پخوانی سناتور او د سیمه ییزو چارو شنونکی
د نهم او لسم جون تر منځ شپه کې پاکستان یو وار بیا د افغانستان په دریو ولایتونو، خوست، پکتیکا او کونړ کې هوايي بریدونه کړي دي. د پاکستان پوځي منابعو پاکستانی ژورنالستانو ته ویلي دي چې دغه هوايي بریدونه د استخباراتو له خوا په ګوته شويو د ټي ټي پي پر پټنځایونو شوي دي.
د پاکستان د اطلاعاتو وزارت هم په یوه رسمي اعلامیه کې ادعا کړې ده چې د پاکستان له خوا په افغانستان کې دغه هدفي بریدونه د مې په نهمه نېټه په بنو کې، د مې د میاشتې په نهمه نېټه په بنو کې په پولیسو پر یوه مرکز برید، د جون په دویمه نېټه په شمالي وزیرستان کې د موټر په وسیله ترسره شوي انتحاري برید، او د جون په نهمه نېټه د پېښور نه بهر د حسن خیلو په موسی دره کې د سرحدي ځواکونو په مرکز شوي وسلهوال برید په ځواب کې شوي دي.
په حکومتي اعلامیه کې دا هم راغلي دي چې د پاکستان په هوايي بریدونو کې څلور ترهګریز مرکزونه هدف ګرځول شوي دي.
د پاکستان د دغو ادعاوو برعکس د طالبانو د امارت ویاند ذبیحالله مجاهد په ایکس کې په خپله پاڼه لیکلي دي چې د پاکستان پوځ یو ځل بیا د افغانستان د هوايي حریم په سرغړونې سره په کونړ، خوست او پکتیکا کې د ملکي خلکو پر کورونو بمونه غورځولي دي، چې په دغو بریدونو کې د یوولسو ماشومانو په ګډون یوه ښځه او یو بوډا سړی وژل شوي دي او څوارلس تنه نورې ښځې او ماشومان ټپیان شوي هم دي. ذبیحالله مجاهد پاکستانی برید د انسانانو پر ضد یو جنایت او تعرض بللی دی.
د امریکا غږ د وینا له مخې، د امریکا حکومت هم په افغانستان او پاکستان دواړو غږ کړی دی چې هغوی دې د وسلهوالو بریدونو پر ځای خپلمنځي اختلافات د ډیپلوماسۍ له لارې حل کړي.
عجبه خبره دا ده چې د اپرېل په میاشت کې په استانبول کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د غیر رسمي خبرو اترو نه یوه ورځ وړاندې پاکستان په افغانستان کې دننه هوايي بمباردونه کړي وو او دې ځل یې په استانبول کې د دویم ځل د جون په نهمه نېټه د شويو غیر رسمي خبرو اترو نه څو ساعته وروسته بیا د افغانستان په دریو ولایتونو باندې هوايي بریدونه کړي دي.
داسې ښکاري چې د پاکستان جنرالواکۍ د دوستو هېوادونو تر فشار لاندې د افغانستان سره خبرو اترو ته غاړه کېږدي، ولې بیا په افغانستان بریدونه کوي او د سولهییز مفاهمت فضا له منځه وړي، او هدف یې دا پیغام رسول ښکاري چې پاکستان د افغانستان سره دوه اړخیزو خبرو اترو او مفاهمت ته اړتیا نه لري، بلکې د پوځي قوت له لارې د افغانستان اوسني حکومت ته قناعت ورکول غواړي چې هغه دې د پاکستان اوامر ومني.
پاکستان کې د ټي ټي پي د بریدونو په اړه یو څو پوښتنې وجود لري چې پاکستان یې ځواب نه وايي، او هغه دا دي چې پاکستان د خپلو ادعاوو سره سم د ډیورند د کرښې سر تر پایه پاکستاني خار داره تارونه لګولي دي، د څارنې لپاره پوځي پوستې په ټوله کرښه پرتې دي، نو بیا د ټي ټي پي جنګیالي په دومره ګڼ شمېر کې پاکستان ته څنګه داخلیږي؟
او بیا که بالفرض دغه جنګیالي پاکستان ته داخل هم شي نو بیا هغوی د پاکستان د ځواکمن ماشین په موجودیت کې څنګه په بنو، لکي مروت، ټانک، شمالي او جنوبي وزیرستان سیمهییز کنټرول تر لاسه کړی دی؟
ا د پاکستاني طالبانو تحریک دومره قوي شوی دی چې هغه د پښتونخوا ځینې سیمې اشغال کړي دي او اوس هلته د جینکو ښوونځي (سکولونه) الوزوي او هلته د مېشتو خلکو نه باج اخلي؟
دا خبرې په څرګنده توګه ناشونې دي او په حقیقت کې د هغې جګړې برخه ده چې د پښتون او افغان پر ضد د پنځوسو کلونو راهیسې د پاکستان له لوري روانه ده.
د استانبول د غیر رسمي خبرو اترو نه پرته د افغانستان او پاکستان ترمنځ د جګړې پای ته رسولو لپاره د چین په نوښت پیل شوې د اورمچي پروسه هم وجود لري، چې د اپرېل د میاشتې په لومړۍ اونۍ کې د چین د سنکیانګ نومې سیمې په مرکز اورمچي کې رامنځته شوې ده.
چین د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اوسنۍ جګړې څخه ډېر مشوش دی، علت یې دا دی چې چین دغه جګړه د چین او پاکستان ترمنځ جوړېدونکي تجارتي کوریډور ته، چې چین پکې په ملیاردونو ډالرو پانګونه کړې، یو خطر بولي او بله دا چې چین په افغانستان کې د قیمتي طبیعي منابعو کې هم پانګونه کول غواړي چې د چین صنعتونه ترې ستره ګټه پورته کولی شي.
بله خبره دا ده چې که د ډیورند د کرښې دواړه خواوې بې ثباته شي نو داعش او د ختیځ ترکستان اسلامي تحریک به د دغې بې ثباتۍ نه استفاده وکړي او هغوی به د چین د سنکیانګ نومې سیمې کې د ورانکارۍ لپاره نفوذ وکړي، نو ځکه چین د اورمچي په پروسه کې ډېر دقت کړی دی، او د مذاکراتو او مفاهمت خبره یې یوازې افغانستان او پاکستان ته نه ده ایښې. د اورمچي پروسه درې اړخیزه ده، یعنې د افغانستان او پاکستان ترڅنګ چین هم د دې پروسې غړی دی، څو د خپل موجودیت په وسیله دواړه اړخونه تیری او ماجراجویۍ ته پرې نه ږدي.
د مې د میاشتې په پای او د جون د میاشتې په سر کې د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي کابل، اسلاماباد او دوحې ته سفرونه وکړل او په درې واړو پلازمینو کې یې د ټولو مهمو دولتي او غیر دولتي مقاماتو سره صلاحګانې وکړې او په هېڅ صورت کې افغانستان او پاکستان وسلهوالې جګړې ته نه پرېږدي.
خو د پاکستان تازه بمباردونو دا خبره ښکاره کړه چې هغه د هیچا خبرو ته غوږ نه ږدي او غواړي چې د پوځي ځواک په وسیله افغانستان په خپله تحتالحمایه سیمه بدل کړي.
پاکستان دیرش کاله په طالبانو کې پانګونه هم د دې لپاره کړې وه چې په افغانستان باندې یو ضعیف، غیر مشروع او منزوي نظام تحمیل کړي، خو د دغې صحنې بل اړخ دا هم دی چې پاکستان د طالبانو د امارت لاندې افغانستان کې د بمباردونو په وسیله د خپلو ژورو داخلي اقتصادي او سیاسي بحرانونو څخه د خپل ولس پام اړولو لپاره د خپل پوځي ځواک نمایش کوي، خو په اوږده کې به دا کړنلاره په هېڅ وجه ښې پایلې ونه لري.
