ایران: د هرمز تنګي کنټرول لا هم زموږ په لاس کې دی

رویټرز خبري اژانس د دوشنبې په ورځ راپور ورکړی، چې د برنېټ خامو تېلو بیه ۵.۷۷ سلنه، یا ۵.۵۸ ډالره راټیټه شوې او د هر بېرل بیه ۹۱.۲۰ ډالرو ته رسېدلې ده. همدارنګه د امریکا د لوېدیځ ټېکساس انټرمیډیټ (WTI) خامو تېلو بیه هم ۵.۵۰ سلنه، یا ۴.۹۱ ډالره راکمه شوې او د هر بېرل بیه ۸۴.۴۰ ډالرو ته ښکته شوې ده.

دغه کمښت په داسې حال کې رامنځته شوی، چې د تېرو دوو اوونیو په اوږدو کې د ایران او امریکا ترمنځ د پوځي نښتو له زیاتېدو او له منځني ختیځ څخه د تېلو د صادراتو د احتمالي ګډوډۍ په اړه د اندېښنو له امله د تېلو بیې پرله‌پسې لوړېدې.

د رویټرز د راپور له مخې؛ که د امریکا د بریدونو درېدو او د ایراني چارواکو له‌خوا د متقابلو عملیاتو د ځنډولو اعلان همداسې دوام وکړي، نو د کړکېچ د کمېدو او د ډیپلوماټیکو هڅو د بیا پیلېدو هیلې به پیاوړې کړي. دغه پرمختګ د تېلو د عرضې د امنیت په اړه د سوداګرو اندېښنې کمې کړې او په پایله کې یې د نړۍ په بازارونو کې د تېلو بیې راټیټې کړې.

شنونکي وایي، له سیمې څخه د تېلو د عرضې د ګډوډېدو ګواښ کمښت د تېلو د بیو د وروستي کمښت تر ټولو مهم لامل دی. منځنی ختیځ د نړۍ شاوخوا یو پر درېیمه برخه تېل تولیدوي او د خامو تېلو د صادراتو ډېره برخه هم د هرمز تنګي له لارې ترسره کېږي.
هرمز تنګی یوه ستراتیژیکه سمندري لاره ده، چې هر ډول پوځي کړکېچ په‌کې کولی شي د نړۍ د انرژۍ بازارونه په جدي ډول اغېزمن کړي. دغه پرمختګ وروسته له هغې رامنځته شو، چې امریکا او ایران د بریدونو د درولو اعلان وکړ او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو هڅو د دوام په اړه هیلې زیاتې شوې.

د ملګرو ملتونو په سازمان کې د امریکا سفیر مایک والټز ویلي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرېکړه کړې چې د امریکا له‌خوا بریدونه ودروي؛ څو د ډیپلوماسۍ د پرمختګ لپاره لا ډېر فرصت برابر شي. والټز دغه څرګندونې له امریکایي رسنیو سره په خبرو کې کړې دي.

په ورته وخت کې د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي اعلان وکړ، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ د پیغامونو تبادله لاهم روانه ده او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیک بهیر د پرمخ وړلو لپاره د منځګړو هڅې هم دوام لري.

د ایران د پوځ ویاند محمد اکرمي‌نیا هم وویل، له هغه راهیسې چې امریکا په تېرو دوو شپو کې خپل بریدونه درولي د ایران متقابل پوځي عملیات هم درېدلي دي.

احمد الشرع د یکشنبې په ورځ (د زمري ۴مه) له الجزیرې ټلوېزیون سره په مرکه کې وویل، حکومت یې هڅه کوي د یو شمېر هېوادونو په ملاتړ اسراییل وهڅوي چې د سوریې په اړه «متوازنه تګلاره» خپله کړي.

هغه زیاته کړه: «موږ د هر ډول پوځي مخامخ کېدو څخه ډډه کوو».

د الشرع څرګندونې داسې مهال کېږي چې اسراییل د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې د بشارالاسد د حکومت له نسکورېدو او د احمد الشرع په مشرۍ د نوي حکومت له رامنځته کېدو وروسته، د سوریې په ځینو سیمو کې خپل پوځي حضور پراخ کړی دی.

اسراییلي ځواکونو د اسد د حکومت له سقوط وروسته د سوریې د بې‌وسلې شوې حایل سیمې، د حرمون غره د سوریې برخې په ګډون، ته ننوتل. اسراییل په وروستیو میاشتو کې څو ځله د سوریې دننه بېلابېل هدفونه هم په نښه کړي او ویلي یې دي چې د سوریې په سوېل لوېدیځ کې د دروزي لږکي د ساتنې لپاره یې هم مداخله کړې ده.

د سوریې دولتي خبري اژانس (سانا) هم د یکشنبې په ورځ راپور ورکړی چې د اسراییلي ځواکونو د توپچي برید له امله د معریه کلي د برېښنا یو ټرانسفارمر ویجاړ شوی او د سیمې د اوسېدونکو برېښنا پرې شوې ده.

ګوترېش د اسراییل له لوري د ۱۹۷۴ کال د هوکړې د نقض د درېدو غوښتنه وکړه

د سوریې د ولسمشر څرګندونې په داسې حال کې شوې چې د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش دمشق ته سفر کړی دی. دا له ۲۰۰۹ کال راهیسې سوریې ته د ملګرو ملتونو د یوه سرمنشي لومړنی سفر بلل کېږي.

ګوترېش په اېکس کې په خپور کړي پیغام کې د سوریې د حاکمیت، خپلواکۍ، ملي یووالي او ځمکنۍ بشپړتیا پر درناوي ټینګار کړی او ویلي یې دي:«د ۱۹۷۴ کال د ځواکونو د بېلتون د هوکړې د اسراییل له لوري نقض د منلو وړ نه دی او باید ودرول شي».

د ځواکونو د بېلتون هوکړه په ۱۹۷۴ کال کې د عربو او اسراییل تر جګړې وروسته د ملګرو ملتونو په منځګړیتوب د سوریې او اسراییل ترمنځ لاسلیک شوه او د دواړو لوریو ترمنځ یې حایل سیمه رامنځته کړه چې د ملګرو ملتونو سوله ساتي ځواکونه پرې څارنه کوي.

د سوریې د بهرنیو اړیکو د عادي کېدو هڅې

احمد الشرع، چې هڅه کوي د سوریې بهرنۍ اړیکې عادي کړي، تېر کال د ۱۹۶۷ کال راهیسې لومړنی سوری ولسمشر شو چې د ملګرو ملتونو په عمومي اسامبله کې یې وینا وکړه.

د هغه حکومت هڅه کوي چې له نږدې ۱۴ کلنې کورنۍ جګړې او د نړیوالې انزوا له اوږدې مودې وروسته، د سوریې بهرنۍ اړیکې او اقتصاد بېرته ورغوي.

الشرع همداراز وویل، حکومت یې په لبنان کې د پوځي مداخلې هېڅ پلان نه لري. دا په داسې حال کې ده چې نوموړی او د لبنان حزب‌الله د سوریې د کورنۍ جګړې پر مهال د جګړې په مخالفو اړخونو کې ولاړ وو.

د یمن ایران‌پلوه حوثیانو ادعا کړې چې د سعودي عربستان د دولتي نفت‌شرکت «ارامکو» تاسیسات یې په جازان او ینبع کې په توغندیو ویشتلي دي. د رویټرز له‌خوا تایید شوې ویډیوګانو کې د جازان د ارامکو تصفیه‌خونو له سیمې لیدل شوي.

د یونان امنیتي سرچینو ویلي، دوه بالستیک توغندي چې په ینبع کې د نفتو تاسیساتو پر لور توغول شوي وو، د سعودي عربستان د امریکايي «پېټریوټ» دفاعي سیستم له‌خوا شنډ شوي دي.

د سعودي عربستان په مشرۍ ګډو ځواکونو هم په یمن کې د حوثیانو پر پوځي مواضعو او د وسلو پر زېرمتونونو هوايي بریدونه کړي دي. یمني چارواکو ویلي، د کورنۍ جګړې دواړه لوري په لومړۍ کرښه کې د خپلو ځواکونو په راټولولو بوخت دي.

حوثیانو تېره اوونۍ پر سعودي عربستان سمندري بندیز اعلان کړی و او د دې ډلې مشر عبدالملک الحوثي ګواښ کړی و چې د سعودي ټول نفتې تاسیسات د دوی د بریدونو هدف کېدای شي. دغه ډلې د پنجشنبې په ورځ په سره سمندر کې دوه سعودي نفت‌وړونکي ټانکرونه هم په نښه کړي وو.

په ورته وخت کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت پر اوکراین تور لګولی چې په خزر سمندر کې یې د ایران یوه سوداګریزه بېړۍ په نښه کړې ده. د ایران د وزارت په وینا، په پېښه کې یو سمندري کارکوونکی وژل شوی او بل ټپي شوی دی.

ایران په تهران کې د اوکراین د سفارت شارژدافیر احضار کړی او دغه برید یې «دښمنانه او جنایتکارانه» بللی دی. اوکراین تر اوسه په رسمي ډول د ایران د ادعا په اړه څرګندونې نه دي کړي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي تر دې مخکې په خزر سمندر کې د «لرې واټن بریدونو» پایلې ستایلې وې او ویلي یې وو چې روسیه ایران ته د سپوږمکۍ له لارې استخباراتي معلومات ورکوي، څو په منځني ختیځ کې د بریدونو د هدفونو په ټاکلو کې ورسره مرسته وکړي.

بل لور ته، د امریکا پوځ ویلي چې پر ایران سمندري بندیز «په بشپړ ډول نافذ» دی. د امریکا مرکزي قوماندانۍ هم ویلي چې د عمان په خلیج کې یې هغه بېړۍ بې‌وسه کړې چې د پرله‌پسې خبرداریو سربېره یې هڅه کوله دغه بندیز مات کړي.

د «نیویارک ټایمز» د راپور له مخې، ولسمشر ډونالډ ټرمپ تر اوسه د ایران پر ضد د بریدونو د لا پراخولو له یوه پخواني پلان څخه شاتګ کړی دی. د راپور په وینا، ټرمپ او سلاکاران یې د جګړې د پراخېدو، د دفاعي زېرمو د کمېدو، د خلیجي متحدانو د لرې کېدو او پر نړیوالې انرژۍ او اقتصاد د احتمالي اغېزو په اړه اندېښمن دي.

اسراییلي ورځپاڼې وای نیټ په یوه راپور کې لیکلي، «تل ابیب اټکل کړی و، چې پر ایران د امریکا لوی برید به د جمعې ماښام یا د شنبې په سهار پیل شي».

همدې ارزونې اسراییل دې ته اړ کړ چې پراخې او د پام وړ پوځي تیارۍ ونیسي، خو د ساعتونو له تېرېدو وروسته په بیت‌المقدس کې چارواکي دې پایلې ته ورسېدل چې ټرمپ پرېکړه کړې ده چې د اوس لپاره لاس ونیسي او تهران ته یو بل فرصت ورکړي.

د دې ورځپاڼې په لیکنه کې راغلي چې د پردې تر شا قطر او عمان پر ایران د پام وړ فشار راوړی، څو خپل دریځ نرم کړي او د امریکا د پراخو عملیاتو مخه ونیول شي.

د اټکلونو خلاف، امریکا نه یوازې دا چې پر ایران خپل لوی برید پیل نه کړ، بلکې د جمعې په ماښام یې له دوو اونیو څخه په ډېره موده کې د لومړي ځل لپاره هېڅ نوی برید هم ونه کړ.

له دیارلسو ورځو جګړې وروسته د متقابلو بریدونو درېدل ښايي د ډیپلوماسۍ د بیا راګرځېدو بله نښه وي.

د امریکا پوځ د جمعې په ورځ د عمان په سمندر کې پر یوې سوداګریزې کښتۍ ډزې وکړې چې هڅه یې کوله د ایران د بندرونو محاصره ماته کړي.

سپاه پاسداران هم د شنبې په ورځ اعلان وکړ چې ځواکونو یې په تېرو څلورویشتو ساعتونو کې څلور هغه کښتۍ درولې دي چې غوښتل یې د هرمز له تنګي تېرې شي.

سپاه په یوه اعلامیه کې چې د ایران له دولتي تلویزیون څخه خپره شوه، ویلي: «څلور کښتۍ چې غوښتل یې په تېرو څلورویشتو ساعتونو کې د هرمز تنګي له جنوبي برخې او له یوې غیرقانوني او ناامنې لارې تېرې شي، د سپاه د سمندري ځواکونو له ډزو وروسته ودرول شوې.»

د کړکېچ له زیاتېدو وروسته په هرمز تنګي کې د کښتیو تګ راتګ په ورځ کې درېیو کښتیو ته راکم شوی

لنډمهاله وقفه که ډیپلوماسۍ ته بېرته ستنېدل؟

اسراییل ټایمز ورځپاڼه وايي، لا څرګنده نه ده چې د بریدونو درېدل د ډیپلوماسۍ لارې ته د بېرته ستنېدو نښه ده او که یوازې د جګړې له بیا پیل مخکې یوه لنډمهاله وقفه ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ وویل چې لا یې پرېکړه نه ده کړې چې د ایران پر ضد نوي پراخ بریدونه وکړي که نه، خو زیاته یې کړه چې تهران اوس له واشنګټن سره په خبرو کې «جدي‌» شوی دی.

د ټرمپ دغه څرګندونې وروسته له هغو راپورونو وشوې چې ویل یې، نوموړی په زیاتېدونکي ډول له اوسني وضعیت څخه ناهیلی شوی او له خپلو لوړپوړو سلاکارانو سره یې پر ایران د پراخو پوځي عملیاتو د پیل په اړه خبرې کړې دي.

کله چې له ټرمپ څخه په بیضوي دفتر کې خبریالانو وپوښتل چې ایا خپله پرېکړه یې کړې ده که نه، هغه وویل: «نه، لا مې نه ده کړې.»

هغه زیاته کړه: «وګورئ، موږ همدا اوس له هغوی سره خبرې کوو. زه فکر کوم څومره چې ورځې تېرېږي، هغوی لا جدي کېږي؛ ښايي د یوه څرګند دلیل له امله.»

ټرمپ وویل، د ایران حکومت باید د یوې هوکړې یا د بریدونو له «ډېرې لوړې کچې» سره د مخامخ کېدو ترمنځ یو انتخاب وکړي.

هغه زیاته کړه: «موږ په بشپړه توګه چمتو او وسله‌وال یو او د اقدام لپاره چمتووالی لرو. خو موږ له هغوی سره خبرې کوو، نو تر هغه چې خبرې کوو، ګورو چې څه کېږي. زه باور لرم... هغوی ډېر جدي دي. باید هم جدي وي.»

وای‌نت په خپل راپور کې لیکلي چې که څه هم قطر او عمان پر تهران د جوړجاړي لپاره فشار راوړی، خو اسراییلي چارواکي د ډیپلوماسۍ د بلې لارې له رامنځته کېدو او د بنیامین نتنیاهو د واشنګټن د سفر په درشل کې لا هم د یوې دوامدارې هوکړې چانس کم بولي.

د دې ورځپاڼې په وینا، د اسراییل له نظره دا وقفه تر ډېره د مذاکراتو په اړه د عمومي ارزونې د بنسټیز بدلون پر ځای د ایران حکومت لپاره یو لنډمهاله او حیاتي فرصت دی.

اسراییلي چارواکي باور لري چې د واشنګټن او تهران ترمنځ د تفاهم یادښت په عملي توګه مړ شوی او د داسې دایمي هوکړې د ترلاسه کېدو نږدې هېڅ تمه نشته چې اسلامي جمهوریت اړ کړي د امریکا غوښتنو ته غاړه کېږدي.

وای‌نت لیکلي، حتا که ټرمپ د ایران حکومت ته یو بل فرصت ورکړی وي، اسراییل تمه نه لري چې دا بهیر به د یوې دوامدارې هوکړې سبب شي. خو تهران ښايي بریالی شوی وي چې د ځان لپاره نور وخت واخلي، که څه هم اسراییلي چارواکي باور لري چې دا مهلت ښايي لنډ وي.

ټاکل شوې ده چې بنیامین نتنیاهو د دوشنبې په ورځ واشنګټن ته ولاړ شي او د زمري په شپږمه، د سې شنبې په ورځ، په سپینه ماڼۍ کې له ټرمپ سره وګوري. همدارنګه تمه ده چې هغه د سناتور لینډسي ګراهام په جنازه کې هم ګډون وکړي چې د روانې میاشتې په لومړیو کې مړ شوی دی.

د سعودي عربستان او حوثیانو ترمنځ د جګړې زیاتېدل

په داسې حال کې چې ایران له دیارلسو شپو وروسته یوه ارامه شپه تېره کړه، په سیمه کې جګړه د سعودي عربستان او د اسلامي جمهوریت له ملاتړ څخه برخمنو حوثیانو ترمنځ د کړکېچ له زیاتېدو سره روانه وه.

سعودي عربستان یو بندر په نښه کړ او حوثیانو هم د سعودي د تېلو تاسیساتو پر لور توغندي او بې‌پیلوټه الوتکې وتوغولې.

حوثیانو په روانه اونۍ کې د سره سمندرګي په اوبو کې د سعودي عربستان دوه د تېلو ټانکرونه په نښه کړي وو. دې کار اندېښنې زیاتې کړې چې ښايي دغه ډله یو ځل بیا هڅه وکړي چې په سره سمندرګي کې د کښتیو د تګ راتګ لاره وتړي.

په غبرګون کې، په یمن کې د سعودي عربستان په مشرۍ ایتلاف اعلان وکړ چې سعودي ځواکونو د شنبې په سهار د یمن بندري ښار حدیده په نښه کړی دی.

په همدې وخت کې، د یونان امنیتي سرچینو رویټرز ته ویلي چې د سعودي عربستان هوايي دفاعي سیستمونو د شنبې په ورځ دوه بالستیک توغندي شنډ کړي دي. دغه توغندي له یمن څخه توغول شوي وو او د سره سمندرګي پر ساحل د ینبع د تېلو تصفیه‌خانو په لور روان وو.

د سعودي ملکي دفاع ادارې د ینبع لپاره څو ځله خبرداری ورکړ او وروسته یې اعلان وکړ چې خطر له منځه تللی دی.

د یمن پولې ته نږدې بندري ښار جیزان لپاره هم خبرداری ورکړل شو. په لومړي سر کې د زیانونو په اړه کوم رسمي راپور خپور نه شو، خو په جیزان کې خپرو شوو انځورونو کې تور لوګي لیدل کېدل چې ویل کېږي د سعودي د ارامکو له تصفیه‌خونې څخه پورته شوي وو.

اسراییل ټایمز د خپلو سرچینو له قوله راپور ورکړی چې د سعودي عربستان هوايي دفاعي سیستم د یوناني ځواکونو له خوا چلول کېده.

یونان له دوه زره یوویشتم کال راهیسې، د یوه تړون له مخې چې موخه یې د سعودي عربستان د انرژۍ د زېربناوو ساتنه ده، په دغه هېواد کې د امریکا جوړ یو دفاعي سیستم ځای پر ځای کړی دی.

وروسته د شنبې په ورځ، د یونان امنیتي سرچینو وویل چې همدې دفاعي سیستم د ینبع په سیمه کې له یمن څخه توغول شوې یوه بې‌پیلوټه الوتکه هم را نسکوره کړې ده.

د اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د شنبې په ورځ د یمن د جګړې په زیاتېدو کې د تهران هر ډول رول رد کړ او د خبرو غوښتنه یې وکړه. هغه وویل: «موږ باور لرو چې د یمن، باب‌المندب او نورو سیمه‌ییزو مسالو لپاره پوځي حل لاره نشته.»

عراقچي وویل چې د یمن وضعیت «ایران ته نه شي منسوبېدای» او د باب‌المندب تنګي شاوخوا پېښې «د یمن، سعودي عربستان او د سیمې د هېوادونو ترمنځ په پخوانیو اختلافاتو او ستونزو کې ریښې لري.»

خو رویټرز تر دې مخکې راپور ورکړی و چې اسلامي جمهوریت له حوثیانو غوښتي وو، چې که د امریکا له خوا د ایران د انرژۍ مرکزونه په نښه شي، باب‌المندب وتړي.

رویټرز همدارنګه حوثیانو ته د سپاه پاسداران د یو شمېر افسرانو او د توغندیزو او پوځي تجهیزاتو د استولو راپور ورکړی و.

وروسته له هغې چې حوثیانو د سعودي عربستان د بندرونو د محاصرې اعلان وکړ او د تېلو پر ټانکرونو یې د برید ادعا وکړه، د هغوی او سعودي عربستان ترمنځ جګړه یو ځل بیا شدیده شوه.

د دواړو لورو ترمنځ جګړه په دوه زره دوه ویشتم کال کې د ملګرو ملتونو په منځګړیتوب د اوربند له رامنځته کېدو وروسته تر ډېره درېدلې وه.

دغه محاصره د سعودي عربستان وړتیا ګواښي چې نړۍوالو بازارونو ته توکي او تېل ولېږدوي؛ په ځانګړي ډول وروسته له دې چې اسلامي جمهوریت هم‌مهاله د سعودي عربستان بله یوازینۍ سمندري لار، د هرمز تنګی، تړلی دی.

د حوثیانو ویاند د جمعې په ورځ وویل چې دې ډلې د باب‌المندب له تنګي څخه د کښتیو تګ راتګ نه دی تړلی او سمندري محاصره «یوازې پر سعودي لوري اغېز کوي».

د بښنې نړیوال سازمان ټینګار کړی چې بشري حقونه باید له طالبانو سره د «راکړې ورکړې وسیله» ونه ګرځول شي.

دغه سازمان د فریدون توفان دوسیې ته اشاره کړې، هغه افغان چې څو اوونۍ وړاندې په جرمني کې د طالبانو استازي ته د هویت د تثبیت لپاره ورپېژندل شوی و او اوس د ایستل کېدو له ګواښ سره مخ دی.

شپږ افغانان د ایستل کېدو له ګواښ سره مخ دي

په همدې حال کې، جرمني رسنیو راپور ورکړی چې حکومت غواړي د افغان وګړو د ایستلو لړۍ پراخه کړي. د جرمني ملي راډیو راپور ورکړی چې لږ تر لږه شپږ افغانان، چې جرمي سابقه نه لري، د ایستل کېدو له خطر سره مخ دي.

د راپور له مخې، د بښنې نړیوال سازمان ویلي، لږ تر لږه یو افغان چې په ۲۰۲۴ کال کې له جرمني څخه افغانستان ته ایستل شوی و، تر بېرته ستنېدو وروسته وژل شوی دی.

ورځپاڼې برلینر څایتونګ هم راپور ورکړی چې طالبانو مخکې د ډیپلوماتیکو امتیازونو، لکه جرمني ته د نورو ډیپلوماتانو د لېږلو، د ترلاسه کولو لپاره د افغانانو د ایستلو یوه الوتنه درولې وه. دغې ورځپاڼې له طالبانو سره د برلین همکاري حساسه او جنجالي موضوع بللې ده.

د ایستلو پالیسۍ پراخېدل

د جرمني د حکومت د نوې تګلارې له مخې، د افغانستان د وګړو ایستل به نور یوازې په هغو کسانو پورې محدود نه وي چې جرمي محکومیت یا امنیتي ګواښ لري.

د جرمني فدرالي پولیسو د هسن ایالت کورنیو چارو وزارت ته هم خبر ورکړی چې د افغان وګړو د ایستلو لپاره د هغوی د معرفي کولو پخوانی محدودیت لرې شوی دی.

دا نوې پالیسي د سیاسي ګوندونو او د پناه غوښتونکو د حقونو د ملاتړو بنسټونو له سختو نیوکو سره مخ شوې ده.

د چپ ګوند د کورنیو چارو ویاندې، کلارا بونګر، ویلي چې افغانستان ته ایستل په تدریج سره په یوه عادي بهیر بدلېږي او دا چاره د جرمني له بشري حقونو ژمنو سره په ټکر کې ده.

د هسن ایالت د کډوالو شورا مشر، ټیمو شرنبرګ، هم د محدودیتونو لرې کول «غیرمسوولانه» بللي او ویلي یې دي چې موخه یې په جرمني کې د مېشتو افغانانو اندېښمنول او پرې فشار زیاتول دي.

د ځینو ایالتونو ملاتړ

له بلې خوا، د جرمني د یو شمېر ایالتونو چارواکو د حکومت له نوې تګلارې ملاتړ کړی دی.

د تورینګن ایالت د عدلیې او کډوالۍ وزیرې بېاته مایسنر، ویلي چې هغه مجرد افغان نارینه باید وایستل شي چې د جرمني د پرېښودو وروستۍ قانوني پرېکړه یې شوې وي. هغې زیاته کړې، هغه کسان چې کار کوي او د خپل ژوند لګښتونه خپله برابروي، باید ونه ایستل شي، مګر که یې د ایستلو له پرېکړې وروسته کار پیل کړی وي.

د تورینګن د کډوالۍ وزارت د شمېرو له مخې، د جون تر ۳۰مې پورې ۵۲۳ افغان وګړو په دغه ایالت کې د جرمني د پرېښودو وروستۍ قانوني پرېکړه لرله، چې د ۴۰۸ کسانو ایستل یې په موقتي ډول ځنډول شوي وو.

مایسنر ویلي، اداري محکمو په ډېرو دوسیو کې تایید کړې چې د ایستلو پر وړاندې کوم قانوني خنډ نشته او د ایستلو د ځنډ دوام نور د توجیه وړ نه دی.

د براندنبورګ ایالت د ټولنیزو چارو وزیر، رینه ویلکه، هم ویلي چې ایالت به د مجرمانو تر څنګ هغه کسان هم وباسي چې «په جرمني کې د پاتې کېدو هېڅ راتلونکی نه لري.»

په زاکسن ایالت کې د کورنیو چارو وزیر آرمین شوستر، د ایستلو د لړۍ پراخول «سمه لاره» بللې او ویلي یې دي چې دا پالیسي به هغه کسان هم رانغاړي چې د ټولنې د ادغام لپاره یې هڅه نه ده کړې، پر ټولنیزو مرستو ژوند کوي او یا هم د خپل هویت په تثبیت کې همکاري نه کوي.

همداراز د زاکسن ـ انهالت ایالت د کورنیو چارو وزیر اعلان کړی چې د ایستلو د لړۍ د پراخولو لپاره چمتووالی پیل شوی او تمرکز به یې پر هغو ځوانو او مجردو افغان نارینه وو وي چې د جرمني د پرېښودو وروستۍ قانوني پرېکړه لري او د ټولنیزو مرستو له لارې ژوند کوي.