نیمروز کې د پولیسو یو پخوانی افسر: د سختې بې‌وزلۍ له امله چمتو یم خپل پښتورګی وپلورم

دغه افغانانو افغانستان انټرنشنل ته په لېږلې ویډیو کې ویلي: «شاوخوا ۲۰ کسان وو، چې ترکیې ته د تګ پرمهال د دغه هېواد د پوله ساتو ځواکونو له سخت تاوتریخوالي سره مخ شو». یادو افغانانو په دغه ویډيو کې د خپلو ټپونو نښې ښودلې او زیاته کړې یې ده: « که د بې‌وزلۍ، بې‌کارۍ او د هېواد د خرابه شرایطو له امله اړ نه وای؛ نو هېڅکله به مو خپل هېواد نه پرېښوده او د قاچاقي او خطرناکو لارو سفر ته به مو مخه نه کوله».

دوی له نړۍوالو سازمانونو غوښتي، چې د دوی وضعیت ته رسېدنه وکړي. د افغانستان انټرنشنل هغه څېړنیز راپور چې د ۱۴۰۴کال په غويي میاشت کې خپور شوی ښيي، چې افغان کډوال د ایران او ترکیې پر پوله له شکنجې، برمته کېدو او مرګوني تاوتریخوالي سره مخ دي.

په همدې حال کې د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت له افغان کډوالو سره د ناوړه چلند راپورونه «بې‌بنسټه» بللي او ویلي یې دي، چې دغه راپورونه د ناقانونه کډوالۍ پر وړاندې د ترکیې پر بریالیو هڅو په ناعادلانه ډول سیوری غوړوي.

خو د بشري حقونو څار سازمان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په یوه راپور کې ویلي و، ترکي چارواکي هغه افغان کډوال چې له ایران نه ترکیې ته ننوځي د هغوی د پناه غوښتنې د وضعیت له ارزولو پرته په چټکۍ بېرته ایران ته ستنوي چې دا چاره د نړۍوالو قوانینو خلاف ده.

د بشري حقونو څار سازمان د کړکېچونو او شخړو مشرې څېړونکې بلقیس ویله ویلي: «ترکي چارواکي د هغه افغانانو حق تر پښو لاندې کوي، چې غواړي له ګواښه وتښتي او خوندي ځای ته ورسېږي او د پناه غوښتنه وکړي. همدارنګه ترکي سرتېري د هغوی د ناقانونه بېرته ستنولو پرمهال له افغانانو سره ډېر تاوتریخجن چلند کوي».

نوموړي پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي: «د دغو معصومو ماشومانو د ژوند سخت حالت د هر انسان زړه دردوي».

ښاغلي احمدزي د ننګرهار د بهسودو د سیند پر غاړه د ماشومانو د وضعیت په اړه لیکلي، کله چې انسان دغه ځای ته مازیګر ورشي، واړه ماشومان په شعرونو د خلکو هرکلی کوي. هغه زیاته کړې: «د دغو ماشومانو معصوم غږونه او د هغوی د ژوند ناوړه شرایط د هر لیدونکي زړه خفه کوي».

د کرېکټ دغه پخواني ستوري پوښتنه مطرح کړې ده چې که نن د دغو بې‌وزلو ماشومانو لاس‌نیوی ونه شي، نو په راتلونکي کې به د هغوی برخلیک څه وي. هغه په خپل دغه پیغام کې ټینګار کړی چې دا ماشومان د خیرات غوښتلو نه، بلکې د زده کړو، ښو فرصتونو او د یوې روښانه راتلونکې حق لري.

رییس احمدزي د ټولنې پر غړو او اړوندو بنسټونو غږ کړی چې د دغو بې‌وزلو ماشومانو لاس‌نیوی وکړي او هغوی ته د زده کړو زمینه برابره کړي. د هغه په وینا، ماشومانو ته د زده کړې د فرصتونو برابرول د هغوی د ژوند د ښه کېدو او د ټولنې د روښانه راتلونکي یوازینۍ لاره ده.

د طالبانو په واکمن کېدو سره په هېواد کې لوږه او بشري ناورین خپل اوج ته رسېدلی چې له امله یې ان کورنیو خپل ماشومان هم پلورلي دي.

دغه جنګیالي د خپلې ډلې دوو پخوانیو جنګېدونکو غړو انځورونه خپاره کړي او لیکلي یې دي: «داسې ځوانان چې د جګړې په لومړیو کرښو کې وو، اوس یا وزګار دي او یا هم په ډېرو لږو پیسو د عسکرو په توګه دندې ترسره کوي».

دغه معترض طالب جنګیالي لیکلي، د هغو سرتېرو پر ځای چې د مخکېني نظام پر ضد یې سختې جګړې کړې وې، اوس د طالب چارواکو نازولي خپلوان او له پاکستانه راغلي کسان پر لوړو دولتي چوکیو ګومارل شوي دي. د هغه په وینا، دغه کسان اوس د ریاست، امریت، مدیریت او معینیت پر چوکیو ناست دي او د پخوانیو جنګیالیو قربانۍ یې هېرې کړې دي.

دغه طالب جنګیالي په خپلو نیوکو کې زیاته کړې: «هغه کسان چې له پاکستانه راغلي او په لوړو چوکیو ګمارل شوي، په تورو ښیښو لرونکو هیلکس، فرونر او لنډکروز موټرو کې ګرځي او مجلل ژوند لري». هغه په طنزي ډول لیکلي چې دغه نوي چارواکي اوس ارام ژوند لري، چاغ شوي او سور او سپین اوړي.

دا لومړی ځل نه دی چې د طالبانو په لیکو کې د نابرابرۍ او د مشرانو د خپلوانو د ګومارلو په تړاو شکایتونه راپورته کېږي. تر دې وړاندې هم په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو د ځینو سرتېرو لخوا ورته نیوکې شوې وې، چې په اداره کې یې د واسطو، خپل‌ولۍ او د هغو کسانو پر ګمارلو اعتراض کاوه چې په سختو شرایطو کې یې په جګړو کې برخه نه وه اخیستې.

نوموړي ویلي: «بېوزلي او بېکاري عيب نه ده، خو دا چې د مشرانو زامن خپل درسونه، دندې او کاروبارونه کوي، د عامو خلکو زامن د يوې ګولې ډوډۍ پسې ځانونه د مرګ تر پولې رسوي، په داسې حال کې چې دواړه د يو وطن بچيان دي».

هغه زیاته کړې چې د دې وضعیت په لیدو سره د عدالت په اړه جدي پوښتنې راپورته کېږي او پوښتنه یې کړې: «دلته هغه پوښتنه پيدا کېږي چې عدالت چېرته دی»؟

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې د طالبانو حکومت تل د عدالت، مساوات او د اسلامي نظام د اصولو پر بنسټ د چارو د پرمخ وړلو ادعا کوي، خو په وروستیو کلونو کې د ټولنیزو رسنیو له لارې د طالبانو د ځینو غړو له لوري د امتیازاتو، ګومارنو او د مشرانو د اولادونو د ځانګړو فرصتونو په اړه ورته نیوکې هم وخت ناوخت خپرې شوې دي.

شکایت کوونکي وایي، دا ستونزه په داسې مهال رامنځته شوې چې د دوبي سخته ګرمي ده او د برېښنا نشتوالی یې ورځنی ژوند له ګڼو ستونزو سره مخ کړی دی.

شکایت کوونکی وايي:« د صدیق په نوم یوه کس برېښنا پرې کړې، حال دا چې هېڅ پاتې حساب نه لرو او ټول لګښتونه مو پر خپل وخت ورکړي دي».

د شکایت له مخې، تېره شپه ناوخته د سیمې نورو ټولو کورنو ته بېرته برېښنا وصل شوه، خو یوازې د دوی کورنۍ لا هم له برېښنا بې‌برخې پاتې ده. شکایت کوونکي دا چاره «بې‌عدالتي» بولي.

د یادې کورنۍ غړو له اړوندو طالب مسوولینو غوښتي چې ژر تر ژره یې برېښنا بېرته وصل کړي او د دې ادعا شوې پېښې په اړه جدي څېړنه ترسره کړي، څو د دوی په وینا، قانوني حق یې بېرته تامین شي.

د یادونې وړ ده چې دا یوازې د کابل د سروبي ولسوالۍ د یوې کورنۍ شکایت دی، افغانستان انټرنشنل یې په خپلواکه توګه نه تاییدوي.