افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د فقر کچه لوړه شوې او له ایرانه د میلیونونو افغان کارګرو له شړلو وروسته له دغه هېواد سره سرحدي ولایت هرات کې د غلاوو ګراف ډېر لوړ شوی دی.د موندنو لهمخې، په تېرو ۶ میاشتو کې ۸۸۲ کسان یوازې په همدې ولایت کې د غلاوو په تړاو نیول شوي دي.
د افغانستان انټرنشنل- پښتو د موندنو لهمخې، په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته او د میلیونونو ګډوالو له راستنېدو او په ځانګړې توګه د کاري فرصتونو د کمښت، فقر او د افغان کارګرو پر مخ د ګاونډيو هېوادونو د دروازو په تړل کېدو سره په هېواد کې د غلاوو او نورو جنايي پېښو ګراف ډېر لوړ شوی دی.
د طالبانو اړوندې ادارې یوازې د نیول شویو غلو او د نورو جنايي پېښو د عاملینو د نیول کېدو په اړه څرګندونې کوي، خو د غلاوو کچه له دغو څرګندونو لوړه ده، ځکه طالبان د ثبت شویو پېښو راپور نه رسنیز کوي او دغه ټول امار او ارقام د هرات ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ له لوري په تېرو شپږو میاشتو کې د خپرو شویو خبرپاڼو لهمخې را اخیستل شوي دي.
د افغانستان انټرنشنل- پښتو د موندنو لهمخې، یوازې د تېر کال په لیندۍ، مرغومي، سلواغې، کب او د سږکال په وري او غويي میاشتو کې په هرات ولایت کې د ښځو په ګډون ۸۸۲ کسان د بېلابېلو جنايي پېښو په تړاو نیول شوي او ځینې یې یا د سیمې د اوسېدونکو او یا هم د طالبانو له لوري د مقاومت پر مهال وژل شوي او ټپیان شوي هم دي. په دغو کسانو کې څه باندې ۹۵سلنه یې د غلاوو او پاتې نور یې د جنايي پېښو لکه؛ قتل، جعلکارۍ، د نشهيي توکو پېر او پلور او د وسلو لېږد په تړاو نیول شوي دي.
په دې نیول شویو غلو کې نږدې ۱۰ تنه یې ښځې دي او دوی تر ډېره له زرګریو غلاوې کوي او هغه داسې چې لومړی زرګرۍ ته په ننوتلو سره پلورونکی د سروزرو په ښکته او پورته کولو بوختوي او بله یې بیا سره زر غلا کوي.
دموندونو پر بنسټ، ډېری غلاوې له کورونو، په لارو کوڅو کې د موټرو، موټرسایکل، رېکشاوو او موبایلونو شوي او ان له هټیو ګاز ډبې او همداراز د کورونو له بامونو او کرنیزو ځمکو سولر او د اوبو پمپونه هم غلا شوي دي.
د موندنو لهمخې، ډېری غلاوې په هرات ښار کې د دویمې، پنځمې، شپږمې، یولسمې، دولسمې او دیارلسمې امنیتي حوزو او همداراز په ولسوالیو کې ډېری غلاوې بیا د انجیل، ګذرې، غوریان او پښتون زرغون ولسوالیو په شاوخوا کې شوې دي.
د هرات په لویو لارو او په ځانګړې توګه د هرات- اسلام کلا تر منځ لاره کې له وسلهوالو غلاو سربېره د نشهيي توکو، وسلو او سپینو زرو قاچاقچیان چې غوښتل یې یاد مواد ایران ته ولېږدوي نیول شوي دي.
د هرات یو شمېر اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وايي، په دغه ولایت کې تر ډېره غلاوې له کورونو سربېره د موټرسایلکونو، موټرو، ریکشاوو او موبایلونو کېږي.
د هرات ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ مسوولین وايي، له دغو غلو څخه لسګونه موټر، موټرسایکلونه او رېکشاوې، میلیونونه افغانۍ، سلګونه زره ډالره، یوه اندازه سره او سپین زر، لسګونه وسلې، سلګونه موبایلونه، سلګونه کیلوګرامه تریاک او چرس، زرګونه نشه کوونکي تابلیتونه، سولر، اببازک او د ګازو ډبې هم ترلاسه شوې دي.
یوازې په سلواغې میاشت کې د ځايي طالبانو په وینا، د هرات ښار د ۱۱مې امنیتي حوزې په شاوخوا سیمو کې یو غل د غلا پر مهال د سیمې د اوسېدونکو له لوري وژل شوی دی او همداراز په غويي میاشت کې په کرُخ ولسوالۍ کې ۳ وسلهوال غله له طالبانو سره په مخامخ نښته کې ټپيان او بیا نیول شوي دي.
همداراز په سلواغې میاشت کې ۷ داسې جعلکاران نیول شوي، چې د دغه ولایت له ځینو سیمو له خلکو په دې پلمه پیسې اخیستلې چې ګواکې نومونه یې د مرستو په بهیر کې شاملوي او یا هم جعلي پاسپورټونه یې جوړول.
په ورته وخت کې همدا ۳ ورځې مخکې (د غويي ۳۱مه) د جرمني بېلډ ورځپاڼې د دغه هېواد د پرمختیا وزارت له قوله ویلي، چې د افغانستان شاوخوا ۶۴ سلنه وګړي په فقر کې ژوند کوي او نږدې ۱۴ میلیونه خلک د لوږې له جدي خطر سره مخ دي. همدارنګه میلیونونه ماشومان د خوارځواکۍ او د ژوند ګواښونکو ناروغیو له خطر سره مخ دي.
له دې سره سم، یونېسف بیا په افغانستان کې د اقتصادي ناورین له امله خبرداری ورکړی او په ډاګه کړې یې ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې په دغه هېواد کې د افغانانو ژوند لا سخت شوی دی. د پخوانیو نړیوالو مرستو بندېدل، اوږدمهاله جګړې، فساد او طبیعي افتونو د افغانستان بشري وضعیت نور هم خراب کړی دی.
د یادې نړۍوالې ادارې په وینا، په هېواد کې داسې پېښې هم ثبت شوې چې ځینې کورنیو د بېوزلۍ له امله د خپلو ماشومانو پلور یا ودولو ته اړې شوې دي.
د یادونې وړ ده، همدا ۵ ورځې مخکې (د غويي ۲۹مه) د کابل ښار د لسمې ناحیې اړوند اریا ښارګوټي درېیم فاز ته نږدې د شمس په نوم یوه انجنیر د بېروزګاۍ او ناچارۍ له امله ځان ته اور اچولی وو او بیا د سختو ټپونو له امله ومړ.
هغه ځوان چې پرون یې په کابل کې ځان ته اور اچولی و د ټپونو له امله ومړ | افغانستان انټرنشنل پښتو
د یاد کس کورنۍ غړو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې دغه کس د کابل پوهنتون د انجینرۍ پوهنځي نه فارغ شوی وو او یوه ځوانه مېرمن او درې ماشومان ترې پاتې دي.
د دغه ځوان مېرمنې له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته په استولي پیغام کې ویلي: «شمس هر ځای ولاړ، هېچا کار ورنه کړ، په پای کې یې له سختې نهیلۍ ځان وواژه».
د هغه مېرمن افغانستان انټرنشنل ته وايي، اوس د خپل ځان او ماشومانو د برخلیک په اړه اندېښمنه ده.
