ډېپلوماټ ورځپاڼه: نړیواله ټولنه د افغانستان د وضعیت د ګواښ په ارزونه کې پاتې راغلې

عاطف مشعل په خپل ایکس‌پاڼه کې لیکلي چې افغانه مېرمن هم د دیني ارزښتونو د ناسم سخت‌دریځ تفسیر قرباني شوې او هم د هغو هڅو چې غواړي د ښځو د حقونو په نوم یو داسې فرهنګي تصور ترویج کړي چې د افغانستان له اسلامي او ټولنیز جوړښت سره فاصله لري.

هغه زیاتوي چې افغانه مېرمن د دې ملت د عزت، وقار او هویت برخه ده او د ښځو د حقونو بحث باید نه د افراط له زاویې وشي او نه د تفریط له لارې، بلکې د اعتدال، حکمت او د ټولنې د اړتیاوو په رڼا کې وڅېړل شي.

مشعل ټینګار کړی چې د ښځو د تعلیم حق سلبول د معاصر عصر له اړتیاوو سره جفا ده او دا ډول محدودیتونه د شریعت د مقاصدو او د ټولنې د پرمختګ له روحیې سره همغږي نه لري.

هغه همدارنګه وایي چې افغانه مېرمن د بهرنیو ادارو یا اجنډاوو انحصار نه ده او د هغې د حقونو تعریف باید د همدې ملت له دیني، ملي او ټولنیز چوکاټ څخه په متوازن ډول وشي.

د هغه په وینا، ښځو ته داسې تعلیم ته اړتیا ده چې هم د دیني ارزښتونو، هم د کورنۍ د جوړښت او هم د ټولنې د پرمختګ ملاتړ وکړي، څو نه د افراط قرباني شي او نه د تفریط.

د دغه ادارې د معلوماتو له مخې، د پېن موسسې مرستیال احسان‌الله نعیم ویلي چې د پروژې د لګښتونو د سپما له امله ۱۸۰ زره ډالر اضافي بودجه رامنځته شوې چې د پخوانۍ پروژې په چوکاټ کې به د سمنګان ولایت د دره‌صوف ولسوالۍ اړمنو کورنیو ته ووېشل شي.

د خبر له مخې، د دې پروژې ټولیز ارزښت ۸۲۶ زره او ۵۱ امریکایي ډالر دی چې په سمنګان او میدان وردګو ولایتونو کې د تطبیق په حال کې ده.

د پېښو سره د مبارزې ادارې وایي چې د دې مرستې له مخې به شاوخوا ۱۰۰۰ هغه کورنۍ نغدي مرسته ترلاسه کړي چې ځوانان یې په کانونو کې پر کار بوخت دي، څو د هغوی اقتصادي اړتیاوې پوره او ماشومان یې ښوونځیو ته دوام ورکړي.

دغه سازمان د وینې ورکوونکي نړیوالې ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې ویلي، چې د رضاکارو وینه ورکوونکو دا انسان دوستانه روحیه د وینې بانکونو د دوام، د ناروغانو د ژوند ژغورنې او د ټولنیز یووالي لپاره حیاتي ارزښت لري.

د روغتیا نړیوال سازمان ویلي: «خوندي وینه په تصادفي ډول نه برابریږي، بلکې د میلیونونو رضاکارو د خاموشې مهربانۍ له لارې برابریږي نه پیسې شته، نه مکلفیت، یوازې انسانیت.»

دغه سازمان ټینګار کړی چې رضاکارانه د وینې ورکول اوږدمهاله انساني اغېزې لري او د روغتیايي خدماتو د پیاوړتیا لپاره بنسټیز رول لوبوي.

د روغتیا نړیوال سازمان افغانستان څانګه دا څرګندونې داسې مهال کوي چې په ډېرو هېوادونو کې، په ځانګړي ډول د کم‌عاید هېوادونو کې، د خوندي وینې د برابرولو موضوع لا هم د روغتیايي سیستم له جدي ننګونو څخه ګڼل کېږي.

عباسي د جمعې په ورځ په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د طالبانو د پلاوي تر سفر مخکې یې په بروکسل کې له بېلابېلو چارواکو او بنسټونو سره د مدافعې او سلا مشورو غونډې پای ته رسولې دي.

هغې ویلي: «دا ډېره خواشینوونکې ده چې اروپايي هېوادونه د کډوالۍ د هوکړو پر لور روان دي، په داسې حال کې چې افغانان لا هم له ځپنې او محدودیتونو سره مخ دي.»

نوموړې ټینګار کړی چې افغانستان لا هم د ګڼو وګړو لپاره خوندي هېواد نه دی او له همدې امله باید د افغان کډوالو جبري ستنول ترسره نه شي.

فرشته عباسي له اروپايي هېوادونو غوښتي چې د کډوالۍ او له طالبانو سره د تعامل په تړاو خپلو پرېکړو کې د افغانستان د بشري حقونو وضعیت او د افغانانو امنیتي ګواښونه په جدي توګه په پام کې ونیسي.

د هغې څرګندونې داسې مهال مطرح کېږي چې ټاکل شوې د طالبانو یو پلاوی د کډوالۍ او نورو اړوندو موضوعاتو په اړه د خبرو لپاره له اروپايي چارواکو سره وګوري. په ورته وخت کې د بشري حقونو یو شمېر فعالان خبرداری ورکوي چې له طالبانو سره هر ډول هوکړه باید د افغانانو د حقونو او خوندیتوب له تضمین پرته ترسره نه شي.

د طالبانو په ولکه کې د زابل ولایت د پېښو سره د مبارزې او چمتوالي ریاست وایي چې د قلات او سیوري ولسوالۍ اړوند سیمو کې ۸ کړۍ بوشکه‌يي ماینونه کشف او په خوندي ډول خنثی شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، د ډافا ماین پاکۍ موسسې د تخنیکي ټیم د محلي خلکو د راپور پر بنسټ د باحو په کلي کې عملیات کړي، چې په ترڅ کې یې ۴ کړۍ ۲۰ لېټري او ۴ کړۍ ۱۰ لېټري بوشکه‌يي ماینونه، همدارنګه ۴ برقي چاودېدونکي وسایل له منځه وړي دي.

که څه هم د پېښو سره د مبارزې مسوولان دا ډول عملیات د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره مهم بولي، خو د بوشکه‌يي ماینونو بیاځلي کشف د جګړې د هغو پاتې شونو یاد تازه کوي چې د کلونو په اوږدو کې د افغانستان په جګړه کې پراخه کارول شوي او تر ډېره د وسله‌والو طالبانو د بریدیزو تکتیکونو برخه ګڼل کېدل.

نوې اندېښنې دادي چې د بوشکه‌يي بمونو تاکتیک کارول کیږي که دغه بمونه د طالبانو هغه پاتې شوي وو چې په سړکونو کې به یې ځای پر ځل کول؟

د نړیوالو امنیتي ارزونو او د پخوانیو راپورونو له مخې، د سړک غاړې ماینونه او بوشکه‌يي بمونه په ځانګړي ډول د ۲۰۰۱ وروسته جګړه کې په پراخه توګه کارول شوي، چې د ګڼو بریدونو مسوولیت یې د وسله‌والو طالبانو له لوري منل شوی یا هغوی ته منسوب شوی دی.

د ماین پاکۍ ادارې له خلکو غوښتي چې د هر ډول شکمنو توکو په لیدو سره له اړوندو امنیتي ادارو سره سمدستي اړیکه ونیسي، څو د احتمالي مرګ‌ژوبلې مخه ونیول شي.

کارپوهان بیا وایي چې د جګړې د دې ډول پاتې وسایلو موجودیت یا تازه کشف ښيي چې د افغانستان امنیتي ستونزې یوازې د اوسني وضعیت محصول نه دي، بلکې د تېرو شخړو اوږدمهاله پایلې لا هم د خلکو د ژوند او خوندیتوب لپاره جدي ننګونه جوړوي.