کانګو کې د اېبولا وبا له امله د مړو شویو کسانو شمېر ۱۳۱ ته لوړ شو

د ګډ امنیتي تړون سازمان عمومي منشي طالق بېک ماسادیکوف وویل، چې دغه ګډه غونډه به د روان زېږدیز کال په دویمه نیمایي کې ترسره شي. د روسیې ټاس خبري اژانس د سې‌‌شنبې په ورځ (د غویي په ۲۹مه) د ماسادیکوف په حواله راپور ورکړی، چې دغه درې سازمانونه په منظم ډول د لوړې کچې لیدنې کوي او د راتلونکې غونډې اصلي تمرکز به د سیمې د امنیتي بدلونونو او د افغانستان د وضعیت ارزونه وي.

دغه غونډه به د درېیو سیمه‌‌ییزو جوړښتونو د لوړپوړو چارواکو په ګډون ترسره شي او موخه یې د ګډو امنیتي ننګونو پر وړاندې د لا زیاتې همغږۍ رامنځته کول دي. د ګډ امنیتي تړون سازمان عمومي منشي زیاته کړه، چې دغه ډول اړیکې به هر کال دوام ولري.

د هغه په وینا؛ دغه ګامونه له سیمه‌ییزو ګواښونو سره د مبارزې لپاره د نړۍوالې همکارۍ د پیاوړتیا په چوکاټ کې اخیستل کېږي. ماسادیکوف دغه څرګندونې د ګډ امنیتي تړون سازمان د هغې غونډې په څنډه کې وکړې، چې «د نړۍوالې سولې او ټیکاو د پیاوړتیا لپاره یوځای» تر سرلیک لاندې جوړه شوې وه.
دغه غونډه د ویانا په ښار کې د اروپا د امنیت او همکاریو سازمان په دفتر کې ترسره شوه. د ګډ امنیتي تړون سازمان عمومي منشي تر دې وړاندې (د غویي په ۵مه) له سرګي شویګو سره هم لیدلي و او د راتلونکو پروګرامونو په اړه یې خبرې کړې وې.
د روسیې د امنیت شورا منشي وړاندې ویلي و، چې اوس‌مهال په افغانستان کې له ۱۸زرو څخه تر ۲۳زرو پورې وسله‌‌وال فعالیت کوي. هغه ټینګار کړی، چې د افغانستان وضعیت ته پاملرنه د شانګهای د همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو لپاره «ځانګړی اهمیت» لري.

د ګډ امنیتي تړون سازمان چې «روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او ارمنستان په‌کې شامل» دي، د شانګهای همکاریو سازمان چې «چین، روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ازبکستان، هند، پاکستان او ایران په‌کې ګډون لري» او د ګډو ګټو خپلواک هېوادونه چې «روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ازبکستان، ترکمنستان، اذربایجان او ارمنستان په‌کې شامل» دي، د سیمې د امنیتي او سیاسي جوړښتونو له مهمو بنسټونو ګڼل کېږي.

دغه درېیو سازمانونو په وروستیو کلونو کې څو ځله د افغانستان له خاورې د ورپېښو ګواښونو لکه «ترهګرۍ، د نشه‌يي توکو قاچاق او سرحدي بې‌ثباتۍ» پر وړاندې د ګډې مبارزې پر اړتیا ټینګار کړی دی.

ټرمپ په خپلو څرګندونو کې وویل: «موږ به د ایران جګړه ډېر ژر پای ته ورسوو. هغوی په شدت غواړي هوکړه وکړي. له اوسني وضعیت څخه ستړي شوي دي.»

هغه زیاته کړه چې د ده په باور دا موضوع باید څو لسیزې وړاندې حل شوې وای او تر دې وړاندې باید پرې جدي اقدام شوی وای.

ټرمپ وویل: «دا موضوع باید ۴۷کاله مخکې حل شوې وای. یو چا باید پرې کار کړی وای، او اوس به دا کار وشي او ډېر ژر به وشي.»

د امریکا ولسمشر د نړیوالو اقتصادي اغېزو په اړه هم خبرې وکړې او ویې ویل چې په نږدې راتلونکي کې به د نفتو بیې راټیټې شي.

هغه وویل: «تاسو به ووینئ چې د نفتو بیې به راولوېږي. په بازار کې ډېر نفت موجود دي او بیې به په چټک ډول راکمې شي.»

د ټرمپ دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ د سیاسي او امنیتي ترینګلتیاوو په اړه نړیوال بحثونه روان دي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د احتمالي تفاهم یا کړکېچ په اړه اټکلونه دوام لري.

د امریکا د سنا دیموکرات غړي کوري بوکر د دې طرحې د پرمختګ هرکلی کړی او ویلي یې دي چې د سنا غړي باید خپلو هڅو ته دوام ورکړي څو په پای کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره عملي ګامونه واخیستل شي.

بوکر ویلي: «موږ باید خپلې هڅې روانې وساتو او خبرو ته دوام ورکړو، څو سنا په پای کې د دې جګړې د پای ته رسولو لپاره اقدام وکړي.»

راپورونه ښيي چې دا طرحه لا هم د تصویب وروستي پړاو ته نه ده رسېدلې او تر اوسه په رسمي ډول نه ده نافذه شوې.

د امریکا په سیاسي کړیو کې د ایران په اړه د احتمالي پوځي اقداماتو او د ولسمشر د جګړه‌ییزو صلاحیتونو په اړه بحثونه په داسې حال کې دوام لري چې د سیمې امنیتي وضعیت لا هم د نړیوالو پام ځانته اړولی دی.

ګروسي ویلي چې د اټومي تاسیساتو پر وړاندې هر ډول پوځي اقدام نه یوازې د سیمې د امنیت لپاره خطرناک دی، بلکې د نړیوالې سولې او ثبات لپاره هم جدي ګواښ جوړوي.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د بحرین استازي هم ویلي چې ایران د ترینګلتیا د زیاتولو لاره غوره کړې او د سیمې پر زیربناوو د بریدونو له لارې د ګاونډیو هېوادونو امنیت ته ګواښ پېښوي.

هغه زیاته کړې: «د اماراتو د براکه اټومي بټۍ هدف ګرځول یو خطرناک تحول دی چې د سیمې سوله او امنیت له ګواښ سره مخ کوي.»

د راپورونو له مخې، د امنیت شورا غړو د منځني ختیځ د وروستیو امنیتي ترینګلتیاوو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او د اټومي تاسیساتو د خوندیتوب پر اهمیت یې ټینګار کړی دی.

کارپوهان وایي چې د اټومي بټیو پر وړاندې هر ډول برید کولای شي د پراخې سیمه‌ییزې ناامنۍ او بشري ناورین لامل شي، نو له همدې امله د نړیوالو قوانینو له مخې د داسې تاسیساتو خوندیتوب ځانګړی اهمیت لري.

د روغتیا نړیوال سازمان پر اېکس پاڼه په یوه پیغام کې ویلي چې خلک باید له حلالولو مخکې څاروي د کنو د شتون له پلوه په دقت سره وګوري. همدارنګه دغه سازمان ټینګار کړی چې د څارویو د حلالولو لپاره باید مناسب او داسې ځایونه وکارول شي چې هلته ګڼه ګوڼه نه وي او د قربانۍ پر مهال دې خلک له محافظتي وسایلو څخه کار واخلي.

په دې لارښوونو کې زیاته شوې چې خلک باید غوښې ته له لاس وروړلو مخکې پرېږدي چې د څاروي وینه په بشپړه توګه ووځي. د روغتیا نړیوال سازمان همدارنګه ویلي چې د حلالولو ټول سطوح او وسایل باید په بشپړه توګه پاک شي او د غوښې پاتې شوني دې په تړلو کڅوړو یا ځانګړو کثافت دانیو کې واچول شي.

دغه سازمان د خپلو سپارښتنو په دوام کې له خلکو غوښتي چې د حلالولو د پروسې له بشپړېدو وروسته خپل ځان، جامې او کارول شوي وسایل په سمه توګه ومینځي. د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې خلک باید تل خپل بدن او څاروي د کنو د شتون له پلوه وګوري، ترڅو د کانګو تبې له ګواښ څخه خوندي پاتې شي.

د کانګو تبه یوه شدیده ویروسي ناروغي ده چې تر ډېره له څارویو څخه انسانانو ته د کنې د چیچلو او یا د اخته څاروي د وینې او غوښې سره د مستقیم تماس له لارې لېږدول کېږي. دغه ناروغي د لومړي ځل لپاره په ۱۹۴۴ کال کې په کریمیا او وروسته په کانګو کې وپېژندل شوه. په افغانستان کې هر کال د لوی اختر په ورځو کې د څارویو د حلالولو او له غوښې سره د خلکو د زیات تماس له امله د دې ناروغۍ د خپرېدو ګواښ لوړېږي.