د بې‌کارۍ پراخې څپې؛ ترکیه کې یو افغان وایي له ۱۶ کلونو زده‌کړو وروسته پر مالدارۍ بوخت دی

هغه افغانستان انټرنشنل ته په لېږلي پیغام کې شکایت کړی، چې طالبانو ورته له خپلې مېرمنې سره د لیدنې اجازه هم نه‌ده ورکړې. په وروستیو کلونو کې د افغانستان له بېلابېلو ولایتونو څخه په دولتي روغتونونو کې د اسانتیاوو د کمښت ورته شکایتونه خپاره شوي دي.
ناروغان وایي، ډېری دولتي روغتونونه ان د لومړنیو طبي معایناتو او درملو برابرولو وس هم نه‌لري او ناروغان اړ کېږي چې د درملنې لپاره شخصي مرکزونو ته ولاړ شي. دا په داسې حال کې ده، چې ډېری خلک د اقتصادي ستونزو له امله دولتي روغتونونو ته مراجعه کوي؛ ځکه د شخصي روغتونونو او کلینیکونو لګښتونه د دوی له مالي وسې پورته دي.

بلخوا د ملګرو ملتونو د روغتیا نړۍوال سازمان څه موده وړاندې خبرداری ورکړی و، چې د افغانستان روغتیايي نظام د بودجې د کمښت له امله له جدي ګواښ سره مخ دی.

ویل کېږي، په ټول افغانستان کې سلګونه روغتیايي مرکزونه په ځانګړي ډول هغه بنسټونه چې پر بهرنیو مرستو یې فعالیت کاوه؛ د بودجې د کمښت له امله تړل شوي او یا یې هم خدمتونه محدود شوي دي.

دغو مامورینو ویلي، چې اړوندو ادارو ته یې څو ځله مراجعه کړې، خو دوی په «نن او سبا» تېر باسي، خو تر اوسه عملي اقدام نه‌دی شوی.

دوی وایي، اختر هم رانږدې شوی، خو د اختر لپاره د چمتووالي وس نه‌لري او له دې امله سخت اندېښمن دي. د مامورینو په خبره، نه‌شي کولی خپلو ماشومانو ته د اختر جامې او نور لومړني اړتیاوې برابرې کړي.

دوی زیاتوي، چې د کور کرايې، خوراکي توکو او نورو لومړنیو اړتیاوو د برابرولو توان یې کم شوی او نه پوهېږي چې دغه وضعیت به تر کومه دوام وکړي.

د یادونې وړ ده، چې دغه ادعاوې یوازې د یو شمېر دولتي مامورینو روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه‌دي تایید شوې.

د طالبانو مشر مولوي هبت الله د روان ۱۴۰۵ مالي کال بودجه تایید کړې ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو مشر هـبت‌الله اخوندزاده د روان ۱۴۰۵ مالي کال بودجه تایید کړې، خو لا تر اوسه په رسمي توګه د بودجې جزییات‌ نه‌دي خپاره شوي.

دغه ادعا د افغانستان انټرنشنل له‌خوا په خپلواکه توګه هم تایید شوې ده.

سرچینې ویلي، چې یادې ډلې لومړی پر یوې شتمنې کورنۍ یا سوداګر د پور، د ځمکې د ملکیت او یا نورو تورونو دعوه کوي، بیا موضوع د طالبانو پولیسو او محکمې ته وړي او د «فیصلې» په بدل کې پیسې غواړي. هغه زیاتوي، چې له شکایت کوونکو څخه ترلاسه شوې پیسې د دعوې په لړ کې «شریکان» خپل منځ کې وېشي.

د ده په وینا، عام خلک، دولتي کارکوونکي او نظامیان له دې وضعیت څخه خبر دي، خو تر اوسه رسمي اقدام نه‌دی شوی.

یاد اوسېدونکی ادعا کوي، که څوک له دغو غوښتنو سره موافقه ونه کړي، نو د محکمې له حکم پرته په میاشتو میاشتو بندي ساتل کېږي.

ده وویل، چې د طالبانو لوړ پوړي امنیتي غړي او ځینې قاضیان شکایت کوونکو ته مشوره ورکوي، چې له دې ډلې سره «کښیني» او یو مقدار پیسې ورکړي، ګنې «ډېر عذاب» به وویني. نوموړي ټینګار کړی، چې د «حکومت ټول چارواکي» د دې ډلې غړي نه‌دي، خو ځینې کسان ورسره همکاري کوي.

تر دې وړاندې د هېواد په یو شمېر نورو ولایتونو کې هم ورته شکایتونه شوي دي.

ځايي اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې یاد کس د سرپل د پخواني والي مولوي ظریف نږدې کس و، چې لومړی یې د هغه د ساتونکي او وروسته یې د شخصي سکرتر په توګه دنده ترسره کوله، خو په دې وروستیو کې د ولایتي روغتون د امر په توګه ګومارل شوی دی.

د سرپل اوسېدونکي دغه ګومارنه ښکاره بې‌عدالتي بولي او وايي، په داسې حال کې چې په دغه ولایت کې ګڼ متخصص ډاکټران او تجربه لرونکي روغتیايي کارکوونکي بې‌کاره دي، د روغتون مهمه او مسلکي دنده داسې چا ته سپارل شوې چې په طبي چارو کې هیڅ پوهه نه لري.

د یادونې وړ ده چې دغه ادعاوې یوازې د سرپل د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

دغو نویو راستنو شویو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته په یو لیک کې ویلي، هغه کسان چې تازه یې قانوني تذکرې ترلاسه کړې دي، د پاسپورټ په ولایتي ریاستونو کې پاسپورټ نه ورکول کېږي.

دوی زیاتوي کله چې د ستونزې د حل لپاره مرکزي دفتر ته مراجعه کوي، نو ځینې مسوولین ترې غواړي چې په خپلو اسنادو کې عمر زیات ولیکي او نوې تذکره واخلي.

دوی ټینګار کوي چې هم کاغذي او هم کمپیوټري تذکرې د طالبانو حکومت له لوري ورته صادرې شوې او ټول قانوني مراحل یې بشپړ کړي، خو بیا هم د پاسپورټ لپاره نه منل کېږي.

یو شمېر نوي راستانه شوي دا چلند «ښکاره بې‌انصافي» بولي او وایي چې له دوی غوښتل کېږي څو د اسنادو د سمون په نوم غیرقانوني بدلونونه ومني.

دوی له طالبانو غواړي چې د دې ستونزې د حل لپاره روښانه، شفافه او عادلانه تګلاره خپله کړي، څو خلک اړ نه شي د پاسپورټ ترلاسه کولو لپاره له غیرقانوني لارو کار واخلي.

راستانه شوي افغانان وایي چې که دغه وضعیت دوام وکړي، نو دا به نه یوازې د فساد لپاره نوې لارې پرانیزي، بلکې پر دولتي ادارو به د خلکو باور هم کمزوری کړي.