• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د عمران خان سلاکار: عمران خان که خوشې شي د پاکستان د پوځ له مشر سره به ټکر نه کوي

۲۹ زمری ۱۴۰۵ - ۲۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۶:۰۴ GMT+۱تازه شوی: ۲۹ زمری ۱۴۰۵ - ۲۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۷:۳۵ GMT+۱

د پاکستان د پخواني لومړي وزیر عمران خان نږدې سلاکار او د پاکستان تحریک انصاف ویاند ذوالفقار بخاري وایي، چې که عمران خان له بنده خوشې شي، له پوځ او د پوځ له مشر عاصم منیر سره به تقابل ونه کړي.

بخاري د چارشنبې په ورځ روېټرز ته وویل، چې عمران خان به هیڅ داسې ګام پورته نه کړي چې هېواد ته زیان ورسوي او د پاکستان د ښه‌والي لپاره به خپل شخصي درد او کړاو شاته پرېږدي.

بخاري وویل: «که عمران خان سبا فرض کړئ، خوشې شي، هغه به داسې څه ونه کړي چې هېواد زیانمن کړي». هغه خان «لوړ ظرفه» کس وباله.

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د پاکستان سترې محکمې چارواکو ته امر وکړ، څو ۷۳ کلن عمران خان د درملنې لپاره په ۴۸ ساعتونو کې یوه شخصي روغتون ته ولېږدوي.

بخاري د سترې محکمې پرېکړه «د هیله‌مندۍ نوې وړانګه» وبلله او ویې ویل، چې د پي ټي ای مشران او غړي به د محکمې د لارښوونې له مخې یې د ګوند کارکوونکي او مشران باید د روغتون مخې ته راټول نه شي.

د پنجشنبې تر غرمې عمران خان روغتون ته نه و لېږدول شوی او دا هم روښانه نه وه چې حکومت به د سترې محکمې د حکم پر وړاندې، له تخنیکي دلایلو رد شوې غوښتنه بیا وړاندې کړي که نه.

بخاري وویل، دا مهال د پي ټي ای او پوځ ترمنځ خبرې اترې نه دي روانې، خو عاصم منیر یې چې د فیلډ مارشال رتبه هم لري، د پاکستان تر ټولو ځواکمن کس وباله.

هغه زیاته کړه، که عاصم منیر پرېکړه وکړي چې «د ملت د پلار» په توګه عمل وکړي او پر هېواد «د رغونې لاس» کېږدي، ټول سیاسي بندیان به په ۲۴ ساعتونو کې خوشې شي.

د پاکستان حکومت او پوځ تر اوسه د بخاري د څرګندونو په اړه غبرګون نه دی ښودلی. پوځ پخوا ویلي و چې په سیاست کې لاسوهنه نه کوي، خو حکومت د عمران خان قضيې د محکمو اړوندې چارې بولي.

شنونکي وایي، لا روښانه نه ده چې د بخاري څرګندونې د عمران خان خپل نظر هم منعکسوي که نه. عمران خان ته منسوبو شویو څرګندونو کې د تېر کال په نومبر کې عاصم منیر «د پاکستان په تاریخ کې تر ټولو مستبد دیکتاتور» بلل شوی و.

د اېټلانټیک کونسل لوړپوړي څېړونکي مایکل کوګلمېن ویلي، تر هغو چې عمران خان په بند کې وي، څرګنده نه ده چې د پي ټي ای مشرتابه به له دولت سره د احتمالي تعامل یا خبرو لپاره ګډ دریځ وړاندې کړای شي که نه.

بخاري چې په دوبۍ کې په ځان‌منلې جلاوطنۍ کې ژوند کوي، وویل د ګوند مشرانو وروستی ځل اته میاشتې مخکې له عمران خان سره خبرې کړې دي.

نړیوالو بشري حقونو بنسټونو ویلي چې عمران خان د انفرادي حبس په څېر شرایطو کې ساتل کېږي او په وروستیو میاشتو کې ورسره د اړیکو په اړه ډېر معلومات نه دي خپاره شوي.

عمران خان په ۲۰۲۲ کال کې له پارلمان څخه د نه باور رایې له لارې له واکه تر لرې کېدو وروسته له څو قضیو سره مخ شوی دی. پر نوموړي د دولتي ډالیو، پر پوځي او دولتي ودانیو د تاوتریخوالي د هڅونې او ناقانونه واده تورونه لګېدلي دي.

د هغه ټولې سزاوې، له یوې پرته، یا ځنډول شوې یا بېرته اړول شوې دي او د ځینو قضیو د استیناف بهیر روان دی. عمران خان ټول تورونه ردوي.

له پوځ سره د اړیکو د رغولو د اشارو سربېره، بخاري وویل پي ټي ای به د سپتمبر په ۲۷مه په ټول پاکستان کې پراخ لاریونونه وکړي.

د هغه په وینا، لاریونوال به د عمران خان د درملنې په اړه د محکمې د حکم عملي کېدل، روغتون ته د هغه د کورنۍ، ډاکترانو، وکیلانو او ګوندي مشرانو لاسرسی، د قضیو چټکه اورېدنه او په پای کې د نوموړي خوشې کېدل وغواړي.

بخاري وویل، د پي ټي ای هغه لوړپوړي مشران چې پټ ژوند ته اړ شوي، ممکن په دغو لاریونونو کې ګډون وکړي یا یې د تنظیم چارې پر مخ یوسي.

ډېر لیدل شوي

پخواني ولسمشر ته پرانیستی‌لیک؛ د پوهنتون یوه استاد له اشرف غني غوښتي بېرته کابل ته ستون شي
۱

پخواني ولسمشر ته پرانیستی‌لیک؛ د پوهنتون یوه استاد له اشرف غني غوښتي بېرته کابل ته ستون شي

۲

د خپلواکۍ ۱۰۷مه کلیزه؛ افغان سندرغاړی وایي له بنسټیزو حقونو محروم ملت رښتینی خپلواک نه دی

۳

د اشرف غني پخوانی سلاکار: د جمهوریت یو شمېر بانفوذه مشرانو په حساسو شېبو کې هېواد پرېښود

۴
ځانګړی

طالبانو د افغانستان په ۸ ولایتونو کې د ټي ټي پي جنګیالي او د هغوی افغان ملاتړي نیولي

۵

مقاومت جبهې د خپل یوه قوماندان وژل کېدل تایید کړل

•
•
•

نور خبرونه

د خیبر پښتونخوا په جنوبي ولسوالیو او خیبر کې پولیس ولې لاریونونو ته اړ شول؟

۲۹ زمری ۱۴۰۵ - ۲۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۲:۴۶ GMT+۱
•
رفعت الله اورکزی
100%

په خیبر پښتونخوا کې د پولیسو د اعتراضونو لړۍ په ځانګړې توګه په خیبر، لکي مروت او بنو ولسوالیو کې زیاته شوې ده. د سیمې پولیس چارواکي وایي چې له ایالت سره د قبایلي سیمو له یوځای کېدو اته کاله تېر شوي، خو لا هم د دوی کاري جوړښت او حقوق نه دي تایید شوي.

په داسې حال کې چې د خیبر پښتونخوا په جنوبي او قبایلي ولسوالیو کې د ناکرارۍ پیښې په چټکۍ سره مخ په زیاتیدو دي، له ترهګرۍ سره په جګړه کې په لومړۍ کرښه کې جنګیدونکي پولیس پرسونل د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون ته راوتلي دي. دا د پولیسو د نظم او ضابطې په اړه اندیښنې راپورته کوي.

په جنوبي ولسوالیو لکي مروت او بنو کې د پولیسو له لاریون وروسته، اوس د خیبر ولسوالۍ پولیس هم له تیرو پنځو ورځو راهیسې د خپلو غوښتنو په حق کې لاریون کوي.

د خیبر پولیس ادعا کوي چې اته کاله وړاندې له خیبر پښتونخوا سره د فاټا له یوځای کیدو وروسته، دوی سره ژمنه شوې وه چې د دوی د خدماتو جوړښت به منظم شي، مګر دا تر اوسه پورې نه دی پلي شوی، چې په ځواک کې یې لویه مایوسي رامینځته کړې ده.

د باړې سرکل ډی ایس پي ملک مظهر اپریدي له افغانستان انټرنیشنل سره په خبرو کې وویل چې « له ډیرو ژمنو سره سره، د یوځای کیدو وروسته په ټولو قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو د خدماتو جوړښت نه دی جوړ شوی. بلکې، موږ لاهم د ورته زاړه سیسټم لاندې کار کوو».

هغه وویل چې په تیرو اتو کلونو کې دوی ته نه ترفیع ورکړل شوې او نه هم له تقاعد وروسته تقاعد او نور امتیازات ورکړل شوي دي. هغه زیاتوي، « موږ هم د ترهګرۍ پر وړاندې په جګړه کې په ميدان کې ولاړ يو، موږ هم هغه کسان يو چې تر ټولو ډېر وژل کېږو، حتا ترهګر زموږ نومونه پېژني خو له بلې خوا موږ ته په خدمت کې کوم تحفظ نه را کول کیږي».

د پوليسو افسر خبرداری ورکړ چې که ددوی د خدماتو جوړښت ته په خواخوږۍ پام ونه شي، نو د ادغام ضد سياسي غورځنګ سره د يوځای کېدو پرته بله چاره نه لري.

کله چې فاټا په ۲۰۱۸ کال کې له خيبر پښتونخوا سره يوځای شوه، نو په ټولو اوو قبايلي ادارو او اتو ايف آر یا سرحدي سیمو کې اته ويشت زره کسان د خاصه دار او ليوي ځواک برخه وه. له ادغام سره، ليوي او خاصه دار ځواکونه له پوليسو سره يوځای شول او په دې توګه، يو څه وخت وروسته، دوی ته اړينه روزنه هم ورکړل شوه، خو د قبايلي ولسواليو پوليس لا تر اوسه د منظم پوليس قانون لاندې نه دي راوستل شوي، چې دا د مدغم شويو ولسواليو په پوليسو کې لويه مايوسي رامنځته کوي.

د خيبر ولسوالۍ د مرکزي دفتر ډي اېس پي حکمت اپریدي وويل چې له ادغام وروسته، ددوی عزت زیانمن شوی دی. هغه زیاتوي، « کله چې موږ پېښور ته ځو، نو لومړی شی چې دوی له موږ څخه پوښتنه کوي دا ده چې ایا موږ د خاصه دار یا لیوي ځواک څخه یو، په دې معنا، چې موږ د پولیسو افسرانو په توګه نه پیژندل کیږو».

کله چې له هغه څخه وپوښتل شول چې ایا پولیس به په دې ډول احتجاج وکړي، ایا دا ممکنه ده چې دوی خپل پام د ترهګرۍ پر وړاندې له جګړې څخه واړوي؟ دې ته، حکمت اپریدي په ځواب کې وویل، چې د ترهګرو پر وړاندې جګړه د دوی په خاوره کې د دوی جګړه ده او دا به په هر قیمت دوام وکړي، په دې اړه هیڅ جوړجاړی نه شي کیدی.

په تیرو څو کلونو کې، په پښتونخوا کې د پولیسو له خوا د دوی د غوښتنو په حق کې په لاریونونو کې زیاتوالی راغلی دی. دوه کاله دمخه، د لومړي ځل لپاره، پولیسو د لکي مروت ولسوالۍ په اصلي انډس لویه لاره کې د خیمې په لګولو سره د څلورو ورځو لپاره پرلت وکړ. د لکي مروت پولیسو غوښتنه وکړه چې ترهګر عصري وسلې لري، په داسې حال کې چې دوی عصري وسلې نه لري او دا د ډیرو مرګونو لامل کیږي.

په ورته ډول، د بنو پولیسو هم دوه ځله احتجاج کړی دی. دوه میاشتې وړاندې، په بنو کې د احتجاج په جریان کې، پولیسو ټولې لویې لارې د دریو ورځو لپاره بندې کړې او سخته مظاهره یې وکړه، چې وروسته د یوې سیمه ییزې جرګې له لارې خبرې اترې وشوې او د پولیسو ځینې غوښتنې ومنل شوې. په دې سیمو کې د پولیسو او نورو امنیتي ادارو ترمنځ د همغږۍ د نشتوالي راپورونه هم ورکړل شوي دي.

د خیبر ولسوالۍ یو مشهور خبریال ابراهیم شینواري افغانستان انټرنیشنل ته وویل چې له څه مودې راهیسې په پښتونخوا او قبایلي ولسوالیو کې د پولیسو احتجاجونه مخ په زیاتیدو دي، چې یقینا د پولیسو سیسټم ته زیان رسوي.

هغه وویل چې دا په بشپړ ډول ریښتیا ده چې د ادغام په وخت کې د خاصه دار او لیویز ځواکونو د منظم پولیس ځواک برخه کولو ژمنې لا نه دي پلي شوي.

هغه وویل، « زه فکر کوم چې پولیس افسران شاید د دې احتجاج کونکو پولیسو غړو په وړاندې د اقدام کولو څخه ډډه وکړي ځکه چې لومړی، دوی وژل کیږي او دوهم، دا ویره شته چې که پولیس پرسونل د منع شویو سازمانونو په وړاندې له جګړې څخه انکار وکړي، نو ممکن یوه نوې ستونزه رامینځته شي».

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لارو بندښت؛ د وچې مېوې سوداګري زیانمنه شوې

۲۹ زمری ۱۴۰۵ - ۲۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۰:۰۲ GMT+۱
•
عبدالکریم ملاخېل
100%

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګرۍ او تګ‌راتګ لارې د تېر کال د اکتوبر له ۱۲مې نېټې راهیسې تړلې دي، چې له امله یې د دواړو خواوو سوداګر له جدي ستونزو سره مخ شوي او د وچې مېوې سوداګري هم زیانمنه شوې ده.

افغانستان د وچو مېوو د تولید له مهمو هېوادونو ګڼل کېږي او د دغه محصولاتو لوی بازار د پاکستان منډۍ بلل کېدې. خو سوداګر وايي، پر ډیورنډ کرښه د لارو له تړل کېدو وروسته د وچې مېوې کاروبار په بې‌ساري ډول کمزوری شوی دی.
د کویټې یو سوداګر نصرالله چې د وچې مېوې په کاروبار بوخت دی افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د تېرکال پرتله سږ کال سوداګریز فعالیتونه «نږدې له‌منځه تللي» دي. هغه وایي، د لارو د بندښت له امله وچې مېوې په کمه اندازه او ناقانونه لارو کویټې ته رسېږي، چې د لېږد لوړو لګښتونو له امله یې بیې هم لوړې شوې دي.
د نوموړي په وینا، د بیو لوړوالي د وچو مېوو په پېرلو کې د خلکو وړتیا راکمه کړې او د وچې مېوې تقاضا یې هم کمه کړې ده. نصرالله زیاتوي: «هغه هټۍوال چې پخوا به یې ۱۵۰ کیلو وچې مېوې اخیستې، اوس یوازې شاوخوا ۲۰ کیلو اخلي. له دې څخه د کاروبار د کمېدو اندازه معلومېږي».
بل سوداګر لیاقت خان چې له افغانستان نه د وچې مېوې وارداتو کاروبار کوي وایي، پر ډیورنډ کرښه د لارو تړل کېدو له امله یې کاروبار په بشپړه توګه په ټپه درېدلی دی.
هغه افغانستان انټرنشنل ته ویلي: «نږدې یو کال کېږي چې هېڅ کار نه‌شو کولی. زموږ کاروبار په بشپړه توګه په ټپه درېدلی دی». د لیاقت خان په وینا، د کویټې منصفي روډ او چوهړمل روډ پخوا د وچې مېوې د سوداګرۍ مهم مرکزونه وو او هره ورځ به هلته د سوداګرو ګڼه ګوڼه وه؛ خو اوس هلته د بازارونو فعالیتونه خورا پېکه شوي دي.
نوموړی وایي، د کویټې له بازارونو څخه تر نیمايي ډېر سوداګر نورو ښارونو ته تللي او ګڼو کوچنیو سوداګرو دغه کاروبار پرېښی دی. بل لور ته په افغانستان کې د وچې مېوې سوداګر او بڼوال هم د روان وضعیت له امله اندېښمن دي.
د کندهار یو سوداګر سمیع‌الله افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د پاکستان بازار د افغان سوداګرو لپاره تر ټولو اسانه او ګټور بازار و. هغه وایي، پخوا به د محصولاتو له رسېدو سره سم سوداګر له بڼوالو سره اړیکه نیوله او محصولات به په مناسبه بیه پلورل کېدل، چې هم سوداګرو او هم کروندګرو ته به یې ګټه رسوله.
د سمیع‌الله په وینا، له نږدې یو کال راهیسې د لارو د بندښت له امله سوداګریز فعالیتونه په ټپه درېدلي او د سوداګرو ډېری محصولات په ګودامونو کې پاتې دي. هغه زیاته کړه، چې سږکال د مېوو حاصل ښه و خو د بازار د نشتوالي له امله بڼوال او سوداګر له زیان سره مخ شوي دي.
سمیع‌الله ویلي، دامهال د انځرو موسم روان دی خو د بیو د سخت کمښت له امله سوداګر نه‌شي کولی خپل محصولات په مناسبه بیه وپلوري. د هغه په خبره؛ د بدیلو سوداګریزو لارو نشتوالی او په افغانستان کې د بې‌کارۍ لوړې کچې د وچې مېوې کاروبار نور هم اغېزمن کړی دی.
سمیع‌الله له طالبانو غوښتي، چې د سوداګرو لپاره اسانتیاوې برابرې کړي او د صادراتو لپاره بدیلې لارې ومومي. هغه وایي، یوشمېر لوی سوداګر خپل صادرات د هند او نورو بازارونو پر لور اړولي؛ خو کوچني سوداګر لاهم د لارو د تړل کېدو له امله له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي.

له اتڼونو او ملي بېرغونو تر چوپتیا؛ په پاکستان کې د افغانستان د خپلواکۍ ورځې رنګ بدل شوی

۲۸ زمری ۱۴۰۵ - ۱۹ اګست ۲۰۲۶، ۰۸:۱۰ GMT+۱
•
عبدالکریم ملاخېل
100%

د افغانستان د خپلواکۍ ورځ چې پخوا به هرکال په بلوچستان کې د افغانانو او ځايي پښتنو او په خیبر پښتونخوا کې د افغان کډوالو له لوري په پراخو ملي او دودیزو مراسمو نمانځل کېده، د طالبانو له واکمنېدو او په پاکستان کې پر افغان کډوالو تر محدودیتونو وروسته یې پخوانی رنګ بایللی دی.

د پښتونخوا د زده‌کړیالانو سازمان د بلوچستان څانګې پخوانی مشر لطیف کاکړ افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، پخوا به د اګست پر ۱۹مه د افغانستان د خپلواکۍ ورځې په مناسبت په افغان کونسلګرۍ او د بلوچستان په بېلابېلو پښتون مېشتو سیمو کې پراخ مراسم ترسره کېدل.
د نوموړي په وینا، په دغه مراسمو کې به اتڼونه، موسیقي، فرهنګي پروګرامونه او علمي سیمینارونه جوړېدل او د ملتپالو سیاسي ګوندونو مشران، غړي او د هغوی د زده‌کوونکو سازمانونو استازو به پصه‌کې ګډون کاوه.
لطیف کاکړ وویل، ځوانانو به د افغانستان ملي بېرغونه پورته کول، له سهاره تر ماښامه به یې اتڼونه کول او په موټرو کې به وطني سندرې غږول کېدې؛ د خپلواکۍ د ورځې په مناسبت به په جوړو شویو سیمینارونو کې پوهانو او سیاسي شخصیتونو د افغانستان د خپلواکۍ او ملي هویت په اړه خبرې کولې.
هغه زیاته کړه، چې افغانانو او ځايي پښتنو به د دغه مراسمو د ترسره کولو لپاره له خپلو شخصي امکاناتو هم کار اخیست او د خپلواکۍ ورځ به یې د ملي یووالي او افغان هویت د څرګندولو د یوې مهمې ورځې په توګه نمانځله.
د کاکړ په وینا، د طالبانو له واکمنېدو وروسته د افغان کونسلګریو وضعیت هم بدل شوی او د افغانستان د پخواني ملي بېرغ پر ځای د طالبانو سپین بېرغونه لیدل کېږي، چې له امله یې د پخوانیو مراسمو بڼه هم بدله شوې ده.
نوموړي وویل، په تېرو پنځو کلونو کې د خپلواکۍ ورځې نمانځنه کال تر بلې کمزورې شوې او په افغانستان کې د طالبانو واکمني او په پاکستان کې روان سیاسي او امنیتي وضعیت د دې لامل شوی چې افغانان د پخوا په څېر په پراخو مراسمو کې ګډون ونه کړي.
لطیف کاکړ وویل، سره له دې چې د خپلواکۍ ورځې پخواني مراسم کم‌رنګه شوي، خو افغانان او پښتانه لاهم د دې ورځې له تاریخي ارزښت سره تړاو لري.
هغه هیله څرګنده کړه، یوه ورځ به په افغانستان کې داسې شرایط رامنځته شي چې افغانان وکولای شي د خپلواکۍ ورځ په پراخې خوښۍ ونمانځي او د افغانستان واکمني به د «افغانستان اصلي بچیانو» په لاس کې وي.
بل لور ته، په خیبر پښتونخوا کې افغان کډوال وايي، پخوا به د اګست ۱۹مه په پېښور او د دغه ایالت په بېلابېلو سیمو کې په پراخو مراسمو، لاریونونو او فرهنګي پروګرامونو نمانځل کېده.
د افغان کډوالو په وینا، په ۲۰۱۶کال کې په پېښور کې د خپلواکۍ ورځې پراخ مراسم ترسره شوي وو او له ۲۰۲۱کال مخکې به د افغانستان کونسلګرۍ ترڅنګ په حیات اباد، تاج اباد او نورو سیمو کې هم غونډې او فرهنګي پروګرامونه جوړېدل.
دوی وايي، ځینو کلونو کې به د خپلواکۍ ورځې په مناسبت د اورلوبو نندارې هم ترسره کېدې او زرګونه افغانان به په ملي احساساتو کې دغه مراسمو ته راټولېدل. خو کډوال وايي، له ۲۰۲۱کال وروسته دا دود ورو، ورو کم شوی او له ۲۰۲۳کال راهیسې د افغان کډوالو د اېستلو بهیر د دې ورځې د نمانځنې پر فضا لا زیات اغېز کړی دی.
دوی ادعا کوي، چې د پولیسو د عملیاتو، نیول کېدو او له پاکستان نه د اېستل کېدو له وېرې اوس نه‌شي کولای په ازاده توګه د خپلواکۍ ورځې مراسم ترسره یا په‌کې ګډون وکړي. افغان کډوال وايي، هغه ورځ چې پخوا به د خوښۍ، یووالي او ملي ویاړ په فضا کې نمانځل کېده، اوس د وېرې او ناڅرګند برخلیک تر سیوري لاندې تېرېږي.
د دوی په وینا، اوسني شرایطو د دوی پر ټولنیز او فرهنګي ژوند سربېره رواني فشارونه هم زیات کړي او ډېر افغانان اړ دي چې د خپلواکۍ ورځې پر مهال له عامه مراسمو لرې پاتې شي.

طبي بورډ عمران خان ته د ورځې یو ساعت مزل او له کورنۍ سره د ملاقات سپارښتنه کړې

۲۷ زمری ۱۴۰۵ - ۱۸ اګست ۲۰۲۶، ۰۴:۴۹ GMT+۱
100%

د پاکستان اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې د راپور له مخې، په اډیاله زندان کې د عمران خان د طبي معاینې لپاره جوړ شوي بورډ سپارښتنه کړې چې نوموړي ته دې هره ورځ د یو ساعت مزل او استراحت زمینه برابره شي، څو ذهني فشار یې راکم شي.

طبي بورډ سپارښتنه کړې، چې عمران خان ته دې ورځپاڼې، مجلې، ټلوېزیون او د مطالعې مواد هم ورکړل شي. همداراز یې له مېرمنې او کورنۍ سره د اوسني مهال‌وېش پرتله د ډېرو او منظمو لیدنو سپارښتنه کړې ده.

د طبي بورډ سپارښتنې د هغه راپور برخه دي، چې سترې محکمې ته وړاندې شوې دي. ستره محکمه به نن د عمران خان د ملاقات او په اډیاله زندان کې د هغه د شته اسانتیاوو په اړه د غوښتنلیکونو اورېدنه وکړي.

د راپور له مخې، څلور کسیز طبي بورډ د اګست په ۱۰مه په اډیاله زندان کې د عمران خان طبي معاینه کړې وه. د معاینې پرمهال د هغه د وینې فشار ۱۴۰ پر ۸۰ ثبت شوی و. عمران خان د سر د دروندوالي او د زړه د تېزې درزا شکایت هم کړی و.

د طبي معاینې پرمهال د سینې درد یا د ساه لنډۍ نښې نه وې موندل شوې؛ خو طبي بورډ د هغه د سختې بې‌قرارۍ یادونه کړې ده. د راپور له مخې، عمران خان د اګست په لومړۍ نېټه هم د پاکستان انسټیټیوټ اف مېډیکل ساینسز یا پمز د زړه ناروغیو د متخصص له‌خوا معاینه شوی و. هغه مهال د وینې د فشار بدلون، د زړه د تېزې درزا، سر درد او بې‌قرارۍ شکایتونه لرل.

طبي متخصص ویلي، چې عمران خان د خپلې ذهني اندېښنې مهم لامل له مېرمنې، کورنۍ او ملګرو سره نه لیدنه او د ورځپاڼو او ټلوېزیون نشتوالی بللی و. متخصص سپارښتنه کړې، چې د ذهني فشار د کمولو لپاره دې له کورنۍ سره د هغه ملاقاتونه زیات او منظم شي او د مطالعې لپاره دې ورته مواد برابر شي.

طبي بورډ ویلي، چې د عمران خان د اوسني ذهني حالت له امله د روغتیايي ستونزو د رامنځته کېدو ګواښ شته؛ نو باید په زندان کې ورته هره ورځ د یوه ساعت مزل او استراحت زمینه برابره شي.

د اډیاله زندان د ادارې دریځ

د اډیاله زندان ادارې په ستره محکمه کې په وړاندې شوي راپور کې ویلي، چې عمران خان او بشرا بي‌بي ته مناسبې روغتیايي اسانتیاوې برابرېږي او د هغوی روغتیا د زندان د ادارې لومړیتوب دی.

د راپور له مخې، د زندان طبي کارکوونکي هره ورځ درې ځله د عمران خان معاینه کوي، د هغه خواړه څاري او د وینې فشار، د زړه درزا او په وینه کې د اکسیجن کچه هم ثبتوي. د زندان ادارې ویلي، چې د بېلابېلو دولتي روغتونونو متخصصو ډاکټرانو هم د عمران خان معاینه کړې او د هغه د طبي معاینې، درملنې او درملو ریکارډ ساتل شوی دی.

د عمران خان د سترګو ناروغۍ په اړه د زندان ادارې ویلي، له تشخیص وروسته یې سملاسي درملنه شوې ده، چې اوس یې د لید کچه د پام وړ ښه شوې او نږدې عادي حالت ته راګرځېدلې ده.

په راپور کې ویل شوي، چې عمران خان او بشرا بي‌بي هره سې‌شنبه د زندان د قوانینو له مخې ملاقات کوي او تراوسه ۸۴ ملاقاتونه شوي دي.

تحریک انصاف: عمران خان دې روغتون ته ولېږدول شي

بل لور ته د پاکستان تحریک انصاف ګوند د عمران خان د وینې فشار د راپور په اړه اندېښنه ښودلې او غوښتنه یې کړې، چې هغه دې ژر تر ژره روغتون ته ولېږدول شي او مناسبې روغتیايي اسانتیاوې دې ورته برابرې شي.

د خیبر پښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدي په یوې خبري ناسته کې د عمران خان د روغتیا راپور د اندېښنې وړ بللی او ویلي یې دي، چې دې موضوع ټول هېواد اندېښمن کړی دی. هغه ادعا کړې، چې د عمران خان د شخصي ډاکټرانو په پخوانیو معایناتو کې د هغه د وینې فشار عادي و خو په وروستي راپور کې یې د وینې فشار لوړ ثبت شوی دی.

هغه ویلي، چې د عمران خان کورنۍ، وکیلانو او شخصي ډاکټرانو د ډسمبر له دویمې نېټې وروسته له هغه سره نه‌دي لیدلي.

ار ایس ایف: د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې د رسنیو ازادي له جدي ګواښ سره مخ ده

۲۶ زمری ۱۴۰۵ - ۱۷ اګست ۲۰۲۶، ۲۰:۱۰ GMT+۱
100%

د بې‌پولې خبریالانو سازمان (ار ایس ایف) وايي، په پاکستان کې، په ځانګړې توګه د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې، د رسنیو د ازادۍ پر وړاندې فشارونه په خطرناک ډول زیات شوي او چارواکي هڅه کوي د سیمې په اړه د معلوماتو خپرېدل محدود کړي.

دغه سازمان په خپل تازه راپور کې ویلي، د انټرنېټ بندول، د الجزیرې وېبپاڼې مسدودول، د خبریالانو نیول، پر بهرنیو خبریالانو د سفر محدودیتونه، قضايي احضاریې او پر رسنیو فشارونه په پاکستان کې د مطبوعاتو د ازادۍ د خرابېدو څرګندې نښې دي.

د راپور له مخې، د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې د انتخاباتي اصلاحاتو په ملاتړ اعتراضونه په زور وځپل شول او پراخې نیونې وشوې. هم‌مهاله، په وروستیو اوونیو کې د سیمې د رسنیز پوښښ د محدودولو لپاره د پاکستان حکومت اقدامات هم زیات کړي دي؛ په داسې حال کې چې د سیمې د قانون‌جوړونکې شورا ټاکنې د جولای له ۲۷مې پیل شوې دي.

ار ایس ایفوايي، په کشمیر کې د انټرنېټ خدمتونه د جون پر پنځمه وځنډول شول او تر اوسه یوازې په جزوي ډول بېرته فعال شوي دي. د اګست پر دویمه د پاکستان د اطلاعاتو او خپرونو وزارت د الجزیرې وېبپاڼه هم بنده کړه او پر دې رسنۍ یې د سیمې په اړه د «حساسیت پاروونکو» راپورونو د خپرولو تور ولګاوه.

د راپور له مخې، د اګست پر څلورمه د بهرنیو رسنیو لپاره نوي سخت مقررات هم نافذ شول. له مخې یې بهرني خبریالان، په ګډون له نړیوالو رسنیو سره د کارکوونکو پاکستاني خبریالانو، اړ دي چې له اسلام‌اباد، لاهور او کراچۍ څخه بهر د راپور ورکولو لپاره د «نه اعتراض سند» ترلاسه کړي.

په نویو مقرراتو کې ویل شوي چې د رسنیو د مسلکي کسانو اعتبارلیک د مبهمو دلایلو له مخې، لکه د پاکستان د «ایډیالوژۍ، حاکمیت، امنیت یا عامه نظم» خلاف کړنو، لغوه کېدای شي.

ار ایس ایف وايي، د رسنیو پر وړاندې د فشارونو په لړ کې خپلواک خبریالان رازي طاهر او محمد سیف هم نیول شوي دي. د راپور له مخې، دواړه خبریالان د «خپلواک لید» په نوم د یوټیوب چینل لپاره کار کوي او د اګست له لومړۍ نېټې راهیسې په اسلام‌اباد کې د کشمیر د اعتراضونو په ملاتړ د یوې مظاهرې د پوښښ له امله په بند کې دي.

رازي طاهر تر دې مخکې د جون پر ۲۳مه د برېښنايي جرمونو د مخنیوي قانون له مخې نیول شوی و او د جولای پر اتمه په ضمانت خوشې شو. ار ایس ایفوايي، په ۲۰۲۵ کال کې د دغه قانون له تعدیل وروسته خبریالان د «ناسمو معلوماتو» د خپرولو په څېر مبهمو مواردو له امله له جزايي مجازاتو سره مخ کېدای شي.

د بې‌پولې خبریالانو سازمان د جنوبي اسیا د څانګې مشرې، سیلیا مرسیر، ویلي: «چارواکو داسې ښکاري چې هر هغه څه یې کړي چې کولی یې شول، څو د پاکستان تر ادارې لاندې کشمیر کې د معلوماتو بشپړ بندیز رامنځته کړي.»

هغې زیاته کړې: «د انټرنېټ بندول او د لاسرسي محدودول، د نیونو زیاتوالی، د رسنیو د مسلکي کسانو پر لاسرسي محدودیتونه او د برېښنايي جرمونو د مخنیوي قانون له مخې قضايي تعقیبونه په پاکستان کې د مطبوعاتو د ازادۍ د وضعیت د پام وړ خرابېدو ښکارندويي کوي.»

مرسیر له پاکستاني چارواکو غوښتي چې نیول شوي خبریالان سمدستي خوشې کړي، په کشمیر کې د انټرنېټ بشپړ لاسرسی بېرته فعال کړي، پر بهرنیو رسنیو نوي محدودیتونه لرې کړي، له ناوړه قضايي اقداماتو لاس واخلي او د معلوماتو د ترلاسه کولو حق تضمین کړي.

ار ایس ایف وايي، له کشمیر پرته هم په پاکستان کې د رسنیو پر وړاندې د فشار لپاره له قوانینو کار اخیستل کېږي. د جولای پر ۲۹مه د ملي سایبري جرمونو د څېړنې ادارې ازاد خبریال اسد علي تور د برېښنايي جرمونو د مخنیوي قانون د ۲۶مې مادې له مخې احضار کړ. دغه ماده د «ناسمو معلوماتو» خپرول جرم ګڼي.

د راپور له مخې، پر رسنیو دولتي فشارونه د خبریالانو تر څنګ د رسنیو تر ادارو هم رسېدلي دي. پاکستانۍ خبریالې منیزه جهانګیر ویلي چې د جولای په میاشت کې له «اېج ټي‌وي» څخه، چې ۱۱ کاله یې د «سپوټ‌لایټ» خپرونه چلوله، د بهرني فشار له امله له دندې ووتله.

جهانګیر د بې‌پولې خبریالانو سازمان ته ویلي: «بهرنی فشار موجود و او مدیریت یې له سخت فشار سره مخ کړی و. د خبریالانو وضعیت هېڅکله تر دې کچې جدي نه و.»

پاکستان د بې‌پولې خبریالانو سازمان د ۲۰۲۶ کال د نړۍ د مطبوعاتو د ازادۍ په شاخص کې د ۱۸۰ هېوادونو له ډلې په ۱۵۳م ځای کې راغلی دی.