د سیاسي استازولیو شورا: د شاپور ځدراڼ مړینه د افغانستان د کرکټ لپاره یوه درنه ضایعه ده

د طالبانو د سمنګان د امنیه قوماندانۍ ویاند، حشمت‌الله رحماني، ویلي چې دغه پېښه د سې‌شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۶مه، رامنځته شوې ده.

د هغه په وینا، د مړه شوي کان‌کیندونکي جسد له کان څخه رایستل شوی او د دره‌صوف بالا ولسوالۍ د اوسېدونکي کارګر جسد یې خپلې کورنۍ ته سپارلی دی.

دا لومړی ځل نه دی چې د افغانستان د ډبرو سکرو په کانونو کې ورته مرګونې پېښې رامنځته کېږي. تر دې وړاندې هم د هېواد په بېلابېلو کانونو د لوېدو او نورو پېښو له امله ګڼو کان‌کیندونکو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د کارپوهانو په باور، د خوندیتوب د معیاري تدابیرو نشتوالی، د مناسبو تجهیزاتو کمښت او د ژغورنې د امکاناتو نشتون د دغو مرګونو پېښو له مهمو لاملونو څخه ګڼل کېږي.

د نورستان ځايي طالب مسوولین وايي، دغه مرستې نن (چهارشنبه د چنګاښ ۱۷مه) په مرکز پارون ښار کې پر زرو بې‌وزلو، اړمنو، بې‌ځایه شویو او راستنېدونکو کورنیو په شفاف ډول وېشتل شوي دي.

د یاد خیره بنسټ د مسوولینو په وینا، پر هرې کورنۍ ۵۰ کیلو اوړه، ۵ لیټره غوړي، ۵،۵ کیلو بوره، ۵ کیلو لوبیا او ۵ کیلو وریژي وېشل شوي او همداراز یې د مرستو د دوام ژمنه هم وکړه.

د دغو مرستو ترلاسه کوونکو له یادو مرستو خوښي څرګنده کړه او د ملک سلمان خیریه بنسټ له مسوولینو څخه یې مننه وکړه، چې په دې سخت وخت کې یې لاسنیوی وکړ.

دوی له نورو مرستندویه بنسټونو د ورته مرستو غوښتنه وکړه.

مېرمن کوفي ټینګار کړی چې په دغه هېواد کې د تلپاتې او هراړخیزو روغتیايي خدماتو وړاندې کول د ښځینه ډاکټرانو، نرسانو او قابلو له فعال شتون او ګډون پرته هېڅکله ممکن نه دی.

فوزیه کوفي په خپلو څرګندونو کې ویلي چې د پولیو یا ګوزڼ ناروغۍ د له منځه وړلو او د نورو لومړنیو روغتیايي خدماتو د رسولو لپاره د ښځو لاسرسی، پوهاوی او د تصمیم نیونې له مرحلې نیولې تر پلي کېدو پورې په ټولو پروسو کې د هغوی ونډه حیاتي ده. هغې زیاته کړې، دا تمه کېږي هغه ښځې چې تر هر نوم لاندې افغانستان ته سفر کوي، باید د طالبانو د واکمن روایت پر وړاندې په کلکه ودرېږي او هغه وننګوي.

دې پخوانۍ افغان سیاستوالې خبرداری ورکړی چې په هېواد کې روان وضعیت باید عادي ونه ښودل شي او یوازې د بودیجې کمښت د اصلي ستونزې په توګه معرفي نه شي. د مېرمن کوفي په وینا، څومره چې ښځې له زده کړو او کاري ځواک څخه لرې ساتل کېږي، په هماغه اندازه به افغانستان له سختو اقتصادي ستونزو او بحران سره مخامخ شي.

دا غبرګون په داسې حال کې څرګندېږي چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې پر ښځو او نجونو باندې په بېلابېلو برخو کې سخت محدودیتونه لګول شوي او هغوی د زده کړو او کار له ډېرو حقونو بې‌برخې شوې دي. کوفي ټینګار کړی چې د ښځو د حقونو نادیده نیول به د هېواد پر ټولنیز او اقتصادي جوړښت باندې ویجاړونکي اغېزې ولري.

له بلې خوا، د روغتیا نړیوال سازمان د ختیځې مدیترانې د سیمې مشرې حنان بلخي افغانستان ته د خپل تازه سفر په لړ کې خبرداری ورکړی و چې د ۲۰۲۶ کال له پیل څخه تر اوسه په افغانستان کې شاوخوا ۱۵۰ روغتیايي مرکزونه د بودیجې د سخت کمښت له امله تړل شوي یا یې فعالیتونه ځنډول شوي دي. د هغې په وینا، د دې وضعیت دوام د میلیونونو کسانو روغتیايي خدماتو او واکسیناسیون ته لاسرسی له جدي خطر سره مخامخ کړی دی.

د دغه نندارتون د پرانېستې په مراسمو کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت مالي او اداري مرستیال شهاب‌ الدین ثاقب په غزني کې د صنعتي پارکونو جوړېدو او نورو اړینو اسانتیاوو له برابرولو ډاډ ورکړ او تر څنګ یې له هېوادوالو وغوښتل چې د کورنیو تولیداتو په کارولو سره له داخلي صنعت څخه ملاتړ وکړي.

د نوموړي په وینا، د صنعت د پراختیا لپاره په ټول هېواد کې ۱۶۰ زره جریبه ځمکه ځانګړې شوې او ډېر ژر به په غزني ولایت کې هم د صنعتي پارک د جوړېدو چارې پیل شي.

له دې سره سم، د غزني د صنعت او سوداګرۍ ریاست لپاره د طالبانو رييس عبدالرحمان احمدي وویل، دمګړۍ په دغه ولایت کې ۱۲۰ لویې او کوچنۍ تولیدي کارخونې فعالیت لري، خو د منظم ښارګوټي د نشتوالي له امله د ښار په بېلابېلو سیمو کې خواره واره پراته دي.

د غزني ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د غزني لپاره د طالبانو د والي مرستیال سردار محمد مدني له صنعتکارانو او سوداګرو څخه غوښتنه وکړه، چې تولیدات په لوړ کیفیت بازار ته وړاندې کړي او خلکو د کار زمینه هم برابره کړي.

د دغه نندارتون یو شمېر ګډونوالو د برېښنا کمښت، د منظم صنعتي ښارګوټي نشتوالی او د بازار موندنې په برخه کې ستونزې د خپلو چارو پر وړاندې سترې ننګونې یادې کړې او له اړوندو چارواکو یې د حل غوښتنه وکړه.

ښاغلي فضلي پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو دفتر دوه فرضي دښمنان د «فتنه الخوارج» او «فتنه هندوستان» په نومونو جوړ کړي دي او خپل ولس ته یې د داسې ګواښونو په توګه وړاندې کوي چې ګواکې د دوی د بقا لپاره لوی خطرونه دي.

د چارو د ادارې دغه پخواني چارواکي زیاته کړې چې اسلام‌اباد غواړي د دغو ناڅرګندو او فرضي جوړښتونو په وړاندې د جګړې له لارې په سیمه کې د وېرې او ناامني فضا جوړه کړي. د هغه په وینا، دا هڅې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د بې ثباتۍ د رامنځته کولو لپاره کیږي.

فضل محمود فضلي ټینګار کړی چې پاکستان د دغو جوړو شویو دښمنانو په مرسته هڅه کوي چې خپلې بې پایه امنیتي مبارزې توجیه کړي او د وېرې او بې ثباتۍ خپرولو له لارې د عامه افکارو ذهنیتونه کنټرول کړي. پاکستان د ټي‌ټي‌پي او بلوڅ بېلتون پالو وسله‌والو ډلو لپاره دغه فرضي نومونه کاروي.

دا په داسې حال کې ده چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ په دې وروستیو کې کړکېچ زیات شوی دی. د پاکستان د پوځ ویاند احمد شریف چودري په بلوچستان کې په وروستیو نښتو کې د ۴۲ امنیتي ځواکونو او ۵۴ وسله والو د وژل کېدو خبر ورکړی او ادعا یې کړې ده چې افغان طالبان د پاکستان د مخالفو وسله والو ډلو مالي ملاتړ کوي او پناه ځایونه یې ورکړي دي.