قطر: د ایران او امریکا د خبرو بل پړاو د علي خامنه‌يي د جنازې له مراسمو وروسته ترسره کېږي

مریم یونس ابنر د افغانستان انټرنشنل ته وویل چې طالبانو د افغانانو په ځانګړي ډول د ښځو بنسټیز حقونه په سختۍ سره نقض کړي دي. هغې زیاته کړه چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې اوسنی افغانستان پر یو خلاص او لوی زندان بدل شوی دی.

د جنیوا د زرغون ګوند مشرې وویل چې اروپا له افغان ښځو سره خیانت وکړ او په هېڅ صورت یې باید د طالبانو غړي اروپا ته نه وی بللي. هغې روښانه کړه چې اوسمهال په افغانستان کې نجونې د زده‌کړو او ښوونځیو ته د تګ حق نه لري او نه هم په عامه ځایونو کې په ازاده توګه ګرځېدلی شي چې اروپايي ټولنې باید له دغه ډلې سره د دغه سرغړونو له امله تعامل نه وی کړی.

نوموړې اندېښنه وښوده چې له طالبانو سره د نړیوالې ټولنې او اروپا عادي چلند او هغوی ته د ډیپلوماټیکو پروتوکولونو ورکول د زغم وړ نه دي. د هغې په وینا، افغان ښځې په ټولنه کې له هر ډول ټولنیز ځای او حقونو بې‌برخې شوې دي او دا حالت پر ښځو د فشارونو د زیاتېدو لامل شوی دی.

جي ډي وینس زیاته کړه چې دغو نیوکه کوونکو هېڅکله دا روښانه نه کړه چې په افغانستان کې یې د کوم هدف لپاره بمبارۍ کولې. د هغه په وینا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرامپ نن په ۲۰۲۶ کال کې د پرېکړو او اقداماتو لپاره ډېر انتخابونه په واک کې لري.

د امریکا د ولسمشر مرستیال د هغو کسانو پر بې‌هدفه پوځي مداخلو نیوکه وکړه چې تل یې د ډیپلوماسۍ پر ځای پر جګړې ټینګار کړی دی. هغه ټینګار وکړ چې د ټرمپ اداره په بهرني سیاست کې له تېرو تېروتنو څخه په زده کړه، د خپلو ملي ګټو د خوندیتوب لپاره له ټولو ډیپلوماټیکو او پوځي وسیلو څخه کار اخلي.

د وېنس په وینا، د هغو کسانو مشورې چې په تېرو وختونو کې یې امریکا په بې‌هدفه جګړو کې ښکېل کړې وه، نور د کابل او تهران په څېر قضیو کې د منلو وړ نه دي. هغه وویل چې اوسنی حکومت د تېرو ناکامو ستراتیژیو پر ځای په هوښیارۍ او د شته انتخابونو په پام کې نیولو سره خپل بهرنی سیاست پر مخ وړي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرامپ په تازه څرګندونو کې ویلي، چې د اسلامي جمهوریت د اټومي بې‌وسلې کولو بهیر په ښه توګه پرمخ روان دی. ټرامپ زیاته کړې چې په قطر کې د دواړو لورو ترمنځ وروستۍ ناستې په ډېره ښه فضا کې ترسره شوې دي او دوی باید وګوري چې په راتلونکي کې څه پېښېږي.

هغه زیاته کړه، هېڅوک باید داسې څرګندونې ونه کړي چې ګواکې حکومت او وسله‌وال ځواکونه دوه بېلابېل جوړښتونه دي.

بلخوا، د ایران اسلامي جمهوریت په ملګرو ملتونو کې د خپلې دایمي استازولۍ له لارې د امنیت شورا او د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې ته په یوه رسمي لیک کې د اسراییل د دفاع وزیر یسراییل کاتز وروستۍ څرګندونې وغندلې او هغه یې د مجتبی خامنه‌یي پر ضد د ترور ښکاره ګواښ وباله.

د ایران په لیک کې راغلي، د اسراییلي چارواکي څرګندونې د هغې منظمې تګلارې برخه ده چې تهران یې د خپلو لوړپوړو چارواکو پر ضد «دولتي ترهګري» بولي. ایران ادعا کړې چې دغه اقدامات د امریکا په همغږۍ، ملاتړ او مشارکت ترسره کېږي.

ایران ویلي، د یوه هېواد د لوړپوړو چارواکو په نښه کول د ملګرو ملتونو د منشور، نړیوالو قوانینو، د بشري حقونو او نړیوال بشردوستانه قانون ښکاره سرغړونه ده. دغه هېواد همداراز د امنیت شورا تورنه کړې چې د اسراییل لپاره یې د معافیت فضا رامنځته کړې ده.

دا لیک وروسته له هغه خپور شو چې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان په یوه مرکه کې وویل، حکومت د ایران د مشر د پرېکړو تابع دی او که مجتبی خامنه‌یي د خبرو اترو د نه ترسره کېدو امر کړی وای، «نه به غونډه جوړېدله او نه به خبرې اترې کېدې».

ایران په خپل لیک کې خبرداری ورکړی چې د دغه هېواد پر ضد هر ډول «دښمنانه اقدام یا تېری» به له چټک او پرېکنده غبرګون سره مخ شي او یو ځل بیا یې د ملګرو ملتونو د منشور د ۵۱مې مادې له مخې د مشروع دفاع پر حق ټینګار کړی دی.

د رویټرز د معلوماتو له مخې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چارشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل: «د ایران د اټومي بې وسلې کولو بهیر په ښه ډول روان دی.» ټرمپ زیاته کړه: «له دوی سره ډېرې ښې لیدنې شوې دي، وبه ګورو.»

ټرمپ وویل: «موږ له ایران سره ډېر ښه جوړ یو.» هغه همداراز وویل چې ایران «ډېر پرمختګ کړی دی.»

د امریکا ولسمشر په پای کې وویل: «زما په اند، هغوی ښه دي»

د فرانسې د حکومت ویاندې مود بریژون د چارشنبې په ورځ وویل، چې د بې باورۍ طرح به خامخا وړاندې شي او دا یې «سیاسي اقدام» وباله.

هغې زیاته کړه، حکومت د روان کړکېچ په مدیریت بوخت دی، خو ځینې سیاسي ځواکونه د بې باورۍ د طرحې په وړاندې کولو سره کړکېچ لا پسې زیاتوي.

د فرانسې ملي شورا کې د زرغون ګوند مشرې سیریل شاتلین ویلي، دا طرح د حکومت د چمتووالي د نشتوالي پر ضد د اعتراض په توګه وړاندې کېږي.

د فرانسې د هواپوهنې ادارې ویلي، که څه هم تودوخه د ریکارډ لوړو کچو څخه راکمه شوې، خو لا هم د هېواد په ډېرو سیمو کې شاوخوا ۳۰ درجې سانتيګراد ده او اټکل کېږي د اونۍ په پای کې بېرته لوړه شي.

د فرانسې د عامې روغتیا ادارې ویلي، د جون له ۲۰مې راهیسې د سختې ګرمۍ له امله لږ تر لږه زر اضافي مړینې ثبت شوې دي او خبرداری یې ورکړی چې ښايي اصلي شمېر تر دې هم لوړ وي.