د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لارو بندېدو له امله په پښتونخوا کې د وچو مېوو بیې لوړې شوي

د افغانستان د بشري حقونو د مدافعینو کمېټې د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره په هند کې د افغان کډوالو د وضعیت په تړاو له ژورې اندېښنې څرګندولو سربېره ویلي، په وروستیو اونیو کې یو شمېر افغان کورنۍ او محصلین د استوګنې له جدي ستونزو او ځینې کسان د اېستلو له ګواښ او د هند د خاورې پرېښودو له فشارونو سره مخ شوي دي.

اعلامیه زیاتوي، چې دغه وضعیت د هغو کډوالو ترمنځ پراخه اندېښنه رامنځته کړې، چې په افغانستان کې د امنیتي او سیاسي ګواښونو او د بشري حقونو د نقض او محدودیتونو له امله د خپل هېواد پرېښودو ته اړ شوي دي.

په اعلامیه کې راغلي: «موږ د موجودو فشارونو او ننګونو په درک کولو سره د هند له جمهوري دولت څخه غوښتنه کوو، چې د افغان کډوالو سره په چلند کې بشري اصول، نړیوال مکلفیتونه او د افغان مهاجرینو ځانګړی او زیانمن وضعیت په پام کې ونیسي».

یادې کمېټې همداراز له هند څخه غوښتي: «د هغو کسانو له هر ډول جبري بېرته ستنولو ډډه وکړئ، چې ښايي له خطر، تعقیب، تاوتریخوالي یا د اساسي حقونو له نقض سره مخ شي».

د بشري حقنو د مدافعینو کمېټې همداراز له نړیوالې ټولنې او په تېره بیا د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ غوښتي، چې په هند کې د افغان کډوالو د پناه غوښتنې پروسه چټکه کړي.

اعلامیه زیاتوي: «په هند کې افغان کډوال، په ځانګړي ډول ښځې، ماشومان، مدني فعالان، خبریالان، د بشري حقونو مدافعین او محصلین په سختو او اندېښمنو شرایطو کې ژوند کوي او د نړیوالې ټولنې عاجلې او مسوولانه مرستې ته اړتیا لري».

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې مخکې د پاکستان او ایران پر تله هند د افغان کډوالو او نورو هېوادونو ته د تلو په تمه افغان پناه‌غوښتونکو لپاره خوندي هېواد وو، خو اوس په دغه هېواد کې هم د افغان کډوالو ناوړه وضعیت د بشري حقونو ګڼې او جدي اندېښنې راپارولي دي.

د یادونې وړ ده، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو سره سم، د اروپايي هېوادونو په ګډون د لویدیځو هېوادونو سفارتخونې وتړل شوې او نورو هېوادونو ته تلوونکي افغان پناه‌غوښتونکي اړ شوي، چې د هند او ترکیې په ګډون ګاونډیو هېوادونو ته د پناه‌غوښتنې چارو د پروسس لپاره لاړ شي. له دې سربېره په یو شمېر هغو هېوادونو هم نیوکې ډېرې دي، چې د پناه‌ورکړې بهیر یې ټکنی او اوږدمهالی دی.

د طالب قوماندانۍ د خبرپاڼې له مخې، دا پېښه د یکشنبې په ورځ، د غبرګولي په درېیمه، شاوخوا د غرمې په ۱۲بجو رامنځته شوې ده.

د طالب چارواکو په وینا، په پیل کې دوه ځوانان په اوبو کې د لامبو پر مهال په بند کې ډوب شوي وو. وروسته درېیم ځوان د هغوی د ژغورلو لپاره اوبو ته ور کښېوتی، خو هغه هم ډوب شوی او په پایله کې درې واړو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

طالب امنیې قوماندانۍ زیاته کړې چې د مسلکي غوټه‌ورو په مرسته د دغو ځوانانو جسدونه له اوبو راایستل شوي او کورنیو ته یې سپارل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې روان لمریز کال د هېواد په بېلابېلو سیمو کې په سیندونو او د اوبو په بندونو کې د ډوبېدو ورته ګڼې پېښې ثبت شوې دي.

د راپورونو له مخې، بې‌احتیاطي او د ژغورنې د امکاناتو نشتوالی د دغو مرګونو له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي.

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت د زده‌کړیالانو د خدمتونو او همغږۍ رييس فضل‌کریم صدیقي د مرکزي زون پوهنتونونو د محصلانو چارو معاونینو، دعوت او ارشاد او انسجام له امرینو سره په ګډه غونډه کې وویل: «د محصلینو د ظرفیت لوړونې په برخه او فکري روزنه کې باید جدي کار وشي، ځکه دښمن د دوی پر فکري انحراف کار کوي».

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د پوهنتونونو کې نصابونه بدل کړي او د پوهنتونونو د پخوانیو استادانو په وینا، طالبانو په دې چارې سره د ډېری داسې مضامین چې محصلین له فکري روزنې سربېره ورته اړتیا لري لرې کړي دي.

دغه وزارت د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۳مه) د یوې خبرپاڼې له‌مخې، په دې غونډه کې د محصلانو چارو معینیت سلاکار پوهاند احمد ضیاء یوسفزي د زده‌کړیالانو د نظري زده‌کړو تر څنګ پر عملي زده کړو ټينګار وکړ او ویې ویل، چې د محصلینو مهارتونو لوړولو لپاره باید ځانګړي کورسونه جوړ شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان په کابو ټولو پوهنتونونو کې تدریسي سیستم ټول پخوانی او یوازې نظري بڼه لري او محصل له فراغت وروسته په ډېرې سختۍ سره کولی په خپل مسلک کې دنده ومومي.

له دغه وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې په نیول شویو کسانو کې څلور تنه په سمنګان ولایت کې د څارویو د غلا په تور نیول شوي دي. همداراز په غزني، فراه، نیمروز او بغلان ولایتونو کې درې ـ درې تنه، په هلمند کې دوه تنه او په غور او کندوز ولایتونو کې هم دوه نور کسان د بېلابېلو غلاوو په تور نیول شوي دي.

د راپور له مخې، طالب چارواکو ویلي چې دغه کسان د کشفي او امنیتي عملیاتو په ترڅ کې نیول شوي او دوسیې یې د لا زیاتو څېړنو لپاره اړوندو طالب ارګانونو ته سپارل شوې دي.

په ورته وخت کې د طالبانو د پکتیکا د امنیې قوماندانۍ پولیسو یو کس د جعلي پیسو د لرلو په تور نیولی دی. د چارواکو په وینا، له دغه کس څخه ۲۴۶زره او ۵۰۰پاکستانۍ کلدارې او ۳زره او ۲۱۰افغانۍ جعلي پیسې ترلاسه شوې دي.

د طالبانو کورنیو چارو وزارت ویلي، د جرمونو پر ضد مبارزه او د قانون ماتونکو کسانو نیول به دوام ولري.

د دغه کمېسیون دارلانشاء د د یکشنبې په ماخوستن (د غبرګولي ۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د تورخم له لارې ۷۷۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۱۴۲ کېږي، د سپین بولدک له لارې ۱۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۹۵ کېږي، د نیمروز د ورېښمو پل له لارې ۵۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۱۵ کېږي او همداراز له همدې لارې ۱۰۵۵ نور مسافر او د هرات د اسلام کلا له لارې ۳۷ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۴۰ کېږي هېواد ته په جبري توګه را اړول شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، له دې شمېر څخه ۱۲۵۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶۸۰۴ ته رسېږي او همداراز له کابل څخه هم ۳۱۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۶۵۰ ته رسېږي خپلو ولایتونو ته لېږدول شوي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ځينو دغو راستنو شویو کورنیو ته د کرایو له ورکړې او د روغتیايي خدماتو له وړاندې کېدو سربېره یو شمېر کورنیو ته پخه ډوډۍ، یوه اندازه نغدي مرستې او سیمکارتونه هم ورکړل شوي دي.

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.

طالبانو همداراز ویلي، چې له بیا واکمنېدو راهیسې یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د کډوالو په ښارګوټو کې تر اوسه پر ۳۵ زره او ۱۸۹ کورنیو د استوګنې نمرې وېشلي دي، خو د چارو د شنونکو په باور، په تېرو شاوخوا پنځو کلونو کې میلیونونو کډوالو ستنېدو ته په کتو دغه شمېر په نشت حساب دی.