د هرات یوه اوسېدونکې: طالبان ښځې د حجاب سربېره هم نیسي

دغه اوسېدونکی وايي: «نن پنجشپه د چنګاښ په ۳مه زه او مېرمن مې ډاکټر ته تللي وو. زما مېرمن د هراتیانو په اصطلاح حجاب او د کابلیانو په اصطلاح چپن اغوستې وه. هغې ویل چې ماښام شوی، ډاکټر هم نږدې دی او طالبان هم نه ښکاري؛ نو ستونزه به نه‌وي. له بلې خوا باد ډېر و او هغې چادر نماز نه شوای کنټرولولای او اغوستل یې ورته ستونزمن وو».

د هغه په خبره؛ د شپې څه باندې ۸ بجې وې چې په لاره کې یو ماشوم راته وویل، چې مخ ته مه ځئ هلته طالبان دي. نوموړی د سترګو لیدلی حال داسې بیانوي: «له ډاکټر څخه تر راوتلو وروسته موږ په پښو د کور خواته روان وو. شاوخوا د شپې ۸:۲۵ بجې وې، چې په لاره کې یو تنکی ځوان پر بایسکل زموږ خواته راغی او خبرداری یې راکړ، چې مخکې مه ځئ، ځکه د امر بالمعروف مامورین ښځې موټرو ته پورته کوي».

د هرات دغه اوسېدونکی وایي، د مېرمني‌ د ټینګار له امله یې لاره بدله کړه او کور ته په نږدې کېدو یې د طالبانو ډله ولیدله. نوموړی وايي: «کله چې له سړک څخه واوښتو، لا هم تر کوره شاوخوا ۲۰۰ متره واټن پاتې و. هماغه مهال مو ولیدل، چې یو هایلکس، یو هایس او یو رنجر موټر په ډېر ورو سرعت روان وو. د هایس موټر دننه څو ښځې لیدل کېدې او شاوخوا څلور تر شپږو نور کسان هم په هماغه موټر کې سپاره وو».

دغه اوسېدونکي کور ته خپل امن رسېدل نېکمرغي وګڼله او ویې ویل :«له نېکه مرغه موږ پرته له کومې ستونزې خپل کور ته ورسېدو. دا هغه څه وو چې نن شپه مې په خپلو سترګو ولیدل».

د هرات اوسېدونکو په دغه ولایت کې پر ښځو بندیز او خپلو کاروبارونو ته په اشارې ویلي: «په هرات کې ښځې د وېرې له امله له خپلو کورونو نه وځي او د نارینه‌و کاروبار او روزګار هم سوړ شوی دی. ډېری هټۍوال خپلې هټۍ تړي او کار پرېږدي؛ ځکه نور پېر او پلور نه‌شته او هېڅ ښځه له کوره نه راوځي».

د دوی په خبره؛ ډېری خلک د خپلو هټیو د کرایې ورکولو وس نه‌لري او زیاتوي: «خدای دې د ناموس دغه غلو ته د خپلو کړنو سزا ورکړي. دوی ځانونه مسلمانان بولي او د اسلام خبرې کوي؛ خو له کافره هم بد چلند کوي. د خلکو نفقه او روزي په بېلابېلو لارو ترې اخلي».

دغه اوسېدونکي وايي، ډېری خلک له بې‌وزلۍ او فقر سره مخ دي. د دوی په خبره؛ طالبان د دې پر ځای چې خلکو ته کاري زمینې برابرې کړي د نارینه‌و په ږېره او د ښځو په جامو پسې ګرځي.

دوی دا هم ویلي: «رښتینی مسلمان هغه دی، چې له لاسه او ژبې یې بل چاته زیان ونه رسېږي. دوی خلک ستړي او تنګ کړي دي. خدای دې خپله زموږ فریاد واوري او مرسته دې وکړي».

د کابل یوه اوسېدونکي، افغانستان انټرنشنل ته د خپل پیغامو په رالیږلو ویلي چې د تحصیلي ویزې لپاره یې د لس زره ډالرو بانکي سټېټمنټ او نور ټول اړین اسناد برابر کړي وو او نږدې دوه میاشتې یې د ځواب انتظار وکړ، خو په پای کې یې ویزه رد شوه.

هغه ادعا کړې چې د ویزې د ردېدو دلیل نه دی ورسره شریک شوی او د ده په څېر سلګونه نور افغانان هم له ورته ستونزې سره مخ دي.

د نوموړي په وینا، « د ویزې د غوښتنې فیس، چې شاوخوا ۲۰۰ ډالره دی، بېرته نه ورکول کېږي».

هغه همداراز ادعا کړې چې د ترکیې د طبي ویزو په برخه کې هم «بې‌نظمۍ شته او ځینې کسان د اړیکو او واسطو له لارې هغو کسانو ته ویزې ورکوي چې د ده په خبره، طبي اړتیا نه لري».

هغه زیاتوي چې د ترکیې د ویزو په تړاو یو پراخ غیررسمي بازار رامنځته شوی، چې د سیاحتي او تحصیلي خدماتو ګڼ شرکتونه پکې فعالیت کوي او خلک د ویزو د ترلاسه کولو په نوم له بېلابېلو ستونزو او لګښتونو سره مخامخ کېږي.

شکایت کوونکي ویلي چې د ترکیې کونسلګرۍ او سفارت ته یې د برېښنالیک له لارې هم خپل اعتراضونه استولي، خو تر اوسه یې ځواب نه دی ترلاسه کړی.

یو شمېر افغانان له اړوندو ادارو غواړي چې د ویزو د بهیر د شفافیت، د رد شویو غوښتنلیکونو د دلایلو د روښانه کولو او د احتمالي درغلیو د مخنیوي لپاره لازم اقدامات وکړي.

د ترکیې سفارت دا ډول ادعاوې نه دي تایید کړي او نه یې هم په دې اړه تر دې دمه رسمي غبرګون ښودلی.

افغانستان انټرنشنل هم په خپلواکه توګه د یادو ادعاوو د کره‌والي پخلی نه شي کولی. دا یوازې له کابل څخه د ترکیې د ویزې د ځینو متقاضیانو روایت دی.

د احمدخېلو دغه اوسېدونکي وايي، استادانو ته سپارښتنه شوې چې یوازې ساده موبایلونه وکاروي او د ځیرک موبایل له کارولو ډډه وکړي.

د شکایت کوونکو په وینا، دغه محدودیت یوازې د ښوونځي تر چاپېریال محدود نه دی، بلکې استادان نه شي کولای په خپلو کلیو او کورونو کې هم په ښکاره ډول ځیرک موبایل وکاروي.

پیغام لیږونکي ادعا کوي چې ښوونکي اړ دي خپل ځیرک موبایلونه له طالبانو پټ وساتي او د کارولو پر مهال له ستونزو او احتمالي سزاوو وېره لري.

دوی زیاتوي، دا لومړی ځل نه دی چې د احمدخېلو ولسوالۍ پر ښوونکو محدودیتونه لګول کېږي. دوی وایي، له دې وړاندې هم استادانو ته خبرداری ورکړل شوی و چې په ودونو، مېلو او نورو ټولنیزو مجلسونو کې له ګډون څخه ډډه وکړي.

دوی همدارنګه وایي چې له ټولو ښوونکو غوښتل شوي وو څو ږیرې پرېږدي او دا پرېکړه په پراخه کچه عملي شوې ده.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د پکتیا ولایت د احمدخېلو ولسوالۍ د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی، افغانستان انټرنشنل یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.

دغه کس ، چې د امنیتي اندېښنو له امله نه غواړي نوم یې خپور شي، ویلي چې د یوه مشهور مخابراتي شرکت یوه کارکوونکي چې د ده ملګری دی، ورته ویلي، د حکومت له لوري پر مخابراتي شبکو فشار زیات شوی څو د انټرنېټ خدمات په لوړه بیه وړاندې کړي.

د دغه کس په وینا، مخکې به د ۵۹۹ افغانیو په بدل کې شاوخوا ۴۰ جي‌بي انټرنېټ فعالېده، خو اوس په همدې بیه یوازې شاوخوا ۵ تر ۵،۵ جي‌بي انټرنېټ ترلاسه کېدای شي.

هغه ویلي په وروستیو میاشتو کې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې د انټرنېټ د بیو او کیفیت په اړه د خلکو شکایتونه زیات شوي او یو شمېر کاروونکي وايي چې د خدماتو کیفیت د بیو له لوړوالي سره سمون نه لري.

په ورته وخت کې په کابل او مزارشریف کې څو تنو عامو ښاریانو ویلي، چې د انټرنیټ په بیو کې یې تر دې دمه تغییر نه دی لیدلی.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د کابل ښار د یوه اوسېدونکي روایت دی، افغانستان انټرنشنل پښتو په خپلواکه توګه د دغو ادعاوو د کره‌والي پخلی نه شي کولی.