د پولیو څارنې نړیوال بورډ: د ګوزڼ ناروغۍ د بشپړ مهار لپاره بېړني اقدامات اړین دي

د هلمند ولایت لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د مبدا یا صادرونکي هېواد د نوم له اخیستلو پرته ویلي، دغه قاچاقي مواد له ګاونډي هېواد څخه په تېرو دوو میاشتو کې راوړل شوي وو.

د خبرپاڼې له‌مخې، دغه مواد د دوی د محکمې د حکم پر بنسټ نن د ګرمسېر ولسوالۍ په صفار سیمه کې وسوځول شول.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادرونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول توکي د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه راواردېدل.

له دې سره سم، د هلمند لپاره د طالبانو د فرعي ګمرکاتو رييس حقمل خبرداری ورکړی: «هېڅ کوم کس ته اجازه نه‌ورکوو چې په غیر قانوني توګه له هېواد څخه کوم توکی صادر او یا هم هېواد ته راوارد کړي».

له نږدې یوه کال راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي، چې په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.

د اروپايي ټولنې استازولۍ د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۷مه، په ایکس خواله رسمۍ کې لیکلي، چې په دې لیدنه کې د اروپايي ټولنې او د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ترمنځ پر روانې همکارۍ، د ګډو برنامو پر پیاوړتیا او هغو کسانو ته د همغږو او دوامدارو مرستو پر برابرولو خبرې وشوې چې تر ټولو ډېرې بشري مرستو ته اړتیا لري.

د استازولۍ په وینا، د دواړو لورو ترمنځ د حل‌لارې پر بنسټ د ملاتړ پر میکانېزمونو او د افغانستان د زیانمنو خلکو لپاره د اغېزناکو مرستو پر دوام هم ټینګار شوی دی.

اروپايي ټولنې زیاته کړې، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ له فعالیتونو او بشري هڅو څخه خپل بشپړ ملاتړ ته دوام ورکوي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې افغانستان لا هم له پراخ بشري بحران سره مخ دی او میلیونونه کډوال، بې‌ځایه شوي او نور زیانمن خلک د بشري مرستو او نړیوال ملاتړ ته اړتیا لري.

مېرمن دلیل پر خپلې اېکس پاڼې په یوه خپره کړې لیکنه کې پوښتنه کړې چې په داسې یوه نجلۍ کې چې کتاب ورسره وي، څه شته چې یو وسله‌وال سړی ترې دومره وېره لري. هغې زیاته کړې چې د افغان نجونو او ښځو مبارزه د هغوی د خپل ځواک له ژور او عمیق درک څخه سرچینه اخلي.

د عامې روغتیا پخوانۍ وزیرې لیکلي چې د افغان نجونو او ښځو دغه بیداري او اګاهي د هغوی په وړاندې د طالبانو د وېرې اصلي لامل دی. د هغې په وینا، د افغانستان ښځو او نجونو دا حقیقت درک کړی او له همدې امله یې خپلې مبارزې ته دوام ورکړی دی.

دا غبرګونونه وروسته له هغې راپورته کېږي چې د طالبانو تر ادارې لاندې د ملي ازموینو ادارې د ۱۴۰۵ لمریز کال د کانکور ازموینې پایلې اعلان کړې، خو سږ کال هم په دې ازموینه کې نجونو ته د ګډون اجازه نه وه ورکړل شوې. د طالبانو دغه پرېکړه په کورنۍ او نړیواله کچه له پراخو نیوکو سره مخ شوې ده.

په همدې حال کې، د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي هم په دغه ازموینه کې د نجونو پر نشتوالي او بې‌برخې کېدو ژوره خواشیني څرګنده کړې ده. ښاغلي کرزي هیله ښودلې چې هرڅه ژر د نجونو پر مخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیستل شي او هغوی ته د زده کړې او تحصیل زمینه برابره شي.

د پنجشنېر لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، حیات‌الله مهاجر فراهي په ننني سیمینار کې د پاکستان نظام ته د «رژيم» په خطاب کولو سره وویل، دغه «رژيم» څو ځلي د افغانستان هوايي حریم نقض کړی، خو په وینا یې، دوی هم په مناسب وخت کې د پاکستان یادو اقداماتو ته ځواب ورکړی دی.

هغه څرګنده کړه، چې د هېواد په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره له افغان خاورې په پاکستان کې د «شر او فساد» مرکزونه په نښه شوي او زیاته یې کړه: «په پاکستان او په ځانګړې توګه په اسلام‌اباد، پېښور او بلوچستان کې د شر او فساد د مرکزونو پر وړاندې ترسره شوي عملیات د هېواد په تاریخ کې بې‌ساري او د لومړي ځل لپاره ترسره شوي دي. دغه ډول اقدامات د هېواد د دفاعي ځواک د پیاوړتیا ښکارندويي کوي».

فراهي همداراز په اوسني عصر کې د رسنیو پر اهمیت له ټينګار سربېره له خبریالانو وغوښتل، چې د «منفي تبلیغاتو او شایعاتو» پر وړاندې ودرېږي او د ملي یووالي او «اسلامي نظام» د تقویت په برخو کې خپل اغېزناک نقش ترسره کړي.

د یادونې وړ ده، چې له ۲۰۲۲ کال راهيسې پاکستان پر افغانستان ۱۰ لوی بریدونه کړي او د طالبانو په وینا، د یادو بریدونو له امله سلګونه بې‌ګناه افغانانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې او په ځواب کې یې طالبانو هم په بې‌پیلوټه الوتکو سره په خیبر پښتونخوا، اسلام‌اباد او بلوچستان کې یو شمېر هدفونه په نښه کړي دي.

ښاغلي صالح د پاکستان پر دغه نوي دریځ ملنډې وهلې او ویلي یې دي چې د دې حقیقت په درک کولو کې دغه هېواد درې لسیزې وخت تېر کړ.

امرالله صالح پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د بلوچستان په زیارت سیمه کې تر برید وروسته د پاکستاني پوځ د ویاند خبري غونډه یې لیدلې ده. هغه زیاته کړې چې د پاکستان پوځ په لومړي ځل داسې څه کشف کړي چې دی یې ورته حیران کړی دی او هغه د طالبانو نامشروع بلل دي. د صالح په وینا، د پاکستان د پوځ ویاند په خپلو خبرو کې مسلکي اصطلاحات کارولي او ویلي یې دي چې په پاکستان کې بریدونه روښانه همغږي، قومانده، کنټرول، لوژستیک او تبلیغاتي بستر لري.

د افغانستان دغه مخکیني چارواکي وړاندیز کړی چې پاکستان باید اوس په خپل منځ کې یو جدي چاڼ پیل کړي او د خپلې استخباراتي ادارې (ای‌ایس‌ای) هغه ښوونکي وپېژني چې طالبانو ته یې تر اړتیا ډېر مهارتونه او پوهه ور زده کړې ده. هغه په طنزیه ډول لیکلي چې دا ډېره دردوونکې ده کله چې د یو چا خپل نیابتي ځواک نامشروع شي او د خپل بادار پر وړاندې سرکښه شي. ښاغلي صالح ټینګار کړی چې دی له ۳۰ کلونو راهیسې طالبان د پاکستان د پوځ د مرکزي دفتر (جي‌ایچ‌کیو) نامشروع نیابتي ډله بولي.

ښاغلي صالح د خپلو څرګندونو په دوام کې د کندهار د والي یادونه کړې چې په خپل زغره‌وال موټر کې په پرله پسې ډول کوېټې ته سفر کوي ترڅو هلته له خپلې کورنۍ سره وخت تېر کړي. نوموړي پوښتنه کړې چې ایا د کندهار والي هم د همدې نامشروع ډلې برخه دی که نه؟ صالح د پاکستان د پوځ له عامه اړیکو دفتر څخه غوښتي چې د افغان ولس لپاره د طالبانو د تاریخ او د هغوی د پاکستاني ریښو په اړه معلومات ورکړي او د طالبانو بنسټګر نصیرالله بابر ته یې د عذاب غوښتنه کړې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د پاکستان د پوځ ویاند احمد شریف چودري په بلوچستان کې په تېرو څلورو ورځو کې د دغه هېواد د ۴۲ امنیتي سرتېرو او ۵۴ وسله‌والو د وژل کېدو خبر ورکړی دی. چودري افغان طالبان تورن کړي چې د پاکستان مخالفو وسله‌والو ډلو ته یې پناهځایونه او مالي اسانتیاوې برابرې کړې دي او له هغوی څخه ملاتړ کوي، خو طالبانو تل دغه ډول تورونه رد کړي دي.