سنټرل ایشیا ټایمز رسنۍ په یو تحلیل کې ویلي، که څه هم د منځنۍ اسیا هېوادونو له طالبانو سره سوداګریزې او اقتصادي اړیکې پراخې کړې دي، خو په افغانستان کې د داعـ .ـش خراسان او نورو وسلهوالو ډلو د شتون له امله امنیتي اندېښنې لا هم پر ځای پاتې دي.
مسکو د روان کال د اکټوبر پر ۱۶مه د شانګهای، ډلهییز امنیت او ګډو ګټو سازمان په ګډه غونډه کې خبرداری ورکړ چې افراطي ډلې هڅه کوي له افغان خاورې منځنۍ اسیا او روسیې ته نفوذ وکړي. د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف وویل، وسلهوال د تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان پر پوله په پرتو افغان ولایتونو کې د پام وړ حضور لري او داعش خراسان څانګه د سیمې پر وړاندې تر ټولو ستر ګواښ دی.
روسیې او چین له طالبانو غوښتي چې د خپلو پولو د امنیت او د بهرنیو وسلهوالو د مهارولو لپاره تضمینونه ورکړي. د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي د اکټوبر پر ۱۵مه د «سیکا» په غونډه کې پر طالبانو غږ وکړ چې په خپله خاوره کې د ترهګرو ډلو د له منځه وړلو لپاره عملي ګامونه واخلي. بېجینګ اندېښنه لري چې د داعش او القاعده ترڅنګ د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ او تحریک طالبان پاکستان فعالیتونه د چینايي وګړو او سوداګریزو لارو خوندیتوب له خطر سره مخامخ کوي. په ورته وخت کې د شانګهای همکارۍ سازمان مرستیال احمد سیدمرادزاده اعلان کړی چې له کابل سره د دغه سازمان د تماس ډلې کارونه ځنډول شوي دي.
تحلیل کې راغلي، ملګرو ملتونو په افغانستان کې د ۲۰۲۶ کال د مۍ او جولای میاشتو ترمنځ په امنیتي پېښو کې د ۱۱ سلنه زیاتوالي راپور ورکړی دی. په دغه موده کې د طالبانو وسلهوالو مخالفانو، لکه د احمد مسعود په مشرۍ د ملي مقاومت جبهې او د یاسین ضیا اړوند د افغانستان د ازادۍ جبهې، د ۸۸ بریدونو ادعا کړې چې ۵۵ یې د ملګرو ملتونو له خوا تایید شوي دي. سنترل ایشیا ټایمز لیکي، خو دا بریدونه له نړیوالو ترهګریزو فعالیتونو سره توپیر لري او اصلي موخه یې د افغانستان په داخل کې له طالبانو سره مخالفت دی. بل خوا واشنګټن طالبان ترهګرو ته د پټنځایونو پر برابرولو تورنوي، خو د طالبانو ویاند ذبیحالله مجاهد له القاعده او نورو ډلو سره هر ډول اړیکې ردوي.
د ژمي په رارسېدو سره په هېواد کې بشري او اقتصادي کړکېچ هم زیات شوی دی. د خوړو نړیوال پروګرام او د خوړو او کرنې سازمان اټکل کړی چې د ۲۰۲۶ کال د نوامبر او ۲۰۲۷ کال د اپرېل ترمنځ به ۱۹ اعشاریه ۲ میلیونه افغانان د خوړو له سخت کمښت سره مخامخ شي او ۵ میلیونه وګړي به له بېړنۍ لوږې سره لاس او ګرېوان وي. پر دې سربېره، په ۲۰۲۶ کال کې له ایران او پاکستان څخه د ۱ اعشاریه ۲ میلیونو افغان کډوالو جبري شړلو او د پاکستان او طالبانو ترمنځ نښتو د خلکو ستونزې او سوداګریز خنډونه نور هم زیات کړي دي، که څه هم مسکو ویلي چې د نشهيي توکو په تولید کې ۹۰ سلنه کموالی د کابل د هڅو مثبته پایله ده.
له بلې خوا، د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا اعلان کړی چې مسکو غواړي له طالبانو سره خپلو دفاعي همکاریو ته پراختیا ورکړي. هغې ویلي چې دا همکارۍ به د ترهګرۍ ضد مبارزې، د نشهيي توکو د قاچاق د مخنیوي او ګډو دفاعي چارو پر پیاوړتیا متمرکزې وي. دغه ګام په داسې حال کې اخیستل کېږي چې سیمهییز هېوادونه لا هم په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د فعالیتونو په هکله سختې اندېښنې لري او د عملي مخنیوي غوښتنه یې کوي.
