د سویس فوټبال ملي لوبډلې د ۲۰۲۶کال نړۍوال جام د ۱۶ غوره لوبډلو په پړاو کې له کولمبیا سره تر ۱۲۰ دقیقو مساوي لوبې وروسته، د پنالټیو په وهلو کې د ۴–۳ امتیازونو په توپیر بریا خپله کړه. سویس له دغه بریا سره د ۱۹۵۴کال نړۍوال جام وروسته د لومړي ځل لپاره کوارټر فاینل ته لار ومونده.
د پنالټیو پرمهال د سویس ګولساتونکي ګرګور کوبل د کوچو هرناندېز پنالټي ونیوله او د کولمبیا بل لوبغاړي داوینسون سانچس خپله پنالټي خطا کړه. وروسته د سویس لوبغاړي روبن وارګاس وروستۍ پنالټي په ګول بدله کړه او د سویس تاریخي بریا یې یقیني کړه.
وارګاس له لوبې وروسته وویل: «موږ په ټولو ۱۲۰ دقیقو کې خپله ټوله هڅه وکړه. د یوه پیاوړي سیال پر وړاندې مو لوبه وکړه او اوس مو تاریخ جوړ کړ». سویس چې تر دې وړاندې په څلورو پرلهپسې نړۍوالو جامونو کې د شپاړس غوره لوبډلو له پړاو څخه بهر شوی و اوس به د شنبې په ورځ د ۲۰۲۶کال نړۍوال جام د ۸ غوره لوبډلو پړاو (کوارټر فاینل) په لوبه کې له ارجنټاین سره مخامخ شي.
د هند د کرېکټ ملي لوبډلې پخواني نامتو لوبغاړي یوراج سېنګ او پاکستاني پخواني تېز توپ اچوونکي شعیب اختر د افغانستان د کرېکټ د پخواني ملي لوبغاړي شاپور ځدراڼ پر مړینې ژوره خواشیني څرګنده کړې ده. دواړو شاپور ځدراڼ د افغانستان د کرېکټ لپاره یو ریښتینی اتل بللی دی.
یوراج سېنګ پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، د داسې چا له لاسه ورکول چې لوبې ته یې ډېر څه ورکړي دي، تل زړه ماتوونکی وي. هغه زیاته کړې چې د شاپور ځدراڼ مینه او ژمنتیا به تل په یاد وساتل شي.
د هند دغه پخواني ستوري د شاپور ځدراڼ کورنۍ او د افغانستان د کرېکټ ټولنې ته د خپلې ژورې ډاډګېرنې او تسلیت مراتب وړاندې کړي دي. د شاپور ځدراڼ مړینې په کورني او نړیواله کچه د کرېکټ د مینه والو او لوبغاړو غبرګونونه پارولي دي.
هممهاله د پاکستان د کرېکټ ملي لوبډلې پخواني لوبغاړي شعیب اختر هم د شاپور ځدراڼ مړینه لویه ضایع بللې او د افغانستان د کرېکټ په وده کې یې د هغه رول د پام وړ بللی دی.
یوراج سېنګ په خپل پیغام کې د شاپور ځدراڼ مړینه د کرېکټ د نړۍ لپاره یوه لویه ضایعه بللې ده. هغه ویلي چې د افغانستان کرېکټ په نړیواله کچه د داسې لوبغاړو د هڅو له امله نن دغه مقام ته رسېدلی دی.
شاپور ځدراڼ چې د افغانستان د کرېکټ د ملي لوبډلې پخوانی چپلاستی تېز توپاچوونکی او د هېواد د کرېکټ له بنسټ اېښودونکو څخه و، د ۳۸ کلونو په عمر په نوې ډیلي کې د یوې ناروغۍ له امله له نړۍ سترګې پټې کړې. نوموړی له څو میاشتو راهیسې په هند کې تر درملنې لاندې و او د افغانستان کرېکټ بورډ د هغه مړینه تایید کړې ده.
د ارجنټاین د فوټبال ملي لوبډلې د ۲۰۲۶ کال د نړیوال جام د یوولس غوره پړاو (۱/۸ پایلوبې) کې له دوه ګوله شاته پاتې کېدو وروسته مصر ته په ۳-۲ ماتې ورکړه او د سیالیو ۸ غوره پړاو (کوارټر فاینل) ته یې لار پیدا کړه.
دغه لوبه د سېشنبې په ورځ ترسره شوه او لومړی د مصر یاسر ابراهیم په ۱۵مه دقیقه او بیا مصطفی زیکو په ۵۷مه دقیقه کې ګولونه ووهل او تر ۷۹مې دقیقې پورې یې دوه پر صفر مخکښي وساتله.
د ارجنټاین لوبغاړي کریستیان رومېرو په ۷۹مه دقیقه د توپیر کمولو ګول وکړ. پنځه دقیقې وروسته لیونل مېسي د لوبې د مساوي کولو ګول وواهه او لوبه یې ۲-۲ کړه.
په داسې حال کې چې لوبه د اضافي وخت وروستیو شېبو ته رسېدلې وه، انزو فرناندېز په۹۰+۳مې دقیقې کې درېیم ګول ترسره کړ او ارجنټاین ته یې بریا ورپه برخه کړه.
ارجنټاین تر هغه وړاندې د نړیوال جام له یوه ستر او ناببره حذف سره مخ و، خو د لوبې په وروستیو دقیقو کې یې نړیوال جام ته د بېرته راستنېدنو تاریخي شېبه ثبت کړه.
لیونل مېسي په دې لوبه کې د پنالټۍ د لارې د ګول وهلو فرصت هم له لاسه ورکړ. نوموړي په ۲۰مه دقیقه کې پنالټي ضایع کړه، چې دا په روان نړیوال جام کې د هغه دویمه ناکامه پنالټي وه.
مصر هم د لوبې پر مهال یو بل ګول ترسره کړی و، خو د ویډیويي مرستندویه داور(وي ای ار) له ارزونې وروسته د حملې په بهیر کې د تېروتنې له امله لغوه اعلان شو.
ارجنټاین به اوس د نړیوال جام په کوارټر فاینل کې د خپلې بلې سیالې لوبډلې پر وړاندې میدان ته ښکته شي.
کله - کله تاریخ په لویو ښارونو کې نه لیکل کېږي؛ بلکې ځینې تاریخونه د یوې کډوالې کورنۍ له سخت ژوندانه پیلېږي او تر نړیوال کچ رسېږي. دا کیسه د یو سیاستوال، جګړه مار یا میلیونر نه ده، بلکې د داسې یوه ځوان ده چې د جګړو له امله له خپل وطنه بېځایه شو.
د پېښور د ارباب نیاز لوبغالی د هغه د خوبونو لومړنی شاهد و. هماغه ځای چې یو نری، جګ قد لرونکی افغان هلک به په ساعتونو - ساعتونو د توپ پسې منډې وهلې. نه یې پیسې لرلې، نه امکانات او نه یې تصور کاوه چې یوه ورځ به د نړۍ د کرېکټ تر ټولو لویو لوبغالو ته ورسېږي.
خو هغه یو شی درلود: هیله
هغه خوب چې افغانستان به یوه ورځ د نړۍ له سترو کرېکټي هېوادونو سره اوږه په اوږه سیالي کوي.
دا شاپور ځدراڼ و؛ هغه ځوان چې ژوند یې له کړاوونو پیل شو، افغانستان ته یې نوم وګاټه، په نړیوال سټېج وځلېد او نن د افغان کرېکټ د هغه اوږد قد لرونکي چټک توپ اچوونکي ژوند په یوه بل دردناک فصل پای ته ورسېد. د افغانستان کرېکټ بورډ د ۲۰۲۶ کال د جولای په اوومه د هغه مړینه تایید کړه. نوموړی په یوې نادرې ناروغۍ اخته شوی و.
خو د شاپور کیسه لا هم ژوندۍ ده.
له لوګره تر پېښوره
شاپور ځدراڼ د ۱۹۸۷ کال د جولای په اتمه د لوګر ولایت په یوه ځدراڼه کورنۍ کې وزېږېد. د افغانستان د جګړو له امله یې کورنۍ پاکستان ته کډه شوه او د پېښور په شاوخوا سیمو کې مېشته شوه.
همدلته، د ارباب نیاز لوبغالي په چاپېریال کې هغه د کرېکټ له لوبې سره مینه پیدا کړه. د کرېک اینفو د معلوماتو له مخې، شاه پور شاوخوا د ۱۴ کلنۍ په عمر په جدي ډول د کرېکټ لوبه پیل کړه او په ۲۰۰۱ کال کې یې د هارډبال کرېکټ تجربه ترلاسه کړه.
هغه نسل چې په کډوالۍ کې لوی شوی و، ډېر څه یې نه لرل. خو یوه هیله یې لرله: افغانستان ته یو نوم جوړول.
د افغان کرېکټ د بنسټ اېښودنه
هغه وخت افغانستان لا د نړیوال کرېکټ په نقشه کې نه ښکارېده.
محمد نبي، اصغر افغان، کریم صادق، هستي ګل عابد، دولت ځدراڼ او شاپور ځدراڼ د هغو ځوانانو له ډلې وو چې د افغانستان د کرېکټ د ودې لومړنۍ ډبرې یې کېښودې. دوی د محدودو امکاناتو، د مناسبو لوبغالو د نشتوالي او د جګړو د ستونزو باوجود لوبې کولې او د افغانستان کرېکټ یې له ټیټو نړیوالو ډویژنو تر نړیوال سټېج ورساوه.
شاپور د هغو لوبغاړو له ډلې و چې افغانستان یې د نړیوال کرېکټ په دروازه ورننویست.
د اوږدې منډې او تیز توپ سمبول
شاپور یوازې یو توپ اچوونکی نه و. هغه یو ځانګړی سټایل درلود. کله به چې د توپ اچولو لپاره له لرې واټنه منډه پیل کړه، اوږده وېښتان به یې په هوا کې الوتل. داسې ښکارېدل لکه د هغه هیلې چې غوښتل یې د افغانستان نوم د نړۍ د کرېکټ په اسمان کې ورپورته کړي.
نوموړی د افغانستان له لومړنیو مشهورو چپ لاسو چټکو توپ اچوونکو څخه و. هغه به توپ په سرعت، جذبه او تېز طبیعت اچاوه. د هغه انرژي او احساساتي لوبه د افغان لوبډلې د هویت برخه ګرځېدلې وه.
نړیوال کرېکټ ته رسېدل
شاپور ځدراڼ د ۲۰۰۹ کال په اګسټ کې د افغانستان لپاره خپله لومړنۍ یو ورځنۍ نړیواله لوبه ترسره کړه. په همدې لومړۍ لوبه کې یې د هالنډ پر وړاندې څلور وېکټې واخیستې او د نړیوال کرېکټ د پیل یادګاري شېبه یې ثبت کړه.
له هماغې ورځې وروسته، هغه د افغانستان د چټک توپ اچونې یوه مهمه ستنه وګرځېد.
نوموړي د افغانستان لپاره:
د سکاټلنډ پر وړاندې هغه تاریخي ورځ
که د شاپور ځدراڼ د ژوند یوازې یوه صحنه انتخابېږي، نو ښايي هغه د ۲۰۱۵ نړیوال جام د سکاټلنډ پر وړاندې لوبه وي.
افغانستان د خپل تاریخ تر ټولو مهمې بریا ته نږدې و.
شاه پور لومړی څلور وېکټې واخیستې او سکاټلنډ یې تر سخت فشار لاندې راوست. وروسته، کله چې افغانستان د بریا لپاره وروستیو منډو ته اړتیا لرله، شاه پور توپ وهنې ته راغی. فشار، اندېښنه او د میلیونونو افغانانو هیلې له هغه سره وې.
هماغه و چې وروستۍ او بریالۍ منډې یې وکړې او افغانستان ته یې د نړیوال جام لومړنۍ تاریخي بریا ورکړه.
هغه ورځ یوازې د یوې لوبې ګټل نه وو. هغه ورځ د یوه ملت د هیلو د تعبیر ورځ وه؛ داسې ورځ چې افغانستان په نړیوال سټېج کې خپل تور، سور او زرغون بیرغ د ویاړ په توګه ورپاوه.
وروستۍ مبارزه
کلونه تېر شول، نوي ستوري راڅرګند شول او افغانستان د کرېکټ په نړۍ کې لا نور هم پیاوړی شو. خو شاپور د دې کیسې نه بېلېدونکې برخه پاتې شو.
په وروستیو میاشتو کې هغه د Hemophagocytic Lymphohistiocytosis (HLH) په نوم له یوې نادرې او خطرناکې ناروغۍ سره مخ شو. نوموړی د درملنې لپاره نوي ډیلي ته ولېږدول شو، خو ناروغۍ ته یې ماتې ورنه کړه.
هغه د ۲۰۲۶ کال د جولای په اوومه، د خپلې ۳۹مې کلیزې له را رسېدو یوازې یوه ورځ مخکې، له نړۍ سترګې پټې کړې.
یوه اوږده منډه چې لا هم روانه ده
شاپور لاړ، خو هغه اوږده منډه چې به یې د توپ اچولو لپاره اخیسته، د افغان کرېکټ په حافظه کې لا هم روانه ده.
هغه نسل چې نن د نړۍ له سترو لوبډلو سره سیالي کوي، د شاپور ځدراڼ او د هغه د ملګرو د قربانیو، زحمتونو او خوبونو پر بنسټ ولاړ دی. ځینې لوبغاړي ریکارډونه پرېږدي، خو ځینې نور بیا تاریخ جوړوي او شاپور ځدراڼ له هماغو تاریخ جوړونکو څخه و.
د ارباب نیاز لوبغالي له خاورو راپورته شوی هغه افغان هلک نن زموږ په منځ کې نشته، خو هغه خوب چې ده لیدلی و، لا هم ژوندی دی.
پخواني ولسمشر حامد کرزي د کرکټ ملي لوبډلې د پخواني لوبغاړي شاپور ځدراڼ پر مړینه خواشیني ښودلې او نوموړی یې د افغان کرکټ له لومړنیو ستورو ګڼلی. کرزي ویلي، چې ځدراڼ د ملي لوبډلې د پیاوړتیا لپاره نه هیریدونکي هڅې وکړې او د افغان کرکټ په ځلولو کې یې یادېدونکې کارنامې ترسره کړې دي.
کرزي پر خپل اېکس لیکلي، چې د شاپور ځدراڼ د مړینې خبر ډېر خواشینی کړی.
هغه د شاپور ځدراڼ له کورنۍ سره خواخوږي ښودلې ده.
د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې چټک توپ اچوونکی شاپور ځدراڼ له څو میاشتو سختې ناروغۍ وروسته د سې شنبې په ورځ ومړ. نوموړی له اوږدې مودې راهیسې د هند د نوي ډیلي ښار په یوه روغتون کې د وینې او معافیتي حجرو د بېکچې فعالېدو له ناروغۍ کړېده. هغه د وینې او معافیتي حجرو د بېکچې فعالېدو ناروغي (HLH) په څلورم پړاو اخته و.
شاپور د جنورۍ پر ۱۸مه نېټه هند ته ولاړ او له همغه وخت راهیسې په روغتون کې بستر و.
د مارچ پر ۲۶مه نېټه د نوموړي د هډوکو د مغز ازموینې وښوده، چې د HLH ناروغۍ په څلورم پړاو کې دی. وړاندې هندي رسنیو راپورونو ورکړی و، چې شاپور ځدراڼ ډېرې کمې خبرې کولای شي، زیاتره وخت ویده وي او شاوخوا ۱۴ کیلو وزن یې له لاسه ورکړی دی.
ځدراڼ د ۲۰۲۵کال د جنورۍ په ۳۰مه له نړۍوال کرېکټ څخه استعفا اعلان کړې وه. نوموړي پر فېسبوک پاڼه له نړۍوال کرېکټ څخه د مخه ښې په پیغام کې لیکلي و: «نن هغه ورځ راورسېده، چې ما هیڅکله نه غوښته خو د هر لوبغاړي په ژوند کې دغه ورځ راځي. زه له ۲۲ کلونو خدمت، قربانۍ او مینې وروسته د افغانستان له نړۍوال کرېکټ څخه استعفا اعلانوم».
شاپور ځدراڼ د افغانستان لپاره خپله لومړنۍ پنځوس اوریزه لوبه د نیدرلنډ پر وړاندې د ۲۰۰۹کال د اګسټ پر ۳۰مه نېټه او وروستۍ لوبه د ایرلینډ پر وړاندې د ۲۰۱۹کال د مارچ په ۱۰مه نېټه کړې وه.
ځدراڼ خپل لومړنۍ شل اوریزه لوبه د ۲۰۱۰کال د فبرورۍ پر لومړۍ نېټه د اېرلنډ پر وړاندې او وروستۍ لوبه هم د همدغه هېواد پر وړاندې د ۲۰۲۰کال د مارچ پر ۸مه نېټه ترسره کړې.
شاپور د افغانستان لپاره په ۴۴ یو ورځنیو لوبو کې لوبېدلی او ۴۳ وېکټې یې اخیستې دي او په ۳۶ نړۍوالو شل اوریزو لوبو کې یې ۳۷ وېکټې اخیستې دي. د کرېکټ لوبغاړو او مینهوالو د هغه مړینه لویه ضایع بللې، خواشینۍ یې ښودلې او د هغه له کورنۍ سره یې خواخوږي څرګنده کړې ده.
د افغانستان کرېکټ بورډ او لوبغاړو د شاپور ځدراڼ پر مړینه خواشینې ښودلې او د افغان کرېکټ په تاریخ کې یې د هغه رول مهم ګڼلی.
کرېکټ بورډ د تسلیت په پیغام کې لیکلي: «شاپور ځدراڼ د افغان کرېکټ د بنسټ اېښودونکو لوبغاړو څخه و، چې ژمنتیا، تعهد او نه ستړې کېدونکو هلو ځلو یې زموږ په هېواد کې د لوبې په وده او پرمختګ کې مهم رول لوبولی دی».
کرېکټ بورډ زیاته کړې، چې نړۍوال سټېج ته د افغان کرېکټ په رسېدو کې د شاپور ځدراڼ رول، هڅې او کار ځانګړی و. کرېکټ بورډ کاږلي: «له شک پرته د لوبو له نړۍ ورهاخوا هم شاپور ځدراڼ د ډېرو افغان ځوان لوبغاړو او په ټوله نړۍ کې د کرېکټ مینهوالو لپاره د الهام ریښتینې سرچینه وه. د هغه د مبارزې روحیې، هوډ او له کرېکټ لوبې سره مینې ډېرو ته هیلې او امیدونه ورکړل او یو نسل یې وهڅاوه؛ ترڅو لوی خوبونه وویني او د افغانستان د کرېکټ په راتلونکي باور ولري».
افغان کرېکټ لوبغاړو د شاپور نږدې ملګرو او د هغه د لوبې مینهوالو هم د نوموړي پر مړینه خواشینې ښودلې. د افغان ملي لوبډلې پیلیز توپ وهونکي رحمان الله ګربز د تسلیت په پيغام کې لیکلي: «شاپور ځدراڼ به د خپل وطن پالنې، زړورتیا او نه ستړې کېدونکو خدمتونو له امله تل د افغانانو په زړونو کې ژوندی وي».
راشد خان هم په دې اړه لیکلي: «د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې د سختو ورځو لوبغاړی او ملي اتل شاپور ځدراڼ د ورپېښې ناروغۍ له کبله له فاني نړۍ سترګې پټې کړې. خدای دې موږ ټولو ته صبر راکړي».
همدارنګه افغان لوبغاړو رحمت شاه، حشمت الله شهیدي، ابراهیم ځدراڼ، مجیب ځدراڼ، نجیب الله ځدراڼ، افتاب عالم، سمیعالله شینواري، الله محمد غضنفر، اکرام علي خېل، ضیاء الرحمان اکبر او ګڼو لوبغاړو د خواشینۍ او تسلیت پیغامونه خپاره کړي او د نوموړي کارنامې یې ستایلې دي.
ګلبدین نایب لیکلي: «څه ووایم؟ هغه نور نهشته.زما ورور، زما ملګری». پر خواله رسنیو زرګونه مینهوالو د شاپور ځدراڼ له تصویرونو سره د خواشینۍ او تسلیت پیغامونه خپاره کړي دي.
د افغانستان د کرېکټ ملي لوبډلې پخوانی چټک توپ اچوونکی شاپور ځدراڼ د ۳۹ کلونو په عمر د ورپېښې ناروغۍ له امله د هند په یوه روغتون کې ومړ. شاپور ځدراڼ له تېرو نږدې شپږو میاشتو راهیسې د هند پلازمېنې ډيلي په یوه روغتون کې تر درملنې لاندې و.
د افغانستان کرېکټ بورډ ویلي، چې د ځدراڼ د جنازې وخت او ځای به د نوموړي له کورنۍ سره تر مشورې وروسته روښانه شي.