طالبانو له ازبکستاني سوداګرو د زړه او رواني ناروغانو د درملو برابرولو د همکارۍ غوښتنه کړې

هغه د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۷مه، په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د کندهار ولایت د سفر پر مهال یې له هغو ماشومانو او کورنیو سره لیدلي چې د پولیو د واکسین په پروګرامونو کې یې ګډون کړی دی.

هغه ویلي، هر هغه ماشوم چې د پولیو واکسین ترلاسه کوي، افغانستان یو ګام د پولیو له ناروغۍ پاک راتلونکي ته نږدې کوي او د دې ناروغۍ د خپرېدو په مخنیوي کې مهم رول لري.

د یونیسف استازي همداراز د پولیو د له منځه وړلو د نړیوال نوښت له شریکانو مننه کړې چې په افغانستان کې یې د واکسیناسیون له پروګرامونو ملاتړ کړی او د دغو همکاریو پر دوام یې ټینګار کړی دی.

یونیسف یو ځل بیا ټینګار کړی چې د افغانستان ټولو ماشومانو ته د پولیو واکسین رسول خورا مهم دي او غوښتنه یې کړې چې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ د بیا خپرېدو د مخنیوي لپاره دې روانې هڅې دوام ومومي.

دغه ایستل د ۱۴۰۴ کال د مرغومي له ۱۱مې څخه د ۱۴۰۵ کال د غبرګولي تر ۲۹مې ترسره شوي دي.

د جرمني حکومت دغه معلومات د دې هېواد په پارلمان کې د کيڼ ګوند د استازو د پوښتنو په ځواب کې خپاره کړي دي. د حکومت د څرګندونو له مخې، د استوګنې د قانون پلي کول او د کډوالو ایستل د ایالتونو مسؤلیت دی، خو فدرالي حکومت له دې بهیر څخه ملاتړ کوي.

حکومت دا هم تایید کړې چې د هغو کسانو د هویت د تثبیت، د پاسپورټونو او د سفر د اسنادو د ترلاسه کولو لپاره چې د ایستلو پرېکړه یې شوې، د طالبانو له استازو سره یې غونډې کړې دي. خو د شخصي معلوماتو د خونديتوب او نړیوالو همکاریو د ملاحظاتو له امله یې د دغو استازو نومونه نه دي خپاره کړي.

د جرمني حکومت په ټولنیزو رسنیو کې هغه اوازې هم رد کړې چې ګواکې طالبانو ته پیسې ورکړل شوې دي، او ویلي یې دي چې فدرالي پولیسو د افغان وګړو د هویت د تثبیت د غونډو لپاره طالبانو ته هېڅ ډول پیسې نه دي ورکړې.

خو حکومت د وري میاشتې د ۲۸مې هغې غونډې په اړه نور جزئیات نه دي خپاره کړي چې د کډوالۍ او پناه غوښتنې د فدرالي ادارې په دفتر کې، د بن ښار کې جوړه شوې وه. دغه غونډه وروسته له هغې جنجالي شوه چې د جرمني د زېډ‌ ډي اېف او اېن ډي ار رسنیو راپور ورکړ چې یو شمېر افغانان چې د ایستلو له ګواښ سره مخ وو، د هویت د تثبیت او د سفر د اسنادو د ترلاسه کولو لپاره د طالبانو استازي ته ورپېژندل شوي وو.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویلي چې دا بهیر د فدرالي پولیسو له خوا ترسره شوی او د کډوالۍ او پناه غوښتنې فدرالي ادارې یوازې د غونډې ځای برابر کړی و.

د جرمني حکومت ټینګار کړی چې د ایستلو د بهیر د عملي کولو لپاره له طالبانو سره تخنیکي او کاري اړیکې اړینې دي، خو دا د طالبانو د سیاسي رسمیت پېژندلو معنا نه لري.

د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء د چهارشنبې په ماخوستن (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د تورخم له لارې ۵۸۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۰۸۰ کېږي، د کندهار د سپین‌بولدک له لارې ۵۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۵۸ کېږي، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷ کېږي او د هلمند د بهرامچې له لارې ۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶ کېږي په جبر سره هېواد ته را اړول شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، له دې سربېره له ۴۵۱ کورنیو سره مرستې شوي او همداراز له کابل څخه ۹۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۹۱ کېږي خپلو ولایتونو ته د تللو لپاره څه باندې ۳۵۳ زره افغانۍ کرایې ورکړل شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ځينو دغو راستنو شویو کورنیو ته د کرایو له ورکړې او د روغتیايي خدماتو له وړاندې کېدو سربېره یو شمېر کورنیو ته پخه ډوډۍ، یوه اندازه نغدي مرستې او سیمکارتونه هم ورکړل شوي دي.

د طالبانو د رییس‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي پرون د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنرۍ او د یاد سازمان د پراختیایي پروګرام مسوولینو سره په کتنه کې وویل، د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې څه باندې ۸ میلیونه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.

د دغه بورډ مشرې، حنان بلخي، په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د کابل او کندهار د سفر پر مهال یې د روغتیايي کارکوونکو هڅې له نږدې لیدلې دي. د هغې په وینا، دغه کارکوونکي د سختو بشري او محدودو امکاناتو سربېره، د افغانستان ماشومانو ته حیاتي روغتیايي خدمات وړاندې کوي.

بلخي ویلي، په دغو ناستو کې د پولیو ویروس د بشپړ مهار لپاره پر بېړنیو اقداماتو خبرې شوې دي، څو ډاډ ترلاسه شي چې هر ماشوم ته د پولیو واکسین رسېږي، د ناروغۍ د څارنې سیستم پیاوړی کېږي او د لومړنیو روغتیايي خدماتو په چوکاټ کې د ماشومانو د منظم او دوره‌يي واکسین پروګرام لا غښتلی شي.

هغې زیاته کړې چې د پولیو تر څنګ، په لرې پرتو سیمو کې د بنسټیزو روغتیايي خدمتونو د پراختیا او د افغانستان د روغتیايي نظام د مهمو لومړیتوبونو په اړه هم هر اړخیزې خبرې ترسره شوې دي.

د پولیو د څارنې د نړیوال بورډ مشرې ټینګار کړی چې د دغو حیاتي بشري پروګرامونو دوام د نړیوالو مرستندویانو پر دوامداره مالي ملاتړ پورې تړلی دی.

بلخي ویلي، د دوی هڅې به دوام ولري څو بشري مرستې په شفاف او اغېزناک ډول اړمنو خلکو ته ورسېږي. هغې زیاته کړې چې د افغانستان پر روغتیايي نظام پانګونه نه یوازې د پولیو د له منځه وړلو لپاره مهمه ده، بلکې د سیمې د روغتیايي امنیت د خوندي ساتلو او میلیونونو خلکو ته د اړینو روغتیايي خدمتونو د دوام لپاره هم حیاتي ارزښت لري.

د هلمند ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د مبدا یا صادرونکي هېواد د نوم له اخیستلو پرته ویلي، دغه قاچاقي مواد له ګاونډي هېواد څخه په تېرو دوو میاشتو کې راوړل شوي وو.

د خبرپاڼې له‌مخې، دغه مواد د دوی د محکمې د حکم پر بنسټ نن د ګرمسېر ولسوالۍ په صفار سیمه کې وسوځول شول.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادرونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول توکي د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه راواردېدل.

له دې سره سم، د هلمند لپاره د طالبانو د فرعي ګمرکاتو رييس حقمل خبرداری ورکړی: «هېڅ کوم کس ته اجازه نه‌ورکوو چې په غیر قانوني توګه له هېواد څخه کوم توکی صادر او یا هم هېواد ته راوارد کړي».

له نږدې یوه کال راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي، چې په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.