سهیل اپریدی: اډیاله زندان مخې ته پر احتجاج کوونکو ډزې شوې دي

د سرچینو په وینا؛ په دغه کسانو کې د بېلابېلو عمرونو وګړي شامل دي. پولیسو ویلي، تر لومړنیو قانوني پړاوونو وروسته به ټول نیول شوي کسان د نورو قانوني اقداماتو لپاره د پاکستان د څېړنې فدرالي ادارې ته وسپارل شي.

پاکستاني پولیسو تېره ورځ هم د بلوچستان ایالت د تربت، دښتې، سري کهن او شاوخوا سیمو په بېلابېلو برخو کې ۷۰ افغانان نیولي وو. پاکستاني چارواکي وایي، دغه کسانو غوښتل د ایران له لارې په ناقانونه توګه اروپا ته ولاړ شي.

د یادونې وړ ده، چې کیچ ولسوالۍ ایران پولې ته څېرمه پرته ده او د یادې ولسوالۍ له بېلابېلو لارو افغان وګړي هڅه کوي چې ایران ته په ناقانونه توګه سفر وکړي.

رویترز خبري اژانس د پنجشنبې په سهار وختي د سویلي کوریا د یوې دولتي سرچینې له قوله ویلي، چې د چین د امنیتي خدماتو او تشریفاتو د چارواکو یو ټیم په دې وروستیو کې د شمالي کوریا په پلازمېنه پیانګ‌یانګ کې وو او په وینا یې، دغه سفر به ښايي د مې په پای یا د جون په لومړیو کې ترسره شي.

سرچینې زیاته کړې، شي جین پینګ چې تېره اونۍ یې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ کوربه توب کړی، هڅه به وکړي چې د ټرمپ او د شمالي کوریا د مشر کیم جونګ اون ترمنځ د یوه منځګړي په توګه رول ولوبوي.

چین او شمالي کوریا لا تر اوسه په دې تړاو په رسمي توګه څه نه‌دي ویلي.

چین د شمالي کوریا یو مهم اقتصادي او سیاسي متحد دی او د شمالي کوریا مشر تېر کال له بیجینګ څخه لیدنه کړې وه او په یوه لوی نظامي رسم ګذشت کې د شي جین پینګ او د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین ترڅنګ ولاړ وو.

ټرمپ، چې د خپلې ولسمشرۍ په لومړۍ دوره کې یې د شمالي کوریا د اټومي پروګرام په اړه د مذاکرې لپاره درې ځله له کیم جون اون سره لیدلي وو ویلي، چې هغه یو ځل بیا د شمالي کوریا له مشر سره لیدنې ته چمتو دی او له هغه سره ښې اړیکې لري.

ګوترېش په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې دغه اقدام «د نړیوال قانون، اقلیمي عدالت، علم او د دولتونو د مسؤلیتونو پیاوړی تایید» دی، په داسې حال کې چې نړۍ له مخ پر زیاتېدونکي اقلیمي بحران سره مخ ده.

هغه زیاته کړې چې هېوادونه مسؤلیت لري څو خپل خلک د اقلیمي بدلونونو له ناوړه اغېزو څخه خوندي وساتي او د دې ستونزې پر وړاندې جدي ګامونه پورته کړي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي ټینګار کړی چې «هغه کسان چې په اقلیمي بدلونونو کې تر ټولو کمه ونډه لري، تر ټولو ډېره بیه پرې کوي» او دا وضعیت یې ښکاره بې‌عدالتي بللې ده.

ګوترېش ویلي چې دې بې‌عدالتۍ ته باید د پای ټکی کېښودل شي او نړیواله ټولنه باید د اقلیمي بدلونونو د اغېزو د کمولو لپاره ګډې هڅې وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د کارپوهانو په باور، بې‌وزله او زیان‌من هېوادونه د اقلیمي بدلونونو له اغېزو تر ټولو ډېر زیان ویني، سره له دې چې د دې بحران په رامنځته کولو کې یې ونډه کمه ده.

د امریکا د تحقیقاتو فدرالي ادارې یا اېف‌بي‌ای د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۳۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، نذیر حمید د ۲۰۱۷ کال د مارچ د ۲۳مې په ماښام د نیوجرسي په مېپل‌شېډ سیمه کې یوه مور له ۶ کلن زوی سره وژلی دی.

داعلامیې له‌مخې، یاد کس له دغې پېښې وروسته د ۲۰۱۷ کال د سپټمبر پر لومړۍ نېټه له امریکا څخه وتلی او اوس په هند کې دی. یادې ادارې د هر ډول هغه معلوماتو چې د هغه د نیونې لامل شي د ۵۰ زره امریکايي ډالرو جایزه اعلان کړې ده.

امریکايي محکمو پر یاد کس له قتل تور سربېره، د ناقانونه موخې لپاره د وسلې ساتنې او له محاکمې څخه د تېښتې تورونه لګولي دي.

یادې ادارې ویلي: «دا معلومه شوې ده، چې حمید په هند کې ژوند کوي».

د راپور له مخې، یاد اسراییلي چارواکي ادعا کړې چې ایران په تېرو کلونو کې لبنان، عراق او یمن د وروسته پاتېوالي پر لور سوق کړي او اوس خپله هم له ورته وضعیت سره مخ شوی دی.

ورځپاڼې لیکلي چې په اورشلیم کې ځینې چارواکي باور لري چې د اوسني پړاو له پای ته رسېدو وروسته، په ایران کې د اعتراضونو د بیا پیل امکان هم شته.

په راپور کې راغلي، چې د وروستیو شخړو له امله ایران ته اوښتي زیانونه د پام وړ دي او اټکل کېږي چې د دوو پړاوونو نښتو پر مهال د ایران اقتصادي زیانونه شاوخوا ۳۰۰میلیارده ډالرو ته رسېدلي وي.

دا څرګندونې او راپورونه په داسې حال کې خپرېږي چې په سیمه کې د امنیتي او سیاسي تحولاتو په اړه اندېښنې زیاتې شوې او د ایران د کورنیو او بهرنیو شرایطو په اړه بېلابېل تحلیلونه وړاندې کېږي.