د خیبر پښتونخوا په شانګله کې د کان کېندنې پرمهال دوه کان کېندونکي مړه او بل ټپي شوی دی

د راپور له مخې، یاد اسراییلي چارواکي ادعا کړې چې ایران په تېرو کلونو کې لبنان، عراق او یمن د وروسته پاتېوالي پر لور سوق کړي او اوس خپله هم له ورته وضعیت سره مخ شوی دی.

ورځپاڼې لیکلي چې په اورشلیم کې ځینې چارواکي باور لري چې د اوسني پړاو له پای ته رسېدو وروسته، په ایران کې د اعتراضونو د بیا پیل امکان هم شته.

په راپور کې راغلي، چې د وروستیو شخړو له امله ایران ته اوښتي زیانونه د پام وړ دي او اټکل کېږي چې د دوو پړاوونو نښتو پر مهال د ایران اقتصادي زیانونه شاوخوا ۳۰۰میلیارده ډالرو ته رسېدلي وي.

دا څرګندونې او راپورونه په داسې حال کې خپرېږي چې په سیمه کې د امنیتي او سیاسي تحولاتو په اړه اندېښنې زیاتې شوې او د ایران د کورنیو او بهرنیو شرایطو په اړه بېلابېل تحلیلونه وړاندې کېږي.

پزشکیان په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې ایران تل خپلو ژمنو ته ژمن پاتې شوی او د جګړې د مخنیوي لپاره یې بېلابېلې لارې ازمویلې دي.

هغه لیکلي: «اسلامي جمهوریت تل خپلو تعهداتو ته ژمن پاتې شوی او د جګړې د مخنیوي لپاره یې ټولې لارې ازمویلې دي؛ زموږ له لوري لا هم ټولې لارې پرانیستې دي.»

د ایران ولسمشر زیاته کړې، چې د زور او فشار له لارې د ایران تسلیمول ناشونی کار دی او دا ډول تصور له واقعیت څخه لرې دی.

هغه ټینګار کړی: «په ډیپلوماسۍ کې متقابل درناوی د جګړې په پرتله ډېر هوښیار، خوندي او دوامدار انتخاب دی.»

د پزشکیان دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د ایران او امریکا ترمنځ د اړیکو، احتمالي خبرو او سیمه‌ییزو امنیتي تحولاتو په اړه بحثونه لا هم دوام لري.

په دغو مراسمو کې د تاجکستان د بهرنیو چارو وزیر او د روسیې د بهرنیو چارو مرستیال وزیر ګډون درلود.

تاجک چارواکو دا ګام د دولت د هغې پالیسۍ برخه وګڼله، چې هدف یې د تاریخي عدالت بیا رغونه او د ملي حافظې ساتنه ده.

په دغو مراسمو کې روسي چارواکو میخایل ګالوزین او میخایل شفیدکوی په خپلو ویناوو کې وویل چې دغو شخصیتونو د شوروي اتحاد په اډانه کې د تاجکستان د جمهوریت د جوړېدو په بهیر کې مهم رول لوبولی دی.

نثارمحمد یوسفزی په ۱۸۹۷ کال کې د خیبر پښتونخوا په صوابۍ ولسوالۍ کې د یوسفزیو پښتنې قبیلې په یوې کورنۍ کې وزېږېد.

په ۱۹۱۹ کال کې، چې په افغانستان کې د امان‌الله خان په مشرۍ د انګریزانو پر ضد درېیمه افغان–انګلیس جګړه پیل شوه، نثار محمد له افغان پوځ سره یو ځای شو. هغه د خپلې زړورتیا له امله د افغانستان د شجاعت نښان ترلاسه کړ.

وروسته پر نثار محمدخان د اعدام حکم صادر شو او د تعقیب له امله افغانستان ته لاړ. هغه لومړی کابل او بیا د امان الله خان په هڅونه تاشکند ته لاړ.

نثار محمد په دوشنبه ښار کې د نظامي پوهنتون استاد و او د «جمهوري خودمختار تاجکستان» له اعلان وروسته، ددغه هېواد د پوهنې معمار ګڼل کېده.

په ۱۹۳۷ میلادي کال کې د ستالین د «لویو تصفیو» پر مهال نثار محمد د شوروي داخلي امنیتي ادارې (NKVD) د سیاسي تورونو پر بنسټ ونیوه او وروسته ووژل شو.

ویناوالو په یاده غونډه کې ویلي، چې د تورخم لارې بندېدو له امله د سیمې اقتصادي وضعیت اغېزمن شوی، زرګونه کسان بې‌روزګاره شوي او کاروبارونه ټکني شوي دي. دوی له اړوندو چارواکو غوښتنه وکړه، چې له افغانستان سره ټولې تړلې لارې د سوداګرۍ او تګ‌راتګ لپاره پرانیزي؛ ترڅو یادې ستونزې حل شي.

ویناوالو ویلي: «د تورخم لارې دوامداره تړل پاتې کېدو دوه اړخیزه سوداګري سخته اغېزمنه کړې او ملي خزانې ته هم د مېلیاردونو روپیو زیان اوښتی دی. په افغانستان کې ګڼ شمېر پاکستاني موټر چلوونکي او بار وړونکي موټرونه له څو میاشتو راهیسې بند پاتې دي او باید ژر تر ژره پاکستان ته د ستنېدو اجازه ورکړل شي».

په غونډه کې ټینګار شوی، چې پاکستان دې په دې برخه کې عملي اقدام وکړي او د لارې په خلاصېدو کې دې خپل رول ادا کړي؛ ترڅو په سیمه کې اقتصادي فعالیتونه عادي حالت ته راوګرځي. د غونډې ګډونوالو خبرداری ورکړی، که د تورخم لاره ژر خلاصه نه‌شي نو پراخ لاریونونه به پيل کړي.

راپورونه ښيي، چې یادې سیمې ته غځېدلې مهمې لارې تړل شوې، بازارونه بند دي او خلک د خوراکي توکو، درملو او نورو لومړنيو اړتیاوو له کمښت سره مخ شوي دي. ځايي اوسېدونکي وايي، ښځې، ماشومان او سپين ږېري له ناوړه وضعیت سره مخ دي او ګڼې کورنۍ له سامان پرته په بیړه له خپلو مېنو وځي.

بل لور ته د پاکستان حکومت اړوندو سرچينو اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې ته ویلي، چې د وسله‌والو د احتمالي حضور له امله امنيتي تدابير سخت شوي او دغه اقدامات د ولس د خوندیتوب لپاره اړین دي.

خو ځايي خلک د مرستو د نشتوالي او په وار، وار د بې‌ځايه کېدو له امله اندېښمن دي او له حکومته د بېړنیو بشري مرستو غوښتنه کوي.