ناروې له طالبانو غوښتي‌ چې د بشري حقونو نړیوالې ژمنې باید عملي کړي

وان‌ډایور د جمعې په ماښام (د غبرګولي لومړۍ) په یوې اعلامیه کې وویل، د امریکا د کډوالۍ ادارې نوې تګلاره له افغان کډوالو غواړي، چې د شین یا ګرین کارت لپاره له خپل هېواده غوښتنلیک ورکړي. هغه زیاته کړه، چې د طالبانو د واکمنۍ له امله په افغانستان کې هېڅ ډول امریکایي کونسلي خدمات نشته او له هغه ځایه غوښتنلیک ورکول ناشونې دي.

د ټرمپ حکومت د ګرین کارت د غوښتنلیک بهیر محدود کړ | افغانستان انټرنشنل پښتو

د اعلامیې له‌مخې، یوازې پاکه مخینه، دنده او په امریکا کې قانوني حضور د شین کارت لپاره کافي نه‌دي او غوښتونکي باید د کډوالۍ ادارې ته «غیر معمولي» دلایل وړاندې کړي.

د افغان ایواک مشر ټینګار کړی، چې دا پرېکړه تر ډېره هغه افغانان اغېزمنوي، چې د ۲۰۲۱ کال د تخلیې په بهیر کې د امریکا د حکومت له‌خوا په پوځي الوتکو کې دغه هېواد ته لېږدول شوي دي. همدارنګه هغه کسان چې د طالبانو له وېرې یې امریکا ته پناه وړې، هم د دې تګلارې ښکار کېږي. خو په اعلامیه کې روښانه شوې، چې دا پرېکړه پر هغو افغانانو نه پلي کېږي چې د «تلپاتې ښه راغلاست» پروګرام له لارې امریکا ته رسېدلي دي.

وان‌ډایور د امریکا پر حکومت نیوکه کړې، چې د افغان متحدینو پر مخ د دایمي خوندیتوب ټولې لارې تړي. هغه د کډوالۍ ځانګړې ویزو (SIV) پروګرام درول، د کډوالو منلو بندول او د کورنیو د یوځای کېدو پروسې ځنډول د دې لړۍ برخه بللې ده.

تورک زیاته کړې، افغان ښځې، ماشومان او نارینه لا هم له هغو هېوادونو اېستل کېږي، چې هلته یې د خوندي ژوند لپاره پناه وړې وه.

تر دې مخکې، د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي رېچارډ بېنېټ په خپلو تازه څرګندونو کې ویلي، چې افغانستان د ستنېدونکو لپاره یو خوندي هېواد نه‌دی. د نوموړي په وینا، هغه افغانان چې بېرته دغه هېواد ته ستنېږي، له ځورونې، نیول کېدو، شکنجې، لوږې او نورو ګواښونو سره مخ کېږي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې په دې وروستیو میاشتو کې له یو شمېر ګاونډیو او اروپايي هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو بهیر زور اخیستی دی. د کډوالو او بشري حقونو ملاتړي بنسټونه وایي، افغانستان لا هم خوندي نه‌دی.

اتمر ویلي، د جرمونو نړیوالې محکمې څارنوال باید په مستقیم ډول د جرمونو د اعلان، د دعوې د اقامې او د تورنو کسانو د محاکمې بهیر پرمخ یوسي. د هغه په وینا، د یوناما، د بشري حقونو د بنسټونو او د رسنیو راپورونه او مستندونه د عدالت د تامین او حقوقي دعوو لپاره مهم بنسټ جوړوي.

تر دې مخکې، د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر روغتون د پاکستان وروستي خونړي برید ته په اشارې سره د دې پېښې د بشپړې او خپلواکې څېړنې غوښتنه کړې ده.

بېنېټ د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د پاکستان د برید په تړاو د هر اړخیرې څېړنې غوښتنه کړې | افغانستان انټرنشنل پښتو

د تېر کال د کب د ۲۵مې په ماښام، پاکستاني جېټ الوتکو د «غضب للحق» عملیاتو په چوکاټ کې د کابل په ختیځ کې د روږدو د درملنې اړوند پر «امید» مرکز بمباري وکړه. دغه مرکز له ۲۰۱۶ کال راهیسې د روږدو د درملنې د یوه تر ټولو لوی مرکز په توګه چې شاوخوا د دوه زره ناروغانو ظرفیت یې درلود، فعالیت کاوه.

ملګرو ملتونو د پاکستان په دې هوايي بمباریو کې د ۲۶۹ ملکي وګړو وژنه او د ۱۲۲ نورو ټپي کېدل تایید کړي، خو طالبانو بیا د یادې پېښې د وژل شویو شمېر څه باندې ۴۰۰ ښودلی دی.

محمد عمر داوودزي د جمعې په ورځ (د غبرګولي لومړۍ) په خپله اېکس‌پاڼه ټینګار کړی، چې هېوادونه په «خیراتونو» نه‌جوړېږي، بلکې د کاري زمینو برابرول او پانګونې د پرمختګ لامل کېږي. هغه زیاته کړې، چې ازبکستان په وروستیو کې د افغانستان لپاره د سیمې د یوه رغنده او بې‌پرې شریک په توګه راڅرګند شوی دی.

د داوودزي په وینا، افغانستان او ازبکستان یوازې ګډه پوله نه، بلکې ګډ تاریخ، فرهنګ او اقتصادي ګټې لري. هغه ویلي، چې دواړه هېوادونه د سیمې د سولې او ثبات لپاره مسوولیت لري او د جیوپولیټیکي بې‌ثباتۍ په اوسني وخت کې د اړیکو پیاوړتیا د دواړو لورو په ګټه ده.

د ولسمشرۍ ماڼۍ د دفتر پخواني رییس همدارنګه څرګنده کړې، چې د کابل او تاشکند دا اړیکې د مرکزي او سویلي اسیا د راتلونکې لپاره حیاتي ارزښت لري. هغه غوښتنه کړې، چې د دغو دوو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ اړیکې باید دومره بنسټیزې شي، چې د نظامونو له بدلونونو څخه اغېزمنې نه‌شي او نورو ته یو ښه مثال جوړ کړي.

د ازبکستان د سوداګرو یوه پلاوي تېره ورځ (پنج‌شنبه) په کابل کې د افغانستان د سوداګرۍ خونې له غړو سره په ناسته کې خبر ورکړی، چې تاشکند پلان لري په بېلابېلو ولایتونو کې د نساجۍ، کرنې او روغتیايي وسایلو په برخو کې پر لویو فابریکو پانګونې وکړي. دغه پلاوي نن (جمعه) په ننګرهار کې هم د طالبانو له ځايي چارواکو او د درملو له ټولنې سره په ګډو سوداګریزو همکاریو او د پانګونې پر فرصتونو خبرې کړې دي.

د طالبانو افغاني سرې میاشتې د جمعې په ماښام (د غبرګولي لومړۍ) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه ماشومان یا په اور شدید سوځېدلي وو او یا هم د مېکروبي هډوکو پر ناروغۍ اخته وو، چې د درملنې لپاره د جرمني سولې کلي خیریه بنسټ ته لېږدول شوي وو.

د ماشومانو کورنیو د خپلو اولادونو له رغېدو او بېرته راستنېدو خوښي څرګنده کړې او د دوی د ماشومانو د درملنې په برخه کې له افغاني سرې میاشتې او همکارو بنسټونو څخه مننه کړې ده.

دغې ټولنې ویلي، چې د جرمني له سولې کلي خیریه بنسټ سره د ۳۶ کلن هوکړه‌لیک له‌مخې هر کال هغه ماشومان جرمني ته استول کېږي، چې په اور سوځېدلي وي یا د مېکروبي هډوکو له ناروغۍ کړېږي.

سره میاشت اداره زیاتوي، چې تر دې مهاله شاوخوا پنځه زره افغان ماشومان تر بریالۍ درملنې وروسته بېرته خپلو کورنیو ته راستانه شوي او دا بشرپاله لړۍ همداراز دوام لري.