په تېرو ۲ ورځو کې هلمند کې یوه ۶ کلنه نجلۍ د ۲۰۰ زره کلدارو په بدل کې یوه ۶۰ کلن سړي ته او یوه ۸ کلنه نجلۍ بیا ۸۰ کلن سړي ته په نکاح ورکړې شوې وې. نړۍوالو بنسټونو تر دې مخکې ویلي، چې د نجونو ښوونځيو د تړل کېدو او د فقر د ډېرښت له امله د کم عمره نجونو د ودونو ګراف ډېر لوړ شوی دی.
د هلمند ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر مسوولینو د شنبې په ورځ (د وږي ۷مه) وویل، چې د دغه ولایت په نادعلي ولسوالۍ کې یوه ۸ کلنه ماشومه نجلۍ د هغې د کورنۍ له لوري له یوه ۸۰ کلن سړي سره د نکاح لپاره ټاکل شوې وه.
دغه دفتر په همدې تړاو په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د نادعلي ولسوالۍ د امربالمعروف امریت «د هڅو په پایله کې د اته کلنې نجلۍ د اجباري نکاح مخنیوی وشو».
د یاد دفتر مسوولینو د یکشنبې په ورځ (د وږي ۸مه) بیا د یوې بلې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغه ولایت په ګرمسېر ولسوالۍ کې یوه ۶ کلنه ماشومه نجلۍ د ۲۰۰ زره کلدارو په بدل کې یوه ۶۰ کلن سړي ته په نکاح ورکړ شوې وه.
خبرپاڼه کاږي، د دغې ماشومې پلار چې پر نشهيي توکو روږدی دی په خپله خوښه خپله لور د یادو پیسو په بدل کې یاد ۶۰ کلن سپينږیري بوډا ته ورکړې وه.
په خبرپاڼه کې راغلي، د ګرمسېر ولسوالۍ د امربالمعروف امریت د غړو له خبرېدو او په تړاو یې له څېړنو وروسته څرګنده شوه، چې یاده ۶ کلنه ماشومه نجلۍ یاد ۶۰ کلن کس ته په نکاح ورکړل شوې ده او زیاتوي: «د موضوع د قانوني څېړنې او د ماشومې د ژغورنې په موخه قضیه اړوندې ابتداییه محکمې ته ولېږل شوه. محکمې د قضیې له څېړلو وروسته یاده نکاح فسخه او د دواړو لورو ترمنځ یې تفریق راوست».
د څارونکو په باور، دا یوازې دوه پېښې دي، چې د طالبانو د مشر په ګاونډي ولایت هلمند کې رسنیزې شوي، نو په نور هېواد کې به څه حال وي. دغه څارونکي په کوچني عمر کې د نجونو ورکړه بېوزلي او له ښوونځيو منع کېدل په ګوته کوي. دوی زیاتوي، په افغانستان کې اوس د فقر او بېکارۍ او همداراز د کورنۍ د پاتې غړو د ژوند د بقا لپاره ځينې کورنۍ خپلې لوڼې په کمعمر هغه هم د پیسو په بدل کې ورکوي.
طالبانو له بیا واکمنېدو شاوخوا یوه میاشت وروسته د ۲۰۲۱ کال په سپټمبر کې نجونې زدهکوونکې له شپږم ټولګي پورته د «امر ثاني» په نوم له زدهکړو منع کړې. دغې ډلې بیا شاوخوا یو کال وروسته د ۲۰۲۲ کال په ډسمبر کې په پوهنتونونو کې د نجونو پر زدهکړو بندیز ولګاوه.
یونېسف ویلي، دمګړۍ په افغانستان کې څه باندې ۲ اعشاریه ۴ میلیونه نجونې د زدهکړو له دوامه محرومې شوي او تر ۲۰۳۰ کال پورې به دغه شمېر ۴ میلیونو ته ورسېږي.
یونېسف وېره څرګنده کړې، چې د دې حالت دوام په جبري توګه د ودونو تر څنګ په کم عمرۍ کې د نجونو د ودولو لپاره لاره پرانېزي چې د هغوی پر روغتیایي او رواني وضعیت بدې اغېزې لرلی شي.
د دغه سازمان د اټکل له مخې، د دې بندیز له امله به هر کال ۱۶۰۰ میندې د ولادت پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکړي او تر ۳۵۰۰ زیات نوي زیږېدلي ماشومان به مړه شي.
د یونېسف اجراییوي مشرې کاتریل رسل ویلي، «پوهنه په ژوند کې یوازې فرصتونه نه برابروي، بلکې نجونې له کم عمره ودونو، خوارځواکۍ او نورو روغتیايي ستونزو څخه هم ساتي».
د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې هم ویلي، چې د طالبانو تر واکمنېدو وروسته په افغانستان کې د ماشومانو او د کم عمره نجونو د ودونو کچه په بېساري ډول لوړه شوې ده. دغه اداره وايي، دغه لړۍ د وړو نجونو د امېندوارۍ کچه لوړوي چې په پایله کې د مېندو د مړینې لامل کېږي.
د دغې ادارې په وینا، ډېرې کورنۍ د فقر او همداراز د زدهکړو یا د کار نشتوالي له امله د کوچنیو لوڼو ودول د ژوند د بقا لاره بولي. ملګرو ملتونو ویلي، چې دې کار د ښځو او ماشومانو پر روغتیا خورا ناوړه اغېزه کړې ده.
د یادې ادارې د اټکل له مخې، په روان ۲۰۲۶ کاله کې به په افغانستان کې د کم عمره مېندو د امېندوارۍ کچه ۴۵ سلنه ډېره شي او د مېندو د مړینې ګواښ به تر ۵۰ سلنې هم لوړ شي.
دغه اداره زیاتوي، هغه نجونې چې له زدهکړو پاتې کېږي، ډېری یې د جبري ودونو او تر واده وروسته په همدې کوچنیوالي کې د امېندوارۍ له ګواښ سره مخ کېږي.
په راپور کې ویل شوي، چې د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې د نجونو د طب او قابلګۍ په څانګو کې پر زدهکړې بندیز د ښځینه روغتیایي مسلکي کارکوونکو روزنې د وروستۍ هیلې لاره هم وتړله.
د ملګرو ملتونو د ښځو اداره وایي، د دغې لړۍ په پایله کې به په افغانستان کې داسې ښځينه نسل پاتې شي، چې زدهکړې به نهلري، په کوچنیوالي کې به واده شوې وي او د مرګ له جدي ګواښ سره به مخ وي.
د دغې ادارې په وینا، که په افغانستان کې د ښځو حقونه، زدهکړه او روغتیا لومړیتوب ونه لري، افغانستان به د ځوان نسل د ضایع کېدو او د پرمختګ لهمخې له ګواښ سره مخ شي.
واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دغې ډلې د مشرانو له لوري د ودونو او په ځانګړې توګه د کم عمره نجونو په زور ودونه زیات شوي دي.
د ملا هبتالله اخوندزاده له امر سره سره چې طالبان به له دویم، درېیم او څلورم واده څخه ډډه کوي، خو ډېری طالب چارواکي د ملا هبتالله له دغه حکم څخه سرغړونه کړې او ځینو یې په زور او د نجونو له خوښې پرته ودونه کړي او اوس د طالبانو په ډله کې څو ودونه عامه خبره ده.
