طالبانو د کندهار په عینو مېنه کې له ځوانانو د کرېکټ بېټونه او نور لوبتوکي ټول کړي

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې د یادې ډلې د کانونو مرستیال ازبکستاني پلاوي ته د هېواد د کاني سرچینو او په ځانګړې توګه د ټولیز امنیت د تامین او له ګاونډیو هېوادونو سره د دوستانه اړیکو د پراختیا په برخه کې ډاډ ورکړی دی.

په دې ناسته کې د ازبکسنتان د «سیرامیک توه هوا لمیټډ» او «بیکوبودې ایف ار پي پایپ پروډکټس» شرکتونو استازو برخه اخېستې ده.

یاد وزرات ویلي چې د طالبانو پالیسي د هېواد په بیا رغونه، پراختیا او اقتصادي ودې راڅرخي او افغانستان د کاني سرچینو له پلوه بډایه هېواد ګڼل کېږي، له همدې امله د ملي او نړیوالو پانګوالو هرکلی کوي او د پانګونې لپاره اړینې اسانتیاوې برابروي.

وزارت د ازبکستاني پانګوالو له قوله ویلي، چې هغوی د شته فرصتونو د ستاینې ترڅنګ د افغانستان د اوسني وضعیت او د خپلو شرکتونو د فعالیتونو په اړه معلومات ورکړل او ویې ویل، چې د افغانستان د سرو زرو او مسو په کانونو کې پانګونې ته لېواله دي.

افغانستان د عینک د مسو کان په تړاو له چینايي شرکتونو سره تړون لري، خو تر دې دمه چینايي کمپنیو د کان د استخراج عملي چارې نه دي پیل کړې. دغه راز د افغانستان په شمالي ولایتونو کې په دې وروستیو کې د سرو زرو د کانونو د استخراج چارې چټکې شوې او طالبانو پر محلي شرکتونو د سرو زرو د مینځنې بندیز لګولی دی.

عبدالباري جهاني اندېښنه ښودلې چې د طالبانو د ناسمو سیاستونو له امله به ټول پښتانه د کندهار دښمنان شي او که په هېواد کې د مقاومت اور بل شو، نو طالبان به بېرته پاکستان ته لاړ شي او هېواد به د داسې اور په لمبو کې پرېږدي چې کرارول به یې دده په وینا، د هېچا په وس کې نه وي.

د اطلاعاتو او کلتور پخواني وزیر عبدالباري جهاني د طالبانو مشرانو ته په یوه پرانیستي لیک کې چې په خپلو ټولنیزو اکاونټونو یې خپور کړی دی، ویلي، چې د ولس د غوښتنو پر وړاندې له زوره کار اخیستل به هېواد یو ځل بیا د کورنۍ جګړې د لمبو لور ته بوځي.

جهاني په دغه لیک کې، چې د طالبانو مشرانو ته د ده په وینا، پنځم او ښايي وروستی پرانیستی لیک وي، ویلي چې د دغه نظام جابرانه پالیسۍ د هېواد د ۴۴ میلیونه نفوس ۹۵ سلنه خلک ناراضه کړي دي.

عبدالباري جهاني په خپل لیک کې په هرات کې د ښځو او نجونو د اعتراضونو پر وړاندې د طالبانو د وسله‌وال چلند او پر هغوی د ډزو کولو یادونه کړې او دا کار یې د ټولو بشري، اسلامي او افغاني اصولو خلاف عمل بللی دی.

نوموړي زیاته کړې چې په هېواد کې له پنځو کلونو راهیسې د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې تړل شوې او د امر بالمعروف محتسبان په عامو بازارونو کې له ښځو سره تاوتریخوالی کوي او په زور یې موټرو ته پورته کوي چې دا د بې‌غیرتۍ یو داسې عمل دی چې له هېڅ حکومت څخه یې تمه نه کېده.

د اطلاعاتو او کلتور دغه پخواني وزیر همداراز د مذهبي او قومي اقلیتونو پر وړاندې د طالبانو پر چلند نیوکه کړې او ویلي یې دي چې شیعه، تاجک، ازبک او ترکمن اقلیتونه په بشپړ ډول له قدرت څخه محروم شوي دي.

د هغه په وینا، د طالبانو د فشارونو له امله د هېواد شیعه خطیبان پر منبرونو د دغه حکومت پر ضد ویناوې کوي او دا د دوی د مقاومت لومړی پړاو دی چې که دوام ومومي، ښايي د مذهبي جذبې له امله په عملي اقداماتو بدل شي.

جهاني په داسې حال کې له واکه د لږه کیو د محرومیت له امله پر طالبانو نیوکې کړې، چې د شنونکو په باور، دې ډلې په خپلو ادارو کې ملایانو او طالبانو ته ونډه ور کړې او د هیڅ قوم او ټولنیز-سیاسي پاړکي حقونو او مشارکت ته په غاړه اېښودو قایل نه دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي، نوموړی به د تاشکند نړیوال فورم (TIIF-2026) کې د ګډون ترڅنګ د فورم په څنډه کې د بېلابېلو هېوادونو له چارواکو، پانګوالو او سوداګرو سره د اقتصادي همکاریو، پانګونې او سوداګریزو اړیکو د پراختیا په تړاو لیدنې او خبرې اترې وکړي.

د وزارت په وینا، ټاکل شوې ده په دغه فورم کې د افغانستان د سوداګرۍ خونې استازي او یو شمېر سوداګر هم ګډون وکړي.

د تاشکند د پانګونې نړیوال فورم (TIIF) د ازبکستان حکومت له لوري هر کال جوړېږي او موخه یې د پانګوالو، سوداګرو او دولتي چارواکو ترمنځ د اقتصادي همکاریو پراخول دي.

طالبانو په وروستیو کلونو کې هڅه کړې چې د سیمې، په ځانګړې توګه د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره اقتصادي او سوداګریزې اړیکې پیاوړې کړي.

د ایران د خراسان رضوي والي غلامحسین مظفري ویلي چې د ایران د ملي اقتصاد په پیاوړتیا او د بندیزونو د اغېزو په کمولو کې د ختیزو پولو رول ډېر مهم دی.

د هغه په وینا، د ایران په تایباد ولسوالۍ کې د څو مهمو زیربنایي پروژو کارونه پیل شوي، چې د لمریزې برېښنا د تولید ۲۰ مېګاواټه پروژه، د سون توکو ښارګوټی، د ازادې سیمې د احاطې او زیربناوو پراختیااو په دوغارون سیمه کې د موټرو د پلاک کولو د سیستم برابرول پکې شامل دي.

نوموړي افغانستان د ایران د اقتصاد لپاره یو مهم او لوړ ظرفیت لرونکی بازار بللی.

هغه زیاته کړې چې دا اقدامات د پانګوالو اړتیاوو ته د ځواب ویلو لپاره کېږي او تمه ده چې دوغارون د اقتصادي ودې او سیمه‌ییزې پراختیا په مرکز بدل شي.

مظفري له افغانستان سره د سوداګرۍ په اړه وویل چې اوس مهال د دواړو هېوادونو ترمنځ له څلورو میلیارد ډالرو زیات تجارت د همدې پولې له لارې کېږي او د ایران اقتصادي پلاوی په کابل کې د خبرو اترو په حال کې دی، چې د څو کلونو په ترڅ کې دغه کچه تر لس میلیارده ډالرو لوړه شي.

هغه همدارنګه د ترانسپورټي دهلیزونو اهمیت ته په اشارې ویل چې د تودو اوبو بندرونو ته دافغانستان او منځنۍ اسیا هېوادونو د لاسرسي اصلي مسیر د ایران له لارې دی، نو ځکه دده په وینا، په خراسان رضوي، جنوبي خراسان او سیستان بلوچستان کې د رېل او سړک شبکو پراختیا د حکومت په لومړیتوبونو کې ده.

سرور دانش په خپل فیسبوکي پیغام کې لیکلي، چې «د پاکستان دغه منځګړیتوب اغېزناک، له لاسته راوړنو او د ډیپلوماټیکو اصولو او ادابو په پام کې نیولو شوی دی.

هغه زیاته کړې، چې په دې پروسه کې بشپړه بېطرفي، دواړو خواوو ته درناوی او د منازعې له دواړو لوریو سره د مناسبې فاصلې ساتل په پام کې نیول شوي وو.

د افغانستان دغه پخواني چارواکي د سولې د هوکړې د نهایي کېدو او د جګړې د پای ته رسېدو د بهیر د پیل له امله د پاکستان حکومت او د سیمې ټولو هېوادونو او ملتونو، په ځانګړې توګه د ایران خلکو ته مبارکي ویلې ده.

نوموړي هیله ښودلې چې دا هوکړه په سیمه کې د تلپاتې سولې او ثبات لامل شي.

دانش د افغانستان د سولې پخوانۍ پروسې ته په اشارې سره په خواشینۍ سره ویلي: «کاشکې د افغانستان د سولې په قضیه کې هم داسې مخلصانه، بېطرفه او دواړو لوریو ته د درناوي پر بنسټ منځګړیتوب شوی وای، څو نن موږ د جګړې او بې ثباتۍ د تکرار او دوام شاهدان نه وو.»