د ترکیې په ختیځ کې یو افغان شپون د بل افغان له لوري وژل شوی دی

د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام د وروستې د راپور له مخې، په افغانستان کې د هر وګړي کلنی د انرژۍ مصرف ۷۰۰ کیلوواټه ساعتونه دی. دغه اداره وایي دا اندازه د نړیوال اوسط په پرتله ۳۰ برابره ټیټه ده، چې د افغانستان د پراختیا پر وړاندې جدي ننګونه ښيي.

په راپور کې راغلي، چې په افغانستان کې د پاکې انرژۍ لور ته تګ یوازې د ککړتیا د کمولو موضوع نه ده، بلکې د انساني کرامت، معیشت او د خلکو د بقا سره مستقیم تړاو لري.

یاد راپور زیاتوي چې په ډېرو کلیوالو سیمو کې ښځې اړې دي چې د سون لپاره د بوټو راټولو لپاره لرې واټونونه ووهي.

د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام خبرداری ورکړی چې په کلیوالو سیمو کې د جامدو سون توکو کارول د کور دننه د هوا د ککړتیا له امله جدي روغتیایي خطرونه رامنځته کوي او د پراختیا فرصتونه، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو لپاره، محدودوي. دغه اداره وایي چې د دې وضعیت د ښه کولو لپاره یې په افغانستان کې د بیارغیدونکې وړ انرژۍ پروژې عملي کړې دي.

د راپور له مخې، له ۲۰۲۱ کال راهیسې د دې ادارې د انرژۍ پروګرامونو تر ۶ زرو زیات مرکزونو کې لمریز سیستمونه نښلولي دي او په دغو مرکزونو کې له ۵ زرو ۴۲۰ څخه زیات روغتیایي مرکزونه، له ۸۰۰ څخه زیات ښوونځي او له ۸۵۰ څخه زیات کاروباري مرکزونه شامل دي.

په راپور کې ویل شوي چې دغه پروژې هر کال د ۳۳ زره ټنه کاربن ډای اکسایډ د خپرېدو مخه نیسي او د ۱۲ میلیونو لیټرو ډیزلو مصرف کموي.

له دې وړاندې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، دغه چاودنه غرمه مهال د سیدالناصري په نوم د هلکانو د یوه ښوونځي مخې او د کابل لپاره د طالبانو د مرستیال والي کور ته څېرمه شوې ده. افغانستان انټرنشنل ته په رارسېدلو ویډیوګانو کې لیدل کېږي چې د طالبان یو ټپي کس په خپل رنجر موټر کې له سیمې څخه لېږدوي.

قدرت الله امیني چې اوسمهال د کابل لپاره د طالبانو د والي د مرستیال په توګه دنده ترسره کوي، د پنجشېر ولایت اوسېدونکی دی.

نوموړی تر دې وړاندې په پنجشېر ولایت کې د طالبانو د والي په توګه هم کار کړی دی.

د جرمني رسنیو د پنجشنبې په ورځ راپور ورکړی چې یاد دواړه افغان کډوال د کډوالو د استوګنې په یوه مرکز کې له یو بل سره شخړه کړې وه. د پولیسو د لومړنیو موندنو له مخې، ۳۶ کلن افغان وګړي د شخړې پر مهال چاقو راایستلی او څو ځله یې پر بل افغان برید کړی دی.

عیني شاهدانو ویلي، چې قرباني د سر او ځیګر برخه کې سخت ټپي شوی و، خو د بیړنیو مرستندویه خدماتو او د ډاکټرانو د هڅو سربېره یې په روغتون کې ساه ورکړه.

پولیسو شکمن کس له هېڅ ډول مقاومت پرته د هغه د استوګنې له کانتینر څخه نیولی دی.

پولیسو ویلې، قاضي د شکمن کس د موقتې توقیف او زندان ته لېږدولو پرېکړه کړې ده.

د جرمي پولیسو او څارنوالۍ د دې پېښې د انګېزې او نورو جزییاتو په اړه جلا څېړنې پیل کړې دي.

د طالبانو د ویاند مرستیال نن جمعې ورځ، د غبرګولي پر ۱۵مه په اېکس کې لیکلي، چې دغو راستنېدونکو کورنیو ته په بېلابېلو سرحدي سیمو کې مالي، روغتیايي او ترانسپورټي خدمات وړاندې شوي دي.

د خپرو شویو شمېرو له مخې، د تورخم له لارې ۴۹۲ کورنۍ چې ۲۷۰۹ تنه کېږي هېواد ته راستنې شوې، چې له دې جملې څخه ۴۷۵ کورنۍ ننګرهار، کونړ، لغمان او کابل ته لېږدول شوې دي.

د طالبانو ادارې د دغو کورنیو د لېږد لپاره له ۲ میلیونه او ۱۷۰ زره څخه ډېرې افغانۍ کرایه ورکړې او له ۵۰۵ کورنیو سره یې مالي مرسته کړې ده.

په دې وروستیو کې د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو پروسه په چټکۍ سره ادامه لري او دوی د کابل په ګډون په بېلابېلو ولایتو کې مېشت شوي دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ستراتېژیکو مطالعاتو مرکز نن جمعه، د غبرګولي پر ۱۵مه په اېکس کې لیکلي، چې په کابل کې د افغانستان او منځنۍ اسیا د هېوادونو د څېړنیزو مرکزونو ترمنځ د تینک ټانکونو د فورم پر جوړېدو خبرې شوې دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ستراتېژیکو مطالعاتو مرکز د معلوماتو له مخې، د دغه فورم د جوړېدو په اړه پرېکړه او مفصلې خبرې د ترمذ ډیالوګ د دویمې غونډې په څنډه کې شوې دي.

د ترمذ ډیالوګ دویمه غونډه د غبرګولي په ۱۴مه نېټه ترسره شوه، چې په کې د څه باندې ۴۰ هېوادونو او ۱۰ نړیوالو او سیمه‌ییزو سازمانونو شاوخوا ۲۰۰ استازو ګډون کړی و.

په دې ناسته کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په انلاین بڼه او د بهرنیو چارو وزارت د ستراتېژیکو مطالعاتو د مرکز په استازولۍ ذاکر جلالي او غنچه ګل ارمان ګډون کړی و.

د ترمذ ډیالوګ په دغه غونډه کې ګډونوالو د بېلابېلو سیمه‌ییزو مسایلو په اړه بحثونه وکړل.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ستراتېژیکو مطالعاتو مرکز ویلي، چې د ترمذ د دویمې ناستې د بحثونو اصلي تمرکز د افغانستان له لارې د منځنۍ او سویلي اسیا ترمنځ پر اقتصادي همکاریو او په ځانګړي ډول پر اقتصادي اتصال او ترانزیټ و.

د طالبانو اداره هڅه کوي چې د دا ډول ناستو له لارې له منځنۍ اسیا سره خپلې سوداګریزې او ډیپلوماټیکې اړیکې پراخې کړي.