ملګرو ملتونو د ۲۱ افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو تاوتریخوالی او جنسي تېری تایید کړ

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند عبدالسلام جواد اخوندزاده زیاته کړې، چې د افغانستان په صادراتو کې وچه او تازه مېوه، تالک ډبره، سبزیجات، طبي بوټي او بېلابېل جوسونه شامل دي.

نوموړي ویلي: «شاوخوا ۷۴ مېلیون ډالره صادرات او یو مېلیارد او ۲۰۴ مېلیون ډالره واردات وو، چې زموږ د صادراتو ډېره برخه تازه مېوې، وچه مېوې، ډول ډول جوسونه، تالک ډبره، کچالو، پیاز، طبي بوټي او هنګ جوړوي».

یوشمېر سوداګر له منځنۍ اسیا هېوادونو سره سوداګریزې اړیکې د افغانستان د محصولاتو او تولیداتو لپاره مهې یادوي. د طالبانو تر واک لاندې د سوداګرۍ او پانګونې خونې مخکې ویلي و، چې په تېرو میاشتو کې د خصوصي سکټور او سیمې هېوادونو ترمنځ یوشمېر هوکړه لیکونه او تړونونه لاسلیک شوي او د سوداګرۍ کچه هم لوړه شوې ده.

مجاهد د چهارشنبې په ورځ (د غبرګولي ۶مه) وویل، تاریخي تجربې ثابته کړې چې د افغانستان د خلکو پر وړاندې هر ډول «ظالمانه او مغرورانه» اقدام په پای کې د یرغلګرو په ماتې تمام شوی دی.

هغه وروسته د طالبانو د هغو څه یادونه وکړه، چې نوموړي یې «لاسته راوړنې» وبللې او ویې ویل: «له پنځو کلونو وروسته، په افغانستان کې زورواکي پای ته رسېدلې ده». نوموړي همدارنګه ادعا وکړه، چې د نشه‌یي توکو کر، تولید او قاچاق په بشپړه توګه درول شوی دی.

هغه دا ادعا هم وکړه، چې داعش «په بشپړه توګه له‌منځه تللی» او نور په افغانستان کې د یادې ډلې له لوري هېڅ ګواښ نه‌شته. دغه ادعا داسې مهال مطرح کېږي، چې د نړۍوالو سازمانونو او ملګرو ملتونو وروستي راپورونه ښيي چې داعش لاهم په سیمه کې د ځواکونو جلب‌ و جذب او د خپل حضور پیاوړتیا ته دوام ورکوي.

د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې؛ که څه هم په افغانستان کې د کوکنارو کر او د تریاکو تولید کم شوی، خو په مقابل کې د صنعتي نشه‌يي توکو لکه شیشې تولید زیات شوی دی.

محمد یعقوب مجاهد د چهارشنبې په ورځ د یادې غونډې په څنډه کې د روسیې د ملي امنیت له وزیر سرګي شویګو سره ولیدل. هغه یوه ورځ مخکې د منځنۍ اسیا له خپلو سیالانو سره په غونډه کې ویلي و: «په افغانستان کې وضعیت لاهم ستونزمن دی. د نشه‌يي توکو او وسلو د قاچاق ګواښ پر خپل ځای پاتې دی او د نړۍوالو ترهګرو سازمانونو او ډلو فعالیتونه دوام لري».

هغه ان په افغانستان کې د امریکايي پوځي تاسیساتو د ځای پر ځای کېدو په اړه هم خپله اندېښنه څرګنده کړې ده؛ هغه موضوع چې نه طالبانو او نه هم امریکايي چارواکو یاده کړې، خو روسي چارواکو یې په اړه په پرله‌پسې توګه خبرداری ورکړی دی.

له پاکستان سره پټې ترینګلتیاوې

د طالبانو دفاع وزیر پرته له دې چې مستقیم د پاکستان نوم واخلي، پر ډیورنډ کرښه وروستیو نښټو او سیاسي ترینګلتیاوو ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې ځینې لوري هڅه کوي د افغانستان وضعیت ګډوډ او ناارامه کړي. هغه وویل، دغه لوري خپلې کورنۍ ستونزې او ننګونې پر افغانستان ور اچوي.

مجاهد په دې ټینګار سره چې د طالبانو اداره د افغانستان په کورنیو چارو کې هېڅ ډول لاسوهنه نه مني وویل، دوی ژمن دي چې د افغانستان خاوره به د هېڅ هېواد پر وړاندې ونه کارول شي.

دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې اسلام‌اباد په وار، وار طالبان د پاکستاني طالبانو تحریک او بلوڅ بېلتون‌پاله ډلو پر ملاتړ او پناه ورکولو تورن کړي دي.

تر اوسه د دواړه خواوو ترمنځ د چین، سعودي عربستان، قطر او ترکیې په منځګړیتوب څلور پړاوه مستقیمې خبرې شوې دي؛ خو ټولې پرته له کومې ښکاره پایلې پای ته رسېدلې دي.

د طالبانو بهرنۍ پالیسي او امنیتي لیدلوری

د طالبانو د دفاع وزیر د خپلې وینا په پای کې د مقابلې پر ځای د «پوهاوي او خبرو اترو» له لارې د امنیت د ټینګښت پر اړتیا ټینګار وکړ او زیاته یې کړه: «زموږ بهرنۍ پالیسي د بې‌طرفۍ، توازن او متقابلې همکارۍ پر بنسټ ولاړه ده».

هغه د طالبانو د «پیاوړي امنیتي ځواک» د جوړولو پلان په اړه خبرې وکړې، چې په ورته وخت کې د افغانستان کورنی او سیمه‌ییز امنیت ډاډمن کړي او هیله یې څرګنده کړه چې د مسکو امنیتي غونډه به «د سیمې هېوادونو ترمنځ د عملي همکارۍ د پیل لپاره یو مناسب فرصت» برابر کړي.

دغه څرګندونې د نړۍوال امنیتي فورم په لومړۍ غونډه کې وشوې، چې د روسیې د امنیت شورا له‌خوا د ۲۰۲۶کال د مئ له ۲۶مې تر ۲۹ پورې د مسکو کې په کوربه‌توب ترسره شو.

د راپور له مخې، طالبانو له اروپايي چارواکو سره په خبرو کې وړاندیز کړی چې که اروپايي هېوادونه د دوی استازي ومني، نو دوی به د افغان کډوالو د ایستلو او بېرته لېږلو په بهیر کې همکاري وکړي.

دغه رسنۍ ویلي چې بروکسل کې د راتلونکې غونډې پر مهال به د اروپايي هېوادونو له لوري د نورو طالب ډېپلوماټانو منل، د طالبانو له مهمو غوښتنو څخه وي.

یو شمېر افغان ډېپلوماټانو «ان ډي آر» ته ویلي، هغه هېوادونه چې غواړي طالبان د افغان کډوالو په بېرته ستنولو کې ورسره همکاري وکړي، باید د جرمني په څېر لږ تر لږه د طالبانو یو استازی د افغانستان په سفارت کې ومني.

خو د طالبانو منتقدینو خبرداری ورکړی چې طالبان ښايي له دې لارې په اروپا کې د افغانستان د سفارتونو او ډېپلوماټیکو استازولیو کنټرول ترلاسه کړي.

دا په داسې حال کې ده چې په اروپا کې د افغانستان ډېری سفارتونه لا هم د هغو ډېپلوماټانو له خوا اداره کېږي چې د ۲۰۲۱کال د اګست میاشتې تر تحولاتو وړاندې د پخواني حکومت له لوري ټاکل شوي وو.

په اروپا کې طالبانو تر اوسه یوازې جرمني او ناروې ته خپل استازي لېږلي دي.

د راپور له مخې، له تېر کال راهیسې د طالبانو دوه قونسلي کارکوونکي د برلین په سفارت او د بن په قونسلګرۍ کې حضور لري، څو د جرمني چارواکو په وینا، د افغان کډوالو د ایستلو بهیر اسانه کړي.

خو «ان ډي ار» ویلي چې دغو دوو طالب استازو په عملي ډول د دغو مرکزونو اداره په لاس کې اخیستې، که څه هم د جرمني حکومت تر اوسه دا موضوع په رسمي ډول نه ده منلې.

په ورته وخت کې، د ناروې په پلازمېنه اسلو کې هم له ۲۰۲۵کال راهیسې د طالبانو یو استازی په رسمي ډول د افغانستان د ډېپلوماټیک ماموریت مسؤلیت پر غاړه لري.

دغه امریکايي ورځپاڼې د پنجشنبې په ورځ په یوه مفصل راپور کې ویلي، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ نښتې لا هم دوام لري او سره له دې چې چین د منځګړیتوب هڅې کړي، خو د دواړو لورو ترمنځ د کړکېچ د کمېدو کومه څرګنده نښه نه تر سترګو کېږي.

پاکستان له اوږدې مودې راهیسې طالبان تورنوي چې د ټي‌ټي‌پي وسله‌والو ته پناه ورکوي او دا ډله په پاکستان کې د زرګونو مرګونو بریدونو مسؤله بولي.

خو د راپور له مخې، طالب چارواکو که څه هم په خصوصي ناستو کې د ځینو افغان جنګیالیو د ټي‌ټي‌پي سره یوځای کېدل منلي، خو په علني ډول وایي چې د ایډیولوژیکو اړیکو سربېره د دې ډلې پر رهبرۍ کنټرول نه لري او د ټي‌ټي‌پي پر ضد جګړه د پاکستان «کورنی مشکل» ګڼي.

راپور وایي چې د دې کړکېچ له امله سلګونه افغان ملکي وګړي وژل شوي دي.

د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) د شمېرو له مخې، د پاکستان د هوايي او توپچي بریدونو له امله لږ تر لږه ۳۷۲افغان ملکيان وژل شوي او نږدې ۴۰۰نور ټپیان شوي دي.

په راپور کې راغلي چې تر ټولو خونړی برید په کابل کې د روږدو کسانو پر یوه درملنیز مرکز شوی و، چې ۲۶۹کسان پکې وژل شوي وو.

نیویارک ټایمز لیکلي چې امریکا د «ځان‌دفاع حق»تر عنوان لاندې عملاً پاکستان ته اجازه ورکړې چې د افغانستان په خاوره کې اقدامات وکړي.

د سویلي اسیا د امنیتي چارو کارپوهه او د کلیمسن پوهنتون د سیاسي علومو استاده، امیرا جادون، ورځپاڼې ته ویلي: «افغانستان نور د امریکا د لومړیتوبونو په سر کې نه دی، او واشنګټن اوس د افغانستان په اړه د پاکستان له سیاستونو ملاتړ کوي. اسلام‌اباد هم له دې فرصته د خپلو ګټو لپاره اعظمي استفاده کوي.»

راپور زیاتوي، چې د پاکستان له خوا پرله‌پسې د لارو تړل، پوځي بریدونه او د افغان کډوالو ډله‌ییز ایستل، د افغانستان اقتصاد سخت زیانمن کړی دی.

افغانستان چې د کرنیزو محصولاتو د صادراتو او د خوراکي او ساختماني توکو د وارداتو لپاره پر پاکستان تکیه لري، اوس له سخت روغتیايي بحران سره هم مخ دی.

په کابل کې درمل‌پلورونکو نیویارک ټایمز ته ویلي چې د شکر ناروغۍ د درملو په ګډون د مهمو درملو کمښت ورځ تر بلې زیاتېږي.

د راپور له مخې، طالبانو د دې کمښت د جبران لپاره له روسیې او هند څخه د مرستې غوښتنه کړې ده.

تېره میاشت د طالبانو او پاکستان استازو د چین په شمال‌لوېدیځ ښار ارومچي کې اته ورځې خبرې کړې وې.

یو پاکستاني امنیتي چارواکي، چې نوم یې نه دی افشا شوی، نیویارک ټایمز ته ویلي چې چین هڅه وکړه د خپل نفوذ له لارې کړکېچ حل کړي، خو په پاکستان کې د ټي‌ټي‌پي بریدونو د دوام له امله اسلام‌اباد د بیجینګ د غوښتنې خلاف خبرې ودرولې.

د سرچینو په وینا، دغه مذاکرات د دواړو لورو ترمنځ د ژورې بې‌باورۍ له امله بې‌پایلې پاتې شوي دي.

پاکستان له طالبانو غوښتي چې د ټي‌ټي‌پي د مهارولو لپاره لیکلی ضمانت ورکړي، خو طالبانو دا غوښتنه «غیرواقعي» بللې ده.

بل لور ته، طالب چارواکي باور لري چې د اسلام‌اباد اوږدمهاله موخهپه کابل کې د دوی د حکومت نسکورول دي، له همدې امله نه غواړي له خپلو دفاعي دریځونو شاته شي.

دغه سازمان د پنجشنبې په ورځ په یوه خپره کړې اعلامیه کې ویلي چې هاشمي د ایبټ‌اباد–اسلام‌اباد پر لویه لاره د پاکستاني پولیسو له خوا ونیول شوی او وروسته یوه نامعلوم ځای ته انتقال شوی دی.

د نوموړي د کورنۍ په وینا، تر اوسه پورې د هغه د ځای پر ځای کېدو او روغتیايي وضعیت په اړه هېڅ معلومات نه دي ترلاسه شوي.

دغه سازمان د خبریالانو نیول او په نامعلوم ځای کې ساتل «د رسنیزې ازادۍ او بشري حقونو ښکاره نقض» بللی او د پاکستان د پولیسو دغه اقدام یې غندلی دی.

په اعلامیه کې ویل شوي چې د نیول کېدو د ځای او دلایلو پټ ساتل له قانون سره په ټکر کې دي او د هاشمي کورنۍ او د رسنیو ټولنه حق لري چې د هغه له وضعیت او ځای څخه خبر وي.

د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان له پاکستاني حکومت او امنیتي ادارو غوښتي چې د سید قاسم هاشمي د ژوند خوندیتوب تضمین کړي او هغه ژر تر ژره خوشې کړي.

دغه بنسټ همدارنګه د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ او د خبریالانو د ملاتړ نړیوالو ادارو څخه غوښتنه کړې چې په پاکستان کې د افغان خبریالانو او رسنیزو فعالانو پر وړاندې امنیتي ګواښونو ته پام وکړي او د هغوی د ملاتړ لپاره عملي ګامونه واخلي.

دغه سازمان ټینګار کړی چې «کډوالي او ژورنالیزم جرم نه دی» او ویلي یې دي چې تر هغه به خپلو هڅو ته دوام ورکړي څو د سید قاسم هاشمي د برخلیک روښانه کېدل او بشپړه ازادي یقیني شي.