امسو: د طالبانو له‌خوا د خبریالانو نیول او زنداني کول له نړیوالو اصولو څخه سرغړونه ده

د پخواني ولسمشر حامد کرزي دفتر ته نږدې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي ته اجازه نه‌ده ورکړې، چې په ایران کې د ایران د پخواني رهبر د جنازې په مراسمو کې ګډون وکړي، بلکې پر ځای یې د کابل پخوانی والي او د کرزي د حکومت سلاکار عبدالجبار تقوی د کرزي د استازي په توګه د دې مراسمو لپاره تهران ته استول شوی دی.

په ایران کې د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې، د خامنه‌يي د جنازې رسمي مراسم د دوشنبې په سهار د چنګاښ په ۱۵مه په تهران کې پیلېږي او د بېلابېلو ښارونو په کچه د «وداع» مراسم هم پلان شوي دي. ویل کېږي، چې د هغه مړی به د چنګاښ په ۱۸مه په مشهد کې خاورو ته وسپارل شي.

د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته پخوانی ولسمشر حامد کرزی په کابل کې پاتې شوی، خو د هغه سیاسي فعالیتونه او بهرني سفرونه له محدودیتونو سره مخ شوي دي.

له بلې خوا، طالبانو هم د ایران د پخواني رهبر د جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره یو لوړپوړی پلاوی تهران ته استولی چې مشري یې د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر کوي. د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم د دې پلاوي برخه دی.

تر اوسه طالبانو په رسمي ډول د حامد کرزي د سفر د مخنیوي په اړه څه سپیناوی نه‌دی کړی.

د سید مسعود حسیني په وینا، طالب ځواکونو له پلټنو وروسته د قرباني د ښخولو ځای وموند او لومړی یې یو شکمن ونیو. هغه زیاته کړه، دوه نور شکمن کسان، چې غوښتل یې د نیمروز ولایت له لارې له افغانستان څخه ووځي، هم ونیول شول او بېرته هرات ته لېږدول شوي دي.

په وروستیو میاشتو کې په هرات ولایت کې د قتل پېښې زیاتې شوې دي.

همدا راز په یوه بله تازه پېښه کې، باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، ۲۵ کلن احمد شېرزاد دوه شپې وړاندې د هرات په زندان کې وژل شوی دی.

د سرچینو په وینا، نوموړی په چاقو برید کې ټپي شو او بیا د ژورو ټپونو له امله یې ساه ورکړې ده.

په هرات کې طالب چارواکو د دې پېښې په اړه افغانستان انټرنشنل ته څه ونه ویل، خو څرګنده یې کړه، چې دا موضوع په کابل کې د زندانونو چارو سمون ادارې پورې اړه لري او دغې ادارې لا تر اوسه په دې تړاو څه وضاحت نه‌دی ورکړی.

د عیني شاهدانو د معلوماتو له‌مخې، د پنجشنبې په مازیګر (د چنګاښ ۱۱مه) طالبانو د هرات ښار د بکراباد سیمې له یوه ستر خوراکي پلورنځي څخه لږ تر لږه دوه ځوانې نجونې ونیولې.

بکراباد د هرات ښار په سوېل کې هغه سیمه ده، چې ډېری اوسېدونکي یې شیعه‌ مذهبه دي.

یوه بل عیني شاهد ویلي، طالبانو د هرات ښار په شمال کې د امام فخر رازي څلور لارې کې هم یوه ځوانه نجلۍ نیولې ده.

د سرچینې په وینا، دغې نجلۍ د طالبانو له غوښتنې سره سم پوښښ نه‌درلود، نو پنځو طالب وسله‌والو هغه ونیوله.

سرچینې زیاته کړه، نجلۍ په یوه درې‌ویلر موټر کې سپره وه او طالبانو د دغه موټر چلوونکی هم د هغې د لېږدولو په تړاو نیولی او له ځان سره یې وړی دی.

په ورته وخت کې یوې بلې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو د پنجشنبې په ورځ د هرات ښار د ۶۴ متره سړک په اوږدو کې ۹ نورې ځوانې ښځې هم نیولې دي.

طالبانو په تېره یوه میاشت کې په هرات کې څو ځله د حجاب د څرنګوالي په تړاو یو شمېر ښځې نیولې دي. دغه ډله وايي، ښځې باید «مانتو» وانه غوندي.

یو شمېر افغانانو د نړۍ په ۳۰ هېوادونو کې د هرات د ښځو د نیولو پر ضد اعتراضي غونډې وکړې او هراتۍ ښځو ته یې د پوښښ لپاره د حق ورکړې غوښتنه درلوده.

په خپله هرات کې هم د طالبانو د دغو کړنو پر ضد لږ تر لږه دوه اعتراضي غونډې وشوې، خو طالبانو هغه وځپلې.

د هرات ښار د جبرییل سیمې په یوه اعتراض کې دوه کسان وژل شوي هم وو.

طالبانو لا تراوسه د یادو ښځو د نیول کېدو په تړاو څه سپیناوی نه‌دی کړی.

د سرچینو د معلوماتو له‌مخې، بریدګر پر موټرسایکل سپاره وو او پر نقیب‌الله یې ډزې وکړې چې له امله یې خپل ژوند له لاسه ورکړ.

دا پېښه په داسې حال کې شوې چې په دې وروستیو کې د تخار اوسېدونکي په دغه ولایت کې د وسله‌والو غلاوو او جنايي پېښو له زیاتېدو سخت اندېښمن شوي دي.

تېره میاشت هم وسله‌والو غلو د شپې له خوا د تالقان ښار یوه سوپر مارکېټ ته ننوتل او د هغه له مالک څخه یې شاوخوا پنځوس زره افغانۍ وتښتولې.

طالبانو د نقیب‌الله د وژل کېدو د څرنګوالي په تړاو تر اوسه څه نه‌دي ویلي.

صدیق صدیقي د پنجشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۱مه) په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، چې له افغان کډوالو سره د پاکستان چلند «د بشریت پر وړاندې ښکاره جرم» ښکاري او باید د نړیوالو قوانینو له مخې وڅېړل شي.

هغه زیاته کړې، چې پاکستان باید د هغو افغان کډوالو په تړاو نړیوال قوانین او د بشري حقونو کنوانسیونونه مراعات کړي، چې د هغه په وینا، د طالبانو د «ظالمانه رژیم» له امله له افغانستانه تښتېدلي دي.

صدیقي څرګنده کړې، چې د ملګرو ملتونو اړوند ادارې، په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو سازمان، د بشري حقونو عالي کمېشنري او د کډوالو عالي کمېشنري باید په دې موضوع کې «فعاله مداخله» وکړي او له پاکستان څخه وغواړي چې د کډوالو د حقونو درناوی وکړي.

هغه په خپل پوسټ کې ټینګار کړی: «دا د بشریت پر وړاندې ښکاره جرم دی؛ پاکستان باید نړیوال قوانین مراعات کړي».

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې بهیر زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.