امریکا د یوه هندي چې د ۲ کسانو پر وژنې تورن دی د نیونې لپاره ۵۰ زره ډالره جایزه اعلان کړه

د راپور له مخې، یاد اسراییلي چارواکي ادعا کړې چې ایران په تېرو کلونو کې لبنان، عراق او یمن د وروسته پاتېوالي پر لور سوق کړي او اوس خپله هم له ورته وضعیت سره مخ شوی دی.

ورځپاڼې لیکلي چې په اورشلیم کې ځینې چارواکي باور لري چې د اوسني پړاو له پای ته رسېدو وروسته، په ایران کې د اعتراضونو د بیا پیل امکان هم شته.

په راپور کې راغلي، چې د وروستیو شخړو له امله ایران ته اوښتي زیانونه د پام وړ دي او اټکل کېږي چې د دوو پړاوونو نښتو پر مهال د ایران اقتصادي زیانونه شاوخوا ۳۰۰میلیارده ډالرو ته رسېدلي وي.

دا څرګندونې او راپورونه په داسې حال کې خپرېږي چې په سیمه کې د امنیتي او سیاسي تحولاتو په اړه اندېښنې زیاتې شوې او د ایران د کورنیو او بهرنیو شرایطو په اړه بېلابېل تحلیلونه وړاندې کېږي.

ټیم برچټ په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د «ترهګرو لپاره د مالیاتو نه ورکولو» په نوم د هغه وړاندیز شوی قانون د سنا په جرګه کې ځنډېدلی دی. هغه په خپل پیغام کې زیاته کړې: «ټولو ته خبر ورکړئ چې دوی کولای شي له موږ څخه په وړیا توګه کرکه وکړي.»

د دغه امریکایي چارواکي په وینا، دا پیسې په مستقیم ډول د امریکا د مالیه ورکوونکو له جیبونو څخه ایستل کېږي او د طالبانو لاس ته ورځي. هغه له خلکو غوښتي چې د دې وضعیت په اړه ځانونه خبر کړي او د سنا د دې بې‌عملۍ په وړاندې خپل غږ پورته کړي.

برچټ ټینګار کوي چې د هغه د قانون تصویبول د دې لپاره اړین دي چې ترهګرو ډلو ته د امریکایي وګړو د مالیاتو د ورتګ مخه ونیول شي. طالبانو ته د ۴۰ میلیونه ډالرو د اونیو کڅوړو لېږل هغه موضوع ده چې تر دې وړاندې هم د یو شمېر نورو امریکایي چارواکو له توندو نیوکو سره مخ شوې ده.

تر دې وړاندې د افغانستان پخواني مرستیال ولسمشر امرالله صالح او د جمهوري نظام یو شمېر نورو لوړو پوړو چارواکو هم طالبانو ته د امریکا د دغه نغدي کځوړو په تړاو نیوکې کړې وې. صالح ویلي وو چې د دغو کڅوړو له کبله طالبانو خپل بنسټونه پیاوړي کړي او پر افغانانو یې د ژوند کړۍ نوره هم تنګه کړې ده.

مېرمن نیومن پر ایکس خواله رسنۍ کې د ملګرو ملتونو شمېرو ته په اشارې سره لیکلي، چې په افغانستان کې شاوخوا ۵ میلیونه میندې او ماشومان له سختې خوارځواکۍ سره مخ دي. د هغې په وینا، میندې د درملنې لپاره کلینیکونو ته ځي، خو هلته د خوړو د نشتوالي له امله بېرته تش لاس ستنېږي.

د اروپايي پارلمان دې غړې د طالبانو له خوا د بشري حقونو سرغړونو ته په اشارې سره زیاته کړې، چې په افغانستان کې خبریالان نیول کېږي، مدني ټولنه ځپل شوې او ښځې په بشپړ ډول له عامه ژونده حذف شوې دي. نیومن ټینګار کړی چې طالبانو د ۲۰۲۱ کال هغه ټول معیارونه تر پښو لاندې کړي چې اروپايي کمیسیون د بشري حقونو په برخه کې ټاکلي وو.

هانا نیومن، د اروپايي ټولنې پر تګلارې نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د طالبانو د دغو کړنو په غبرګون کې د پایلو او جدي اقداماتو پر ځای، دې ډلې ته د غونډو، لاسرسي او سیاسي اهمیت زمینه برابرېږي. نوموړې خبرداری ورکړی چې بروکسل ته د طالبانو بلل د دې ډلې لپاره د سیاسي مشروعیت رامنځته کولو لامل کېږي.

پزشکیان په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې ایران تل خپلو ژمنو ته ژمن پاتې شوی او د جګړې د مخنیوي لپاره یې بېلابېلې لارې ازمویلې دي.

هغه لیکلي: «اسلامي جمهوریت تل خپلو تعهداتو ته ژمن پاتې شوی او د جګړې د مخنیوي لپاره یې ټولې لارې ازمویلې دي؛ زموږ له لوري لا هم ټولې لارې پرانیستې دي.»

د ایران ولسمشر زیاته کړې، چې د زور او فشار له لارې د ایران تسلیمول ناشونی کار دی او دا ډول تصور له واقعیت څخه لرې دی.

هغه ټینګار کړی: «په ډیپلوماسۍ کې متقابل درناوی د جګړې په پرتله ډېر هوښیار، خوندي او دوامدار انتخاب دی.»

د پزشکیان دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د ایران او امریکا ترمنځ د اړیکو، احتمالي خبرو او سیمه‌ییزو امنیتي تحولاتو په اړه بحثونه لا هم دوام لري.

ټرمپ وویل چې روانه اوونۍ هغه د نورو بریدونو د ترسره کولو امر ته نږدې شوی و، خو د خبرو اترو د دوام لپاره یې دا پرېکړه ځنډولې ده.

هغه خبریالانو ته وویل: «موږ د ایران په اړه وروستیو پړاوونو کې یو. وبه ګورو چې څه کېږي. یا به تړون وشي، یا به موږ ځینې داسې کارونه وکړو چې لږ به سخت وي، خو هیله ده چې داسې ونه شي.»

ټرمپ زیاته کړه: «زه په مثالي ډول غواړم لږ خلک ووژل شي، نه ډېر. موږ دواړه لارې اختیارولی شو.»

نوموړي وروسته د امریکا د ساحلي ساتونکو اکاډمۍ ته په وینا کې هم خپل دریځ تکرار کړ او ویې ویل: «کېدای شي موږ ورباندې ډېر سخت بریدونه وکړو. خو ښايي اړتیا ورته پېښه نه شي.» هغه یو ځل بیا ټینګار وکړ چې ایران ته به د اټومي وسلې د ترلاسه کولو اجازه ورنه کړل شي.

بل خوا، تهران ټرمپ تورن کړ چې غواړي جګړه بېرته پیل کړي او خبرداری یې ورکړ چې که پر ایران بریدونه تکرار شي، نو غبرګون به یوازې تر منځني ختیځ محدود نه وي.

د ایران سپاه پاسداران په یوه اعلامیه کې ویلي: «که پر ایران تېری بیا تکرار شي، نو هغه ژمنه شوې سیمه‌ییزه جګړه به دا ځل له سیمې هم واوړي.»

د ایران د پارلمان رییس او د سولې د خبرو اترو لوړپوړي استازي محمد باقر قالیباف په ټولنیزو رسنیو کې په خپاره شوي غږیز پیغام کې ویلي چې «د دښمن ښکاره او پټې هڅې» ښيي چې امریکایان د نوو بریدونو لپاره چمتووالی نیسي.