شېراحمد حقاني: افغانان له بمونو سره عادت دي، پاکستان موږ نهشي تسلیمولای
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شیخ شېراحمد حقاني ویلي، چې افغانان د جګړو او بمباریو له سختیو سره عادت شوي او پاکستان نهشي کولای د فشار له لارې افغانستان تسلیم کړي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر شیخ شېراحمد حقاني ویلي، چې افغانان د جګړو او بمباریو له سختیو سره عادت شوي او پاکستان نهشي کولای د فشار له لارې افغانستان تسلیم کړي.
حقاني په کاپیسا ولایت کې یوه غونډې ته د وینا پرمهال پاکستان د افغانستان دښمن وباله او ویې ویل: «پاکستانه! ته څوک یې چې موږ ستا فشار ته تسلیم شو؟ افغانان له بمونو سره عادت دي، موږ د نړۍ ستر قدرتونه نه یو تسلیم کړي، ته څوک یې؟»
هغه ادعا وکړه، چې افغانستان متحد دی خو په پاکستان کې دغه ډول یووالی نهشته. نوموړي زیاته کړه، چې هېڅ ظلم به بېځوابه پاتې نهشي. هغه ویلي، له بمباریو وېره نهلري او داسې یو هېواد یې مات کړی چې تر پاکستان ډېر په عصري وسلو او ټېکنالوژۍ سمبال و.
حقاني همداراز ادعا وکړه، چې پاکستان به د خپلو ناسمو سیاستونو له امله له تجزیې سره مخ شي. د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر دغه څرګندونې په داسې حال کې کړې، چې په وروستیو ورځو کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ لفظي ناندرۍ او امنیتي کړکېچ زیات شوی دی.
د ملګرو ملتونو د ښځو برخې راپور ښيي، افغانستان لاهم د هغه هېوادونو په ډله کې دی چې د سیاسي جوړښتونو دننه د ښځو د حضور په اړه هېڅ د باور او د وړاندې کېدو وړ احصایه نهلري.
په دغه راپور کې چې د نړۍ د ۱۹۰ هېوادونو په سیاسي واکمنو جوړښتونو کې د ښځو د ګډون وضعیت ارزول شوی، افغانستان د ګینې او میانمار ترڅنګ د «استثنايي شرایطو» یا د معلوماتو نشتوالي په برخه کې شامل شوی دی.
دغه راپور د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې لهخوا «په سیاست کې ښځې» تر عنوان لاندې د روان زېږدیز کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه خپور شوی دی. د راپور موندنې ښيي، چې د نړۍ په پارلمانونو کې د ښځو اوسط حضور ۲۷.۴ سلنه دی، افغانستان د فعال پارلماني جوړښت د نشتوالي او رسمي معلوماتو ته د نه لاسرسي له امله د مقننه جرګو په نړۍواله ډلبندۍ کې شامل شوی نهدی.
په دغه ډلبندۍ کې لومړی مقام روانډا لري، چې د پارلمان ۶۳.۸ سلنه څوکۍ ښځو ته ورکړل شوې دي. ورپسې کیوبا د ۵۷.۲ سلنه او نیکاراګوا د ۵۵ سلنه په کچه ځای لري.
په دولتي کابینو کې د ښځو د ونډې په برخه کې هم افغانستان له نوملړه اېستل شوی دی. راپور افغانستان د شمالي کوریا او میانمار ترڅنګ د هغه هېوادونو په ډله کې یاد کړی، چې د کابینې په کچه د ښځو د حضور په اړه د لاسرسي وړ معلومات نهلري.
دا په داسې حال کې ده، چې په ۲۰۲۱کال کې د طالبانو تر بیا واکمنېدو مخکې ښځو د افغانستان په پارلمان کې شاوخوا ۲۷ سلنه څوکۍ لرلې. په دغه شمېر کې د ولسي جرګې د ټولټال ۲۵۰ څوکيو له ډلې ۶۸ څوکۍ شاملې دي، چې د اساسي قانون له مخې ښځو ته ځانګړې شوې وې. خو د طالبانو له واکمنېدو وروسته ښځې د ټولو رسمي سیاسي پرېکړهکوونکو جوړښتونو څخه لرې کړل شوې.
د «د ۲۰۲۶کال په سیاست کې ښځې» راپور هم ښيي، چې په نړۍواله کچه د ښځو لوړه سیاسي ونډه لاهم محدوده ده؛ یوازې ۱۰.۶ سلنه هېوادونه ښځینه ولسمشره یا د دولت مشره لري او ۱۰.۹ سلنه هېوادونه ښځینه لومړۍ وزیره لري.
افغانستان په داسې حال کې له دغه نوملړونو بهر دی، چې د طالبانو لهخوا د پارلمان له لغوه کېدو وروسته ښځې نه یوازې د سیاسي مشرتابه په کچو؛ بلکې د عامه استازولۍ په ټولو جوړښتونو کې هېڅ رسمي ونډه نهلري.
د ښځو د حقونو کارپوهان وايي، د افغان ښځو لرې کول د سیاسي ځواک له جوړښتونو څخه افغانستان د نړۍ له هغو څو هېوادونو څخه ګرځولی چې ښځې پهکې په بشپړ ډول د رسمي پرېکړهکوونکو پروسو څخه اېستل شوې دي؛ دغه وضعیت د افغانستان او د ښځو د نړۍوال سیاسي ګډون ترمنځ واټن نور هم زیات کړی دی.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت خبر ورکړی، چې د بامیان ولایت پنجاب ولسوالۍ ته یې د کوچیانو او د ځایي اوسېدونکو ترمنځ د څړځای پر سر د رامنځته شوې شخړې د هواري لپاره ځانګړی پلاوی استولی دی.
د یاد وزارت په خبرپاڼه کې چې چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۰مه) خپره شوې راغلي، چې په پلاوي کې د طالبانو د بامیان والي ګل حیدر شفق، د دغه ولایت امنیه قوماندان حبیبالله شاکر، د طالبانو د استخباراتو رییس خلیلالرحمان حذیفه او د سرحدونو او قبایلو چارو امر محبالله سجاد شامل دي.
د یاد وزارت په وینا؛ پلاوي د کوچیانو او د سیمې له اوسېدونکو سره تر خبرو وروسته ویلي، چې د لانجمنې سیمې وضعیت به په کره ډول وڅېړل شي او له هغې وروسته به د «شریعت» له مخې پرې پرېکړه وشي. تر هغه وخته به هېڅ لوري ته په دغه سیمه کې د څارویو د څرولو اجازه نهوي.
دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې د بامیان ولایت د پنجاب ولسوالۍ د پشته غرغري په توبک سیمه کې د کوچیانو او ځايي خلکو ترمنځ د کرنیزو ځمکو او څړځایونو پر سر د شخړې راپورونه خپاره شوي وو. د راپورونو له مخې؛ په دغه نښتو کې درې بزګران ټپیان شوي وو.
د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت خبر ورکړی، له سعودي عربستان نه د افغان حاجیانو د بېرته ستنېدو بهیر د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۰مه) د وروستۍ الوتکې له ستنېدو سره چې ۲۵۲ حاجیان پهکې سپاره وو؛ بشپړ شو.
د یادې ادارې د معلوماتو له مخې؛ له دغه وروستۍ الوتنې سره له سعودي عربستان نه د شاوخوا ۳۰زره افغان حاجیانو د لېږد او بېرته ستنېدو بهیر د کابل په ګډون د هېواد له ټولو هوايي زونونو په بشپړ ډول پای ته ورسېد.
د سږني حج د حاجیانو د لېږد او بېرته ستنېدو بهیر د کابل نړۍوال هوايي ډګر، احمدشاه بابا، خواجه عبدالله انصاري او مولانا جلالالدین محمد بلخي هوايي ډګرونو له لارې ترسره شوی دی.
دغه بهیر (د غبرګولي په ۱۱مه) پیل شوی و او په شاوخوا یوې میاشتې کې بشپړ شو. تر دې وړاندې د اریانا افغان هوايي شرکت ویلي، چې یوازې دغه شرکت د ۱۴۰۵ لمریز کال کې د حاجیانو د لېږد او ستنېدو په ترڅ کې د ۵۴ الوتنو له لارې ۶زره او ۲۱۰ افغان حاجیان سعودي عربستان ته انتقال کړي دي.
د یاد وزارت د معلوماتو له مخې؛ د حاجیانو د لېږد او بېرته ستنېدو بهیر په دوو پړاوونو کې ترسره شوی، په لومړي پړاو کې هغه حاجیان هېواد ته راستانه شول چې د سفر په پیل کې له افغانستان نه مستقیم مدینې منورې ته لېږدول شوي وو او په دویم پړاو کې هغه حاجیان شامل وو چې له بېلابېلو هوايي زونونو د جدې له لارې مکې مکرمې ته تللي وو.
د ګډ امنیتي تړون سازمان سرمنشي تولګابېک مسادکوف د تاجکستان او افغانستان د ګډې پولې له بېلابېلو برخو لیدنه کړې. هغه چې د تاجکستان د ولسمشر امامعلي رحمان په بلنه دغه هېواد ته سفر کړی، د تاجکستان او افغانستان پر پوله یې د امنیتي پیاوړتیا پروګرام پلي کېدو بهیر ارزولی دی.
د ګډ امنیتي تړون سازمان د دوشنبې په ورځ د تولګابیک مسادکوف هغه انځورونه خپاره کړل، چې د تاجکستان او افغانستان د پولې د لیدنې پر مهال اخیستل شوي وو.
د ګډ امنیتي تړون سازمان په رسمي خبرپاڼه کې راغلي، چې مسادکوف د خپل سفر پرمهال د تاجکستان د سوېلي پولو په اوږدو کې له سرحدي پوستو، د تالاشۍ له مرکزونو او د سرحدي ځواکونو له مېشت ځایونو لیدنه کړې او په دغه سیمو کې یې دفاعي چمتووالی ارزولی دی.
د ګډ امنیتي تړون سازمان سرمنشي همدارنګه د تاجکستان د سرحدي ځواکونو له قوماندان او د دغه هېواد د ملي امنیت دولتي کمېټې له لومړي مرستیال جنرال مرادعلي رجبزاده سره هم کتلي.
دواړه لوریو «د تاجکستان او افغانستان د پولې د امنیت ټینګښت او پیاوړتیا لپاره د ګډ امنیتي تړون سازمان د نړۍوالو موخو پروګرام» د پلي کېدو وروستي بهیر په اړه خبرې وکړې.
د دغه سفر په بله برخه کې تولګابیک ماسادکوف په غرنیو او سختو سیمو کې د سرحدي سړکونو د جوړېدو له بهیر هم لیدنه کړې. دغه پروژه د دې لپاره پلې کېږي، چې د لوژستیکي چارو اسانتیا رامنځته او د سرحدي ځواکونو چټک تګراتګ یقیني شي.
دغه لیدنه د ګډ امنیتي تړون سازمان د نړۍوالو موخو پروګرام د لومړي پړاو پلي کېدو په چوکاټ کې ترسره شوې ده. دغه پروګرام د ۲۰۲۴کال د نومبر په میاشت کې د غړو هېوادونو د مشرانو لهخوا تصویب شو.
یاد پروګرام چې بنسټ یې د ۲۰۱۳کال وړاندیز ته ورګرځي، د تاجکستان سرحدي ځواکونو ته د وسلو، پوځي او تخنیکي تجهیزاتو د برابرولو په موخه جوړ شوی؛ څو وکولای شي د وسلهوالو ډلو د نفوذ، د نشهيي توکو د قاچاق او ترهګریزو فعالیتونو په څېر ګواښونو سره ښه مبارزه وکړي.
د تاجکستان او افغانستان د ګډې پولې اوږدوالی شاوخوا ۱۳۴۴ کیلومتره دی، چې ډېره برخه یې په غرنیو او سختو لارو لرونکو سیمو کې پرته ده او کنټرول یې له ستونزو ډک دی. د ګډ امنیتي تړون سازمان چارواکي د دغه پولې امنیتي وضعیت لاهم «پېچلی» بولي.
تاجکستان څو ځله له افغانستان نه د ناامنۍ خپرېدو د مخنیوي لپاره د سیمهییزو همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار کړی او د ماسادکوف دغه سفر د سازمان د ګډو ژمنو د عملي کولو په لور یو عملي ګام بلل کېږي.
دغه پروګرام درې پړاوه لري: په لومړي پړاو کې د غړو هېوادونو د وسایلو او امکاناتو برابرولو ظرفیت ارزول کېږي، په دویم پړاو کې د تجهیزاتو پېرودل او سپارل ترسره کېږي او په درېیم پړاو کې بشپړ ځای پرځای کېدل عملي کېږي.
کارپوهان باور لري، چې د یادې پولې پیاوړتیا نه یوازې د تاجکستان د امنیت لپاره مهمه ده؛ بلکې د ټولې سیمې لپاره ستراتیژیک ارزښت لري. د ګډ امنیتي تړون سازمان په وروستیو کلونو کې په همدې سیمه کې ګډ پوځي تمرینونه هم ترسره کړي، څو د غړو هېوادونو ځواکونو ترمنځ همغږي لوړه شي.
په پنجشېر کې د طالبانو د والي ویاند سیفالدین لټون خبر ورکړی، چې په لومړي ځل په دغه ولایت کې د زرغون ګارنېټ ګران بیه ډبرو ۱۳ نمونې د ۲۵۰ امریکايي ډالرو په ارزښت وپلورل شوې. نوموړي زیاته کړې، ورته مهال ۳زره او ۲۹۷ قیراطه زمرد هم پر کورنیو سوداګرو پلورل شوي.
هغه وايي، په پنجشېر ولایت کې یې د داوطلبۍ له لارې ۳زره او ۲۹۷ قیراطه تازه کېندل شوي زمرد د ۱۹۸زره او ۳۷۰ امریکايي ډالرو په ارزښت پر کورنیو سوداګرو وپلورل. په دغه ولایت کې د طالبانو د کانونو او پټرولیم رییس محمد قاسم امیري بیا ویلي، چې یاده داوطلبي د یوې ځانګړې کمیټې په حضور کې ترسره شوه.
د هغه په خبره؛ د یاد وزارت د نوي حکم له مخې د ۶۶ ډوله منرالونو، ګران بیه او نیمه ګران بیه ډبرو د کېندنې جوازونو د وېش لړۍ هم پیل شوې. امیري دا هم ویلي، چې د دغه جوازونو په وېش سره به د پانګونې، سوداګرۍ او کاري فرصتونو د پراختیا لپاره لا ډېره زمینه برابره شي.
په دغه ولایت کې طالب مسوولین وايي، په تېرو درېیو کلونو کې یې د زمردو، بېروجو، سپینو زرو او زرغون ګارنېټ کانونو له لارې شاوخوا ۱۵زره کسانو ته په مستقیم او نامستقیم ډول کاري زمینې برابرې کړې دي.
خو بل لور ته بیا زرګونه ځوانان د کار له نشتوالي، د کاري فرصتونو د کمښت او کمزوري اقتصادي وضعیت څخه شکایت کوي.