مصرف کړې او لا هم د شرکتونو پوروړي دي.
د یوه دوکاندار په وینا، یوازې د خپل دوکان پر دیکوریشن یې شاوخوا ۵۰۰ زره افغانۍ لګولې او د شرکتونو څه باندې لس تر پنځلس سوه زره افغانۍ پور پرې پاتې دی.
د دوی په وینا، له ۲۱ تر ۳۵ دوکانونو پورې یا مهرلاک شوي او یا هم د تخلیې امر ورته شوی، په داسې حال کې چې دوکانونه له مالونو او سوداګریزو توکو ډک دي.
دوی وایي چې د تخلیې لپاره ورته یوازې یوه یا دوه ورځې وخت ورکړل شوی، چې عملي کول یې ناشوني دي.
دوکانداران ادعا کوي چې له مخکې ورته هېڅ ډول رسمي خبرتیا نه ده ورکړل شوې او د مارکیټ مالک د محکمې ټول مراحل د دوی له حضور پرته بشپړ کړي دي. د دوی په وینا، په قراردادونو کې راغلي چې دوکانونه په امتیاز بل چا ته نه شي سپارل کېدای، خو د مارکیټ مالک یا اجاره نیوونکو دغه دوکانونه بېرته په امتیاز نورو کسانو ته ورکړي دي.
دوی همداراز ادعا کوي چې د مارکیټ څلور مالکان له دوکاندارانو سره ناوړه چلند کوي او د اعتراض پر مهال سپکې سپورې ورته وایي.
دوکانداران وایي، په قرارداد کې د دوکان میاشتنۍ کرایه ۱۱ زره افغانۍ ټاکل شوې وه، خو اوس ترې ۲۴ زره افغانۍ غوښتل کېږي. د دوی په وینا، د کرایې دومره لوړوالی غیر قانوني دی او پوښتنه کوي چې «ایا د طالبانو عدلیې وزارت داسې قانون لري چې کرایه ۱۲۰ سلنه لوړه شي؟»
دوی ادعا کوي چې د طالبانو ځینې چارواکي هم په دې موضوع کې ښکېل دي او له دوی یې د ستونزې د حل په بدل کې د رشوت غوښتنه کړې ده. د دوکاندارانو په وینا، د غوښتل شوي رشوت اندازه دومره زیاته وه چې دوی یې د ور کولو توان نه لري.
دغه دوکانداران وایي چې خپلې دوسیې یې محکمې او طالب چارواکو ته وړاندې کړې، خو تر اوسه یې ستونزې ته جدي او بېطرفه رسېدنه نه ده شوې.
دوی د طالبانو له عدلیې وزارت او سترې محکمې غواړي چې د شمس هوتک مارکیټ موضوع دې په رڼه، صادقانه او بېطرفه توګه وڅېړي، څو «ظالم او مظلوم معلوم شي».
په کندهار کې طالبانو خبر ور کړی، چې د ایران د معراج هوايي شرکت لومړۍ الوتکه نن د کندهار احمد شاه بابا نړیوال هوايي ډګر ته ورسېده. تر اوسه روښانه نه ده، چې دغه هوايي شرکت د افغانستان نورو کومو ولایتونو ته الوتنې کوي، خو طالبانو له یوه بل ایراني شرکت نه هم یوه الوتکه کرایه کړې ده.
د کندهار د هوایې ډګر طالب مسوولانو زیاته کړې چې ورته الوتنې کولای شي د دوو هېوادونو ترمنځ د نویو هوايي لارو ور پرانیزي او همدارنګه به د سوداګرۍ، سیاحت او اقتصادي اړیکو په پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.
تر اوسه روښانه نه ده، چې دغه هوايي شرکت د افغانستان نورو کومو ولایتونو ته الوتنې کوي، خو په دې وروستیو کې طالبانو یوه بل ایراني شرکت نه هم یوه الوتکه کرایه کړې ده، چې په کورنیو او نړیوالو الوتنوکې کاریږي.
د ایران ډېری شرکتونه تر نړیوالو بندیزونو لاندې دي.