مېرڅ: د ایران له لوري د اوربند تر نقض وروسته د امریکا پوځي ځواب پرځای و

د غزې روغتیايي چارواکو رویټرز اژانس ته ویلي، چې د غزې یوه ښوونځي ته نږدې د اسراییل په هوايي برید کې یو کس وژل شوی او په دوو جلا پېښو کې ۱۲ نور کسان ټپیان شوي دي.

په ورته مهال د اسراییل پوځ ویلي، په غزه کې یې وسله وال په نښه کړي، خو د مرګ ژوبلې په اړه یې معلومات نه دې ورکړي

همدارنګه د غزې په سوېل د خان یونس د المواصي په سیمه کې د بېځایه شویو خلکو پر یوه خېمه د اسراییل په هوايي برید کې لږ تر لږه څلور کسان چې یو پکې ۱۰ کلن ماشوم و، وژل شوي دي.

روغتیايي کارکوونکو همدارنګه ویلي، د غزې ښار لوېدیځ ته پر یوه موټر په برید کې یو بل کس هم وژل شوی، چې ورسره د ورځې د وژل شویو شمېر لږ تر لږه اوو تنو ته رسېدلی دی.

د اسراییل پوځ د دغو وروستیو پېښو په اړه سملاسي څه نه دي ویلي.

د پاکستان د هوايي ډګرونو ادارې ویلي، د دغې کارګو الوتکې پاتې شوني د اورمړې بندر سویل ته په ۵۳ سمندري میله واټن کې موندل شوي دي. د دغې ادارې په وینا، د پاکستان سمندري ځواک او د سمندري امنیت ادارې د الوتکې د پنځه کسیزې عملې د موندلو لپاره د هوا او سمندر له لارې ګډ عملیات جاري ساتلي دي. د «K2» هوايي شرکت د معلوماتو له مخې، په دغه عمله کې دوه پیلوټان، دوه انجنیران او یو مرستندویه کارکوونکی شامل دي.

چارواکو تر اوسه د هغوی د برخلیک په اړه رسمي معلومات نه دي ورکړي، خو لومړي وزیر شهباز شریف د عملې له کورنیو سره خپله خواخوږي څرګنده کړې ده.

د الوتنو د څار د معلوماتو له مخې، الوتکې تر لوېدو مخکې په لوړه ارتفاع کې څو ناڅاپي بدلونونه درلودل او وروسته په ډېر چټک ډول ښکته شوې ده.

د پاکستان د هوايي ډګرونو ادارې ویلي، الوتکې د شپې په ۹ بجو او ۱۸ دقیقو د ناوبرۍ د سیستم د ستونزې راپور ورکړی و. هوايي ترافیک کنټرول هڅه وکړه چې الوتکې ته لارښوونه وکړي، خو درې دقیقې وروسته له رادار څخه د الوتکې نښې ورکې شوې.

که د عملې مړینه تایید شي، دا به په پاکستان کې له ۲۰۲۰ کال وروسته لومړنۍ مرګونې هوايي پېښه وي. په ۲۰۲۰ کال کې د پاکستان نړیوال هوايي شرکت یوه الوتکه د کراچۍ هوايي ډګر ته د ناستې پر مهال ولوېده چې ۹۷ کسان پکې وژل شوي وو.

مکرون د چهارشنبې په ورځ د ناټو سرمشریزې په څنډه کې خبریالانو ته وویل، سره له دې چې ایران د اوربند له چوکاټه سرغړونه کړې، خو تمه لري د امریکا او ایران ترمنځ د ۶۰ ورځني اوربند په چوکاټ کې سیاسي او ډیپلوماټیکې ناستې دوام ومومي.

تر دې مخکې د همدې سرمشریزې په څنډه کې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې له ایران سره معامله او خبرې اترې یوازې د وخت ضایع کول دي او د ده په اند نور له تهران سره د خبرو بهیر پای ته رسېدلی دی. هغه زیاته کړې وه چې د خبرو اترو دوام ته لېوالتیا نه لري.

د فرانسې ولسمشر همداراز وویل، د ناټو د مشرانو په غونډه کې یې د ټرمپ له لوري د اروپايي متحدانو په اړه کومه نیوکه نه ده اورېدلې.

هغه زیاته کړه، د فرانسې او بریتانیا هغه ګډ وړاندیز چې د هرمز تنګي د امنیت لپاره د یو سمندري ماموریت د جوړولو په اړه دی، لا هم پر خپل ځای پاتې دی.

ټرمپ د ترکیې په انقره کې د ناټو سرمشریزې په څنډه کې خبریالانو ته وویل، چې د ایران چارواکي په خبرو اترو کې رښتیني نه دي او له هرې هوکړې وروسته خپلې ژمنې ماتوي.

ټرمپ وویل: «زما په اند، هر څه پای ته رسېدلي دي. نور نه غواړم ورسره معامله وکړم. هغوی ناروغان، زورزیاتي کوونکي او بې رحمه خلک دي». هغه ادعا وکړه، چې که تهران اټومي وسلې لرلی، خامخا به یې کارولې.

ټرمپ وویل: «موږ پر یوه تړون هوکړه کوو، خو کله چې له غونډې ووځي (ایران) او له رسنیو سره خبرې وکړي، وایي چې موږ هېڅکله ورسره خبرې نه دي کړې. هغوی درواغ وایي».

د ټرمپ په وینا، له ایران سره معامله کول یوازې د وخت ضایع کول دي.

د امریکا ولسمشر زیاته کړه چې د ده مذاکره کوونکي لا هم خبرو ته چمتو دي، خو وروستۍ پرېکړه به خپله کوي.

هغه په انقره کې د خبریالانو د يوې پوښتنې په ځواب کې وویل: «دا یوه ډېره په زړه پورې پوښتنه ده. زما په اند اوربند پای ته رسېدلی. زه نور نه غواړم له دوی سره کار وکړم».
د امریکا ولسمشر زیاته کړه، چې له خپلو امریکايي مذاکره کوونکو سره به خبرې وکړي؛ خو ټینګار یې وکړ: «هغوی غواړي خبرې اترې وکړي؛ خو زما په اند له هغوی سره د تعامل دوام یوازې د وخت ضایع کول دي».

امریکا او ایران (د غبرګولي ۲۷مه) یو تفاهم‌لیک لاسلیک کړی و، چې له مخې یې د دواړه هېوادونو ترمنځ پوځي نښتې ودرېدې او دواړه خواوو ژمنه کړې وه چې د ۶۰ ورځو په موده کې به د یوې وروستۍ او تلپاتې سولې د هوکړې لپاره مذاکرات وکړي.

د امریکا ځواب د ایران د بریدونو پرتله ۲۰ برابره سخت و

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ناټو له سرمنشي مارک روټه سره د غونډې په څنډه کې د چهارشنبې په سهار د ایران پر ځینو موخو د امریکا د بریدونو په اړه وویل، امریکايي ځواکونو پر ایران «ډېر سخت برید» کړی چې د هغه په وینا «۲۰ برابره سخت» و.

ټرمپ وویل، د ایران حکومت پر بېړیو د توغندیزو بریدونو لړۍ پیل کړه او امریکا هم په ځواب کې برید وکړ. هغه زیاته کړه: «هر ځل چې هغوی برید وکړي، موږ به ځواب ورکړو».

د امریکا ولسمشر د ایران د حکومت چارواکي «ډېر خطرناک» او «ناروغ» وبلل او ویې ویل، چې د ایران چارواکي له کلونو راهیسې نوموړی د خپلو هدفونو په نوملړ کې شامل کړی دی.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) ویلي، چې د هرمز له تنګي څخه پر تېرېدونکو سوداګریزو بېړیو د ایران د وروستیو بریدونو په غبرګون کې یې د بریدونو نوې لړۍ پیل کړې ده. سینټکام زیاته کړې، چې د دغه عملیاتو پرمهال یې له ۸۰ ډېرې موخې د کره لارښوونې لرونکو مهماتو په وسیله په نښه کړي دي.

بل لور ته سپاه پاسداران اعلان کړی، د امریکا د بریدونو په ځواب کې یې د دغه هېواد ۸۵ پوځي مرکزونه چې په‌کې د سلمان بندر، په بحرین کې د امریکا د پنځمې سمندري بېړۍ مرکز او په کوېټ کې د علي السالم هوايي اډه هم شامل دي، په توغندیزو او بې‌پیلوټه الوتکو کې په نښه کړي دي.