د ملا یعقوب له ګوتڅنډنې وروسته؛ پاکستان په یوه میاشت کې دوه ځله پر افغان خاوره برید وکړ

د طالبانو د جوزجان ولایت امنیې قوماندانۍ د مطبوعاتو دفتر د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په اوومه، په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دا پېښه د «لوکسل» او «سراچه» ډوله دوو موټرو د ټکر له امله رامنځته شوې ده.

د خبرپاڼې له مخې، د پېښې ټپیان د درملنې لپاره روغتون ته لېږدول شوي دي.

طالبانو د دې پېښې لامل د موټرچلوونکو بې‌احتیاطي او له ټاکلي حد څخه زیات سرعت بللی دی.

په افغانستان کې هر کال ترافیکي پېښې لسګونو کسانو ته مرګ‌ژوبله اړوي. د سړکونو خراب وضعیت، د موټرچلوونکو بې‌احتیاطي، غیرمجاز سرعت او د ترافیکي قوانینو نه مراعات د دغو پېښو له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي.

د سرچینو په وینا، دا پېښه د یکشنبې ورځې ماښام، د چنګاښ په اوومه، رامنځته شوې او د برید پر مهال د نوموړي مېرمن هم ټپي شوې ده.

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، محمدحسین له خپلې کورنۍ سره په یوه ریکشا کې روان و، چې د ناپېژاندو وسله‌والو له لوري پرې ډزې وشوې. سرچینې وایي، نوموړی په همدې برید کې ووژل شو، خو مېرمن یې ټپي شوې ده.

تر اوسه د برید مسوولیت کومې ډلې یا کس پر غاړه نه دی اخیستی او د طالبانو چارواکو هم په دې اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

محمدحسین د پخواني جمهوري نظام پر مهال د غور ولایت د شهرک ولسوالۍ د پولیسو د قوماندان په توګه دنده ترسره کړې وه او د غور د پخواني والي، محمدابراهیم ملکزاده، له نږدې او مخکښو قوماندانانو څخه ګڼل کېده.

هغه د جمهوري نظام د وروستیو میاشتو پر مهال د غور په شهرک ولسوالۍ کې د ولسي پاڅونونو د ځواکونو مشري هم کوله. د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته نوموړی په هرات ولایت کې مېشت و.

سیادت د یکشنبې په ورځ د فارس خبري اژانس ته وویل، افغانستان د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې د کانونو پراخې زېرمې لري، او ایران د خپل تخنیکي ظرفیت، ازادو اوبو ته د لاسرسي او پرمختللو صنعتي بنسټونو له امله د کانونو په برخه کې د همکارۍ لپاره مناسب فرصت لري.

د هغه په وینا، د ایران او افغانستان د سوداګرۍ خونې د کانونو د همکارۍ پلان پر دوو اساسي محورونو ولاړ دی؛ لومړی، افغانستان ته د کانونو اړوند د تخنیکي، انجنیرۍ خدمتونو او تجهیزاتو صادرول، او دویم، د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډ اقتصادي ځنځیر رامنځته کول.

سیادت وویل، ایران د کانونو د سپړنې، ځمک‌پېژندنې، برمې وهلو او استخراج په برخو کې د پام وړ تخنیکي وړتیاوې لري او کولای شي افغانستان ته اړین ماشینونه، تجهیزات او مسلکي روزنې د لوېدیځو ټکنالوژیو په پرتله په ټیټه بیه برابرې کړي.

هغه همداراز وړاندیز وکړ چې معدني مواد دې په افغانستان کې استخراج شي، خو د پروسس یوه برخه دې یې په ایران، په ځانګړي ډول د سرحدي ازادو سیمو په صنعتي مرکزونو کې ترسره شي. د نوموړي په باور، دا تګلاره به له یوې خوا افغانستان سره د خامو موادو د صادراتو په کمولو او د عوایدو په زیاتولو کې مرسته وکړي او له بلې خوا به د ایران د معدني صنعت اړتیاوې هم پوره کړي.

د ایران او افغانستان د سوداګرۍ خونې مشر د چابهار او بندرعباس بندرونو له لارې د افغانستان د معدني محصولاتو صادرات هم د دواړو هېوادونو په ګټه وبلل او ویې ویل، ایران باید یوازې د افغانستان په کانونو کې د نورو هېوادونو حضور ته ننداره ونه کړي.

تر دې مخکې د ایران دولتي فارس خبري اژانس د تېر کال د غویي په میاشت کې راپور ورکړی و چې ایران غواړي د افغانستان د اوسپنې په کانونو کې پنځه میلیارده ډالره پانګونه وکړي.

افغانستان د مسو، اوسپنې، لیتیم، سرو زرو او نادرو معدني عناصرو سترې زېرمې لري، خو د ناامنۍ، د بنسټیزو اسانتیاوو کمښت، د انرژۍ ستونزو او د پانګونې محدودیتونو له امله د کانونو د سکټور پراختیا لا هم له جدي خنډونو سره مخ ده.

پاکستان د یکشنبې په نیمه شپه شاوخوا یوه بجه پر کونړ او پکتیکا له بریدونو سربېره د پکتیا پر څمکنیو ولسوالۍ هوايي بریدونه کړي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ وايي، په دې بریدونو کې یې وسله‌وال په نښه کړي، خو د څمکنیو ولسوالۍ روغتون ډاکټران وايي، ډېری ټپيان په ملکي جامو کې وو او اکثریت یې ځوانان، ماشومان او ښځې دي.

د څمکنیو ولسوالۍ د روغتون یو متخصص ډاکټر نوروز وايي: «کله چې بمبار وشو، موږ روغتون ته ځانونه راورسول. د ټپیانو شمېر تر ۴۰ اوړي. اکثریت یې په ملکي لباس کې وو، ځوانان، ماشومان او زنانه وې. ځينې بستر شوي دي».

هغه وايي، د یو شمېر ټپيانو روغتیايي وضعیت ډېر نازک وو او د ښې درملنې په موخه د پکتیا ولایتي روغتون ته لېږدول شوي او زیاتوي: «یو شمېر کېسونه چې اورتوپیدي او جراحي صدري وو، هغوی ګردیز ته د امبولانس په وسیله انتقال شوي دي».

خو لا تر اوسه پر پکتیکا او کونړ ولایتونو د پاکستان د هوايي بریدونو له امله د اوښتې مرګ‌ژوبلې په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

طالبانو لا تر اوسه د پاکستان د دغو بریدونو په تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی.

د کورنيو چارو وزارت د يکشنبې په ورځ (جون پر ۲۸م) خپره کړې اعلامیه کې وويل، چې د ۲۰۲۶ کال د جون په لومړۍ نېټه د کورنیو چارو وزارت د سکرتر په مشرۍ د ناقانونه بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان ته د بیاکتنې په اړه غونډه او پرېکړې شوې وې.

د اعلامیې له مخې، په ياده غونډه کې ټولو ایالتي حکومتونو، د ځانګړو سیمو حکومتونو او د اسلام اباد د مرکز ادارې ته لارښوونه شوې وه چې د افغان وګړو، په شمول د هغو کسانو چې د ویزې موده یې تېره شوې وي، بېرته ستنول او شړل ګړندي کړي او د ناقانونه بهرنیانو د بېرته ستنولو د پلان د جدي پلي کېدو ډاډ ترلاسه کړي.

په اعلامیه کې زیاته کړل شوه، «چې د ۲۰۲۶م کال د جولای له ۱۰مې نېټې څخه به هر هغه افغان وګړی چې په پاکستان کې د معتبرې ویزې پرته وموندل شي، سمدستي ونیول شي».

همداراز په اعلامیه کې وويل شو، «چې د ۲۰۲۶ کال د جولای له ۱۱مې نېټې څخه به په ورځني ډول د هغو افغان وګړو د شمېر په اړه چې بې له ویزې موندل شوي، د هغوی په وړاندې د شوي اقدام او د هغوی د اوسني حالت په اړه ورځنی راپور دغه وزارت ته وړاندې شي».