تاز ورځپاڼه: یو شمېر افغان له جرمي مخینې پرته هم له جرمني څخه د ایستلو له ګواښ سره مخ دي

د اکسیوس د راپور له مخې، ټرمپد «ایر فورس ون» الوتکې په ترڅ کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل، ایراني چارواکو څه موده وړاندې ورسره اړیکه نیولې او د یوې هوکړې د ترلاسه کولو هیله یې څرګنده کړې ده.

هغه زیاته کړه چې د چهارشنبې په ورځ د امریکا له لوري پر ایران ترسره شوي بریدونه، د ایران له لوري پر سوداګریزو بېړیو د شویو بریدونو په ځواب کې ترسره شوي او د غبرګون کچه یې «یو پر شل» وه.

ټرمپ ټینګار وکړ: «موږ پر هغوی ډېر سخت ګوزار وکړ. هر کله چې هغوی برید وکړي، موږ به څو چنده سخت ځواب ورکړو.»

د امریکا ولسمشر د ایران او امریکا ترمنځ د احتمالي هوکړې په اړه نور جزییات ورنه کړل، خو څرګندونې یې داسې مهال کېږي چې په سیمه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ کړکېچ او پوځي ترینګلتیا لا هم دوام لري.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغاني سرې میاشتې رييس شهاب‌ الدین دلاور د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۱۷مه) له یو شمېر ازبکستاني سوداګرو سره په کتنه کې د زړه او رواني ناروغانو لپاره د اړتیا وړ درملو د برابرولو او نورو روغتیايي همکاریو د پراختیا په اړه د همکارۍ غوښتنه وکړه.

د خبرپاڼې له‌مخې، ازبکستاني سوداګرو هم په دې کتنه کې ډاډ څرګند کړی، چې د یادو ناروغانو لپاره د اړتیا وړ درملو د برابرولو په برخه کې به له دې ادارې سره لازمې همکارۍ وکړي.

د افغاني سرې میاشتې د معلوماتو له‌مخې، دې ادارې د سوري زړه ناروغانو د درملنې لپاره یو مجهز تخصصي روغتون جوړ کړی، چې په نږدې راتلونکي کې به خپل فعالیت پیل کړي او په کلني ډول به شاوخوا ۲۰۰۰ د سوري زړه ناروغانو ته د عملیاتو او درملنې خدمتونه وړاندې کړي.

افغاني سره میاشت دا مهال د هېواد په بېلابېلو مرکزونو کې نږدې ۱۵۰۰ رواني ناروغان تر درملنې لاندې لري او څه د پاسه ۱۵۰۰ نورو ناروغانو ته په خپلو کورونو کې روغتیايي خدمتونه او دوامداره درمل وړاندې کوي.

هغه د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۱۷مه، په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د کندهار ولایت د سفر پر مهال یې له هغو ماشومانو او کورنیو سره لیدلي چې د پولیو د واکسین په پروګرامونو کې یې ګډون کړی دی.

هغه ویلي، هر هغه ماشوم چې د پولیو واکسین ترلاسه کوي، افغانستان یو ګام د پولیو له ناروغۍ پاک راتلونکي ته نږدې کوي او د دې ناروغۍ د خپرېدو په مخنیوي کې مهم رول لري.

د یونیسف استازي همداراز د پولیو د له منځه وړلو د نړیوال نوښت له شریکانو مننه کړې چې په افغانستان کې یې د واکسیناسیون له پروګرامونو ملاتړ کړی او د دغو همکاریو پر دوام یې ټینګار کړی دی.

یونیسف یو ځل بیا ټینګار کړی چې د افغانستان ټولو ماشومانو ته د پولیو واکسین رسول خورا مهم دي او غوښتنه یې کړې چې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ د بیا خپرېدو د مخنیوي لپاره دې روانې هڅې دوام ومومي.

دغه ایستل د ۱۴۰۴ کال د مرغومي له ۱۱مې څخه د ۱۴۰۵ کال د غبرګولي تر ۲۹مې ترسره شوي دي.

د جرمني حکومت دغه معلومات د دې هېواد په پارلمان کې د کيڼ ګوند د استازو د پوښتنو په ځواب کې خپاره کړي دي. د حکومت د څرګندونو له مخې، د استوګنې د قانون پلي کول او د کډوالو ایستل د ایالتونو مسؤلیت دی، خو فدرالي حکومت له دې بهیر څخه ملاتړ کوي.

حکومت دا هم تایید کړې چې د هغو کسانو د هویت د تثبیت، د پاسپورټونو او د سفر د اسنادو د ترلاسه کولو لپاره چې د ایستلو پرېکړه یې شوې، د طالبانو له استازو سره یې غونډې کړې دي. خو د شخصي معلوماتو د خونديتوب او نړیوالو همکاریو د ملاحظاتو له امله یې د دغو استازو نومونه نه دي خپاره کړي.

د جرمني حکومت په ټولنیزو رسنیو کې هغه اوازې هم رد کړې چې ګواکې طالبانو ته پیسې ورکړل شوې دي، او ویلي یې دي چې فدرالي پولیسو د افغان وګړو د هویت د تثبیت د غونډو لپاره طالبانو ته هېڅ ډول پیسې نه دي ورکړې.

خو حکومت د وري میاشتې د ۲۸مې هغې غونډې په اړه نور جزئیات نه دي خپاره کړي چې د کډوالۍ او پناه غوښتنې د فدرالي ادارې په دفتر کې، د بن ښار کې جوړه شوې وه. دغه غونډه وروسته له هغې جنجالي شوه چې د جرمني د زېډ‌ ډي اېف او اېن ډي ار رسنیو راپور ورکړ چې یو شمېر افغانان چې د ایستلو له ګواښ سره مخ وو، د هویت د تثبیت او د سفر د اسنادو د ترلاسه کولو لپاره د طالبانو استازي ته ورپېژندل شوي وو.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویلي چې دا بهیر د فدرالي پولیسو له خوا ترسره شوی او د کډوالۍ او پناه غوښتنې فدرالي ادارې یوازې د غونډې ځای برابر کړی و.

د جرمني حکومت ټینګار کړی چې د ایستلو د بهیر د عملي کولو لپاره له طالبانو سره تخنیکي او کاري اړیکې اړینې دي، خو دا د طالبانو د سیاسي رسمیت پېژندلو معنا نه لري.

د طالبانو د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون دارالانشاء د چهارشنبې په ماخوستن (د چنګاښ ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د تورخم له لارې ۵۸۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۰۸۰ کېږي، د کندهار د سپین‌بولدک له لارې ۵۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۵۸ کېږي، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷ کېږي او د هلمند د بهرامچې له لارې ۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶ کېږي په جبر سره هېواد ته را اړول شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، له دې سربېره له ۴۵۱ کورنیو سره مرستې شوي او همداراز له کابل څخه ۹۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴۹۱ کېږي خپلو ولایتونو ته د تللو لپاره څه باندې ۳۵۳ زره افغانۍ کرایې ورکړل شوې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې ځينو دغو راستنو شویو کورنیو ته د کرایو له ورکړې او د روغتیايي خدماتو له وړاندې کېدو سربېره یو شمېر کورنیو ته پخه ډوډۍ، یوه اندازه نغدي مرستې او سیمکارتونه هم ورکړل شوي دي.

د طالبانو د رییس‌الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي پرون د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو له عالي کمېشنرۍ او د یاد سازمان د پراختیایي پروګرام مسوولینو سره په کتنه کې وویل، د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې څه باندې ۸ میلیونه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

په دې وروستیو کې له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري اېستنې زور اخیستی او په پاکستان او ایران کې مېشت افغانان د ځايي پولیسو له ناوړه چلنده شکایت لري او له اړوندو نړۍوالو بنسټونو غواړي، چې پر کوربه هېوادونو فشارونه زیات کړي، څو د نړۍوالو قوانینو او اصولو له‌مخې له کډوالو سره چلند وکړي.