• العربية
  • فارسی
  • English
BrandBrand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د ښځو د حقونو فعالانو د مژدې اوزبېک د خوشې کېدو غوښتنه کړې

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۷:۱۰ GMT+۰

د «برابرۍ لپاره د ښځو د غږ غورځنګ» غړو د طالبانو په بند کې د تخار د شاعرې او ښوونکې مژدې اوزبېک د پاتې کېدو په اړه اندېښنه ښودلې او د هغې د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه یې کړې ده.

دغه غورځنګ د یکشنبې په ورځ د لړم په ۲۴مه یوه اعلامیه کې د مژدې اوزبېک نیول د بیان د ازادۍ او اساسي حقونو خلاف عمل بللی دی.

یاد غورځنګ له ملګرو ملتونو، د بشري حقونو له ادارو او د بیان د ازادۍ له ملاتړو سازمانونو غوښتي چې د مژدې اوزبېک وضعیت په جدي توګه وڅاري او د هغې د بې‌قید او شرطه خوشې کېدو لپاره اقدام وکړي.

دوی همدارنګه غوښتنه کړې چې د بند پر مهال د دې شاعرې امنیت او روغتیا ته پام وشي.

سرچینو د روان کال د تلې په لسمه افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو چې طالبانو مژده اوزبېک د انتقادي شعرونو د لیکلو او د راحله دوستم سره د اړیکو په تور نیولې ده. راحله دوستم د مشرانو جرګې پخوانۍ غړې او د افغانستان د ملي جنبش ګوند د مشر عبدالرشید دوستم لور ده.

د سرچینو په وینا، مژده اوزبېک د تخار د خواجه‌غار ولسوالۍ په هزارباغ کلي کې نیول شوې او وروسته د دغه ولایت مرکز تالقان ته لېږدول شوې ده.

د هغې مېړه هم په همدې وخت کې نیول شوی و، خو څو ورځې وروسته خوشې شو.

د مژدې اوزبېک له نیول کېدو نږدې دوه میاشتې تېرې شوې، خو لا هم د طالبانو په زندان کې د هغې د وضعیت او برخلیک په اړه کره او خپلواک معلومات نشته.

ډېر لیدل شوي

د اقتصادي همکاریو سازمان د وزیرانو شورا ۳۰مه ۲ ورځنۍ غونډه سبا د پاکستان په کوربتوب پیلېږي
۱

د اقتصادي همکاریو سازمان د وزیرانو شورا ۳۰مه ۲ ورځنۍ غونډه سبا د پاکستان په کوربتوب پیلېږي

۲

د تېلو تور بازار؛ ایران څه ډول له طالبانو سره په همکارۍ بندیزونه ماتوي؟

۳
ځانګړی

سرچینې: د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت جرمني ته څلور نور ډېپلوماټان لېږي

۴

انتونیو ګوترېش: د اقلیمي بدلونونو حقیقت به د چا د خوښې لپاره بدل نه‌کړم

۵
ځانګړی

زرمینه: د طالبانو په لومړۍ واکمنۍ کې مې مور او اوس زه او لور مې له زده‌کړو محرومې یو

•
•
•

نور خبرونه

په کابل کې یوې صرافۍ ته د سپارل شویو لسګونو زرو ډالرو له امله د ویزه غوښتونکو سرګرداني

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۷:۰۹ GMT+۰
100%

یو شمېر زیانمن شوي وایي،د کابل په شهزاده سرای کې د محمد رفیق صرافۍ د لوېدیځو هېوادونو د ویزو د اخیستلو په پلمه له دوی څخه زرګونه ډالر ترلاسه کړي دي. له دې سره، دا وګړي وایي چې د میاشتو په تېرېدو سره لا هم د دوی ویزې نه دي صادرې شوې او صرافۍ هم د دوی پیسې بېرته نه دي ورکړې.

دوی وایي،د دې صرافۍ اصلي مسوولین اوس د لاسرسي وړ نه دي او په شهزاده سرای کې یې خپل دفتر هم تړلی دی.

د هغو پیسو مجموعي کچه چې خلکو د ویزې د اخیستلو لپاره د حاجي رفیق صرافۍ ته سپارلې تر اوسه په کره توګه معلومه نه ده، خو زیانمن شوي مدعي دي چې دې صرافۍ په ټولیز ډول د خلکو شاوخوا یو میلیون ډالر بند کړي او بېرته یې نه دي ورکړي.

افغانستان انټرنشنل لږ تر لږه ۱۶ رسېد پاڼې لیدلې دي چې دې صرافۍ د بهرنیو هېوادونو د ویزو غوښتونکو ته د پیسو د اخیستلو په بدل کې صادرې کړې دي.

د رسېدونو له مخې، صرافۍ له دغو کسانو څخه د هر یوه ترمنځ له ۴ تر ۹۳ زره ډالرو اخیستي دي.

په هغو رسېدونو کې چې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، د درج شویو پیسو مجموعه ۲۵۶ زره او ۷۰۰ ډالره کېږي.

پر دغو رسېدونو سربېره، یوې کورنۍ ادعا وکړه چې د څو کورنیو لپاره د ویزې د اخیستلو لپاره یې، په ټولیز ډول له ۲۰۰ زره ډالرو ډېرې پیسې دې صرافۍ ته ورکړې دي.

100%

صرافۍ څنګه د خلکو پیسې واخیستې؟

د هغو اسنادو پر بنسټ چې افغانستان انټرنشنل څېړلي دي، د محمد رفیق صرافۍ د لوېدیځو هېوادونو د ویزو له غوښتونکو څخه د پیسو د اخیستلو په بدل کې هر یوه ته یې یو رسېد ورکړی دی.

په دې پاڼه کې د تسلیم کوونکي هویت، د پیسو اندازه او د هغې د «امانت» ایښودلو موده درج شوې ده.

د دې صرافۍ په رسېدونو کې د پیسو د سپارلو دلیل او موخه نه ده یاده شوې.

د پاڼې د متن محتوا ته په کتو، کسانو ظاهراً خپلې پیسې په دې صرافۍ کې په امانت ایښې دي.

په افغانستان کې له کلونو راهیسې دود ده، هغه مهال چې سیاحتي شرکتونه د ټاکلو پیسو په بدل کې غوښتونکو ته د هېوادونو د ویزو د اخیستلو ژمنه ورکوي، له هغوی غواړي چې خپلې پیسې په شهزاده سرای کې د دواړو لورو د باور وړ یوه صرافۍ کې بندې کړي.

ډېرو زیانمنو شویو وویل، چې د هغو ټولنیزو شبکو د پاڼو له لارې «ښکار» شوي چې ځانونه یې سیاحتي شرکتونه معرفي کول.

دغو انلاین سیاحتي شرکتونو ادعا کړې وه چې د لسګونو لوېدیځو هېوادونو د ویزو د اخیستلو توان لري.

هغوی د هر هېواد د ویزې د اخیستلو لپاره بېلابېلې بیې وړاندې کړې وې.

یو شمېر شاکیانو وویل مجازي سیاحتي شرکتونو د ویزې اخیستل د کابل په شهزاده سرای کې د حاجي رفیق په صرافۍ کې د پیسو په بندولو پورې مشروط کول.

افغانستان انټرنشنل د دغو انلاین شرکتونو د ځینو ټلېفونو شمېرو سره اړیکه ونیوله، خو هېڅ یوه هم فعاله نه وه.

100%

د طالبانو ادارې په صرافیو کې د ویزې د اخیستلو له امله د پیسو بندول په رسمي توګه منع کړي دي.

په همدې دلیل د محمد رفیق صرافۍ هم په رسېدونو کې د پیسو د اخیستلو او د هغو د بندېدو د دلیل په اړه وضاحت نه دی ورکړی.

«د درغلۍ ښکار شوو»

توردعلي، یو له زیانمنو شویو څخه دی چې په لړزېدلي او ناهیلي غږ یې وویل د «درغلۍ ښکار» شوی دی.

توردعلي د خپل یوه ملګري له لارې یوه انلاین سیاحتي شرکت ته معرفي شو.

هغه وویل، چې دې سیاحتي شرکت ادعا لرله چې د مناسبو پیسو په بدل کې، د نړۍ د نږدې ټولو هېوادونو ویزې اخیستلای شي.

توردعلي خپلې بودیجې ته په کتو له انلاین شرکت سره هوکړه کوي چې د ځان او د خپلې کورنۍ د دریو غړو لپاره د سربیا ویزه واخلي.

د سربیا د هرې ویزې بیه ۱۰۵۰۰ ډالره هوکړه شوې وه او توردعلي وایي د غویي په وروستیو او د غبرګولي په لومړیو کې یې په دوو پړاوونو کې د کابل په شهزاده سرای کې د محمد رفیق صرافۍ ته ۴۲ زره ډالره سپارلي دي.

سیاحتي شرکت توردعلي ته ژمنه ورکړې وه، چې د ۴۵ تر ۶۰ کاري ورځو کې به ده او د ده کورنۍ ته د سربیا ویزه واخلي.

د دې کورنۍ په رسېد پاڼه کې هم ۶۰ کاري ورځې درج شوې دي.

هغه وویل، چې هغه مهال شکمن شو چې سیاحتي شرکت د نږدې دوو میاشتو په تېرېدو سره، د ده د کورنۍ د یوه غړي پاسپورت ونه غوښت.

توردعلي وویل، چې کله چې د خپلو پیسو د غوښتلو لپاره د محمد رفیق صرافۍ ته ورغی، د صرافۍ مسوولانو په عذر کولو سره د ډېر وخت غوښتنه وکړه او ویې ویل چې د ویزې چارې مخته تللې دي.

دې زیانمن شوي ټینګار وکړ او د محمد رفیق صرافي یې تورنه کړه چې یوازې د پیسو د بندولو او ساتلو مسووله نه وه بلکې له انلاین سیاحتي شرکتونو سره په لاس لرلو سره، د یوې شبکې په توګه یې عمل کاوه.

دې منځني عمر لرونکي سړي وویل، چې په تېر حکومت کې په بغلان کې په یوې دولتي اداره کې مامور و.

هغه د طالبانو له بېرته راتګ وروسته وزګار شو او اوس د پلخمري په ښار کې لاس‌پلورنه کوي.

هغه وویل چې پیسې د ده باجه له امریکا را استولې وې څو دا کورنۍ له افغانستان څخه په وتلو سره په اروپا کې ښه ژوند ته ورسېږي.

دې سړي وویل اوس هره اونۍ شاوخوا دوه زره افغانۍ لګښت کوي څو د خپلو پیسو د ترلاسه کولو لپاره له بغلانه کابل ته ولاړ شي.

توردعلي وویل، چې ملګری یې چې سیاحتي شرکت یې ده ته ورپېژندلی و هم، «د دې درغلۍ ښکار» شوی دی.

د هغه ملګري د خپلې درې کسیزې کورنۍ لپاره د ویزې اخیستلو په موخه د محمد رفیق صرافۍ ته ۳۱۵۰۰ ډالره سپارلې دي.

دا دواړه کورنۍ د بغلان هزاره‌ګان دي.

هغوی وایي په شهزاده سرای کې د محمد رفیق د صرافۍ تر تړل کېدو وړاندې، ځینو هغو زیانمنو شویو چې د طالبانو په اداره کې زور او اړیکې لرلې، د خپلو پیسو لږه برخه ترلاسه کړې، خو دوی د خپلې یوې افغانۍ د بېرته اخیستلو جوګه هم نه شول.

ډېری زیانمنو شویو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې وروسته له دې چې باوري شول د معاملې لوري سیاحتي شرکتونه یې ویزه نه شي اخیستلای، په وروستیو میاشتو کې په اونۍ کې یو یا دوه ځله د خپلو پیسو د بېرته اخیستلو لپاره په شهزاده سرای کې د محمد رفیق صرافۍ ته ورتلل.

د دوی په وینا، د صرافۍ مسوولانو هر ځل په بېلابېلو پلمو د پیسو ورکړه ځنډوله.

یو شمېر زیانمنو شویو وویل د لړم په ۱۶مه کله چې د خپلو پیسو د اخیستلو لپاره د شهزاده سرای په درېیم پوړ کې ۲۰۶ شمېره هټۍ ته ورغلل له تړل شوې دروازې او داسې اعلان سره مخ شول چې محتوا یې «کرایي هټۍ» وه.

دوی وویل، چې د اسعارو په دې مرکز کې د صرافانو اتحادیې، لومړی د دې صرافۍ د فعالیت له بندېدو بې‌خبري وښوده.

د طالبانو مرکزي بانک خو زیانمنو شویو ته ویلي چې د محمد رفیق صرافۍ د فعالیت جواز د زمري په ۱۲مه فسخه کړی او دې بانک په همغه اونۍ کې د رسمي مکتوب له لارې د شهزاده سرای د صرافانو اتحادیې ته د دې مرکز د فعالیت د درېدو خبر ورکړی دی.

د افغانستان انټرنشنل څېړنې ښیي چې دې صرافۍ پر کابل سربېره، په ننګرهار او بلخ کې هم څانګې لرلې دي.

زیانمنو شویو وویل، چې د دې صرافۍ د بلخ او ننګرهار څانګو هم، ورته فعالیتونه لرل.

100%

اوس مهال د دې صرافۍ ټولې درې څانګې تړلې دي او د اړیکې شمېرې یې بندې دي.

افغانستان انټرنشنل د ځواب اخیستلو لپاره د محمد رفیق صرافۍ له مسوولانو سره اړیکه ونیوله خو د دې رپوټ تر خپرېدو پورې یې کوم ځواب ترلاسه نه کړ.

د زیانمنو شویو د معلوماتو پر بنسټ لږ تر لږه په کابل کې د دې صرافۍ مسوولین درې کسان وو.

په خپله حاجي محمد رفیق، د هغه زوی یوسف او د هغه وراره قدیر.

زیانمنو شویو وویل، چې د صرافۍ له تړل کېدو وروسته د محمد رفیق وراره قدیر، د شهزاده سرای له شااوخوا ونیول شو او بیا د طالبانو مامورینو ته وسپارل شو.

قدیر اوس مهال په کابل کې د طالبانو په نظارت‌خانه کې بندي دی.

یوه زیانمن شوي، چې د طالبانو د حقوقو د ریاست په حواله وویل چې تر اوسه له ۱۶۰ ډېرو کسانو له دې صرافۍ څخه دې ادارې ته عریضې کړې دي.

د زیانمنو شویو په وینا د محمد رفیق وراره قدیر، د طالبانو په حوزه کې اعتراف کړی چې په ټولیز ډول له خلکو څخه شاوخوا ۹۰۰ زره ډالره پوروړي دي.

100%

د معلوماتو له مخې د کابل د حقوقو ریاست دا دوسیه د نهم زون د ابتدائیه محکمې د عامه امنیت دیوان ته استولې ده.

زیانمنو شویو وویل، چې ټاکل شوې وه د شنبې په ورځ، د لړم په ۲۳مه، قضایي غونډه جوړه شي خو د دې دیوان د رییس د غیرحاضرۍ له امله ناسته دوشنبې ورځې ته وځنډول شوه.

یوې سرچینې وویل، چې یوازې له کابل څخه تر ۵۰ ډېر زیانمن شوي محکمې ته حاضر شوي وو.

د رسېدونو له اسنادو څخه د افغانستان انټرنشنل څېړنې ښیي چې دې صرافۍ دا پیسې په شپږو میاشتو کې له متقاضیانو او زیانمنو شویو څخه ترلاسه کړې دي.

د ټولنیزو شبکو له لارې «د خلکو په لومه کې اچول»

ډېری زیانمنو شویو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې په ټولنیزو شبکو کې د تبلیغاتو له لارې «د دې شبکې په لومه کې» لوېدلي دي.

هغوی وایي، چې دې انلاین شرکتونو د جعلي اسنادو په ښودلو سره ادعا کوله چې لسګونه کسان یې د ویزو له اخیستلو وروسته لوېدیځو هېوادونو ته لېږدولي دي.

100%

یوه زیانمن شوي وویل، چې یوه انلاین سیاحتي شرکت ژمنه کړې وه، چې د ۱۷ زره ډالرو په بدل کې په ۴۵ کاري ورځو کې د ده خور ته د جرمني ویزه واخلي.

هغه زیاته کړه، چې ۵ زره ډالره یې د مخکې تادیې په توګه په کابل کې د محمد رفیق صرافۍ ته وسپارل، خو د څو ځله ورتګ سره سره یې هېڅ پیسې ترلاسه نه کړې.

هغه وویل، چې سیاحتي شرکت د ده د خور خاوند په جرمني کې د ټولنیزو شبکو له لارې موندلی و څو خپله کوژدنه انتقال کړي.

دې کس ادعا وکړه، چې دې شبکې تر ۲۰۰ ډېر کسان د بهرنیو هېوادونو د ویزو د اخیستلو په پلمه غولولي او پیسې یې ترې اخیستې دي.

بل زیانمن شوي وویل، چې یوه بل سیاحتي شرکت ژمنه وکړه چې د ۱۰ زره ډالرو په بدل کې د کاناډا کاري ویزه اخلي.

هغه وویل، چې د دې شرکت په غوښتنه یې د تلې په ۲۷مه ۱۰ زره ډالره د محمد رفیق په صرافۍ کې بند کړل.

دې کس هم، ټینګار وکړ چې تر دې دمه یې خپله یوه افغانۍ هم بېرته نه ده اخیستې.

له کابل څخه توفیق وویل یوه انلاین سیاحتي شرکت ژمنه وکړه چې د ۱۲ زره ډالرو په بدل کې د یونان ویزه اخلي.

هغه وویل، چې ۵۳۰۰ ډالره یې د مخکې تادیې په توګه دې صرافۍ ته وسپارل.

توفیق زیاته کړه، چې د دې صرافۍ تر تړل کېدو شاوخوا دوه اونۍ وړاندې په سختۍ وتوانېد چې خپل ۱۳۰۰ ډالره بېرته واخلي.

زیانمن شوي وایي، چې د دغو ډېری سیاحتي شرکتونو پاڼې یا غیر فعالې شوې دي، یا د هغوی اړیکو ته ځواب نه ورکوي.

100%

له طالبانو وېره او د ویزې د اخیستلو لپاره د پیسو د ورکړې انکار

یو شمېر زیانمنو شویو له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې خپلې پیسې یې په دې صرافۍ کې امانت ایښې وې او د هېڅ یوه هېواد د ویزې اخیستلو نیت یې نه درلود.

یوه زیانمن شوي وویل، چې د غویي په ۲۰مه یې ۳۵ زره ډالره په دې صرافۍ کې په امانت کېښودل.

خو په دې وروستیو کې صرافۍ ته د ورتګ پر مهال له تړلې دروازې او مړو شمېرو سره مخ شو.

بل زیانمن شوي وویل، چې د زمري په نهمه یې ۲۴ زره ډالره په دې صرافۍ کې امانت کېښودل.

هغه زیاته کړه، چې له دې ډلې څخه یې په وروستیو میاشتو کې په پرله پسې غوښتنو او لفظي شخړو سره وتوانېد چې خپل ۷ زره ډالره په څو قسطونو کې بېرته واخلي خو ځینو زیانمنو شویو ادعا وکړه چې ټولو کسانو خپلې پیسې د ویزې د اخیستلو له امله په دې صرافۍ کې بندې کړې وې.

100%

هغوی استدلال وکړ، چې څرنګه د طالبانو ادارې د ویزې اخیستلو لپاره د پیسو بندول منع کړي، صرافۍ هم په همدې دلیل په رسېدونو کې امانت لیکلي دي.

د دغو زیانمنو شویو په وینا، ځینې کسان د طالبانو له وېرې زړه نه ښه کوي اعتراف وکړي چې خپلې پیسې یې د بهرنیو هېوادونو د ویزو د اخیستلو لپاره بندې کړې وې.

د ویزې لپاره د پیسو اخیستل او په سوداګرۍ کې د تاوان ادعا ځینو زیانمنو شویو وویل د صرافۍ د مالک حاجي محمد رفیق وراره، قدیر په حقوقو ریاست کې د طالبانو مسوولانو ته ویلي چې دا پیسې امانت ایښودل شوې وې.

خو صرافۍ په سپینو زرو او اسعارو باندې د دې پیسو په پانګونې سره، تاوان کړی دی. د صرافۍ دې مسوول ادعا کړې چې پیسې نه لري او له طالبانو یې غوښتي چې وخت ورکړي څو په پانګونو کې له ګټې سره وتوانېږي د خلکو پیسې بېرته ورکړي.

یوه زیانمن شوي ادعا وکړه، چې دا مهال د صرافۍ مسوولین هڅه کوي محکمه او د طالبانو چارواکي په یو ډول قانع کړي چې د خلکو پیسې په اوږدمهال کې په قسطونو ورکړي.

له دې سره، دا لومړی ځل نه دی چې سیاحتي شرکتونه او یوه صرافي د بهرنیو هېوادونو د ویزو د اخیستلو په پلمه د خلکو پیسې ترلاسه کوي او بېرته یې نه ورکوي.

د لړم په ۲۰مه د افغانستان انټرنشنل څېړنیز رپوټ وښوده چې د الصمد صرافۍ او پولي خدمتونو شرکت هم د بهرنیو هېوادونو د ویزو د اخیستلو په پلمه د متقاضیانو شاوخوا ۷۰۰ زره ډالره ترلاسه کړي او بېرته یې نه دي ورکړي.

انتوني بلینکن: امریکا د افغانستان د جګړې له امله له پاکستان سره مصلحتي سیاست خپل کړی و

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۶:۵۰ GMT+۰
100%

د امریکا د بهرنیو چارو پخواني وزیر انتوني بلینکن ویلي، چې متحده ایالتونو د افغانستان جګړې پر مهال د خپلو پوځي اړتیاوو او د اکمالاتي لارو د ساتلو په موخه له پاکستان سره جوړجاړی کاوه.

د هغه په وینا، له همدې امله یې د دغه هېواد د حکومت او ملکي او پوځي ادارو ترمنځ د واک د انډول په اړه هغومره نیوکې نه کولې، څومره چې یې کولای شوې.

بلینکن دا څرګندونې د هند په نوي ډیلي کې د «هندوستان ټایمز» ورځپاڼې د مشرتابه په ۲۴م نړیوال فورم کې کړې دي.

دغه فورم د ۲۰۲۶ کال د نومبر له ۱۲مې تر ۱۴مې د «نوي اصول؛ نوي واقعیتونه» تر سرلیک لاندې جوړ شوی و او د نړیوال سیاست، اقتصاد، ټکنالوژۍ او جیوپولیټیکو بدلونونو په اړه پکې بحثونه وشول.

نوموړي وویل، چې د سړې جګړې پر مهال له شوروي اتحاد سره د سیالۍ او د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د یوولسمې له بریدونو وروسته په افغانستان کې د امریکا د پوځي ماموریت اړتیاوو، واشنګټن اړ کړ چې له پاکستان سره د اړیکو په برخه کې مصلحت وپالي

د هغه په وینا، امریکا باید ډاډ ترلاسه کړی وای چې په افغانستان کې مېشتو ځواکونو ته د اکمالاتو لېږد دوام ومومي او د پاکستان له هوايي حریم څخه د الوتنو امکان هم برابر وي. بلینکن زیاته کړه، چې اوس دغه اړتیاوې پای ته رسېدلې دي، امریکا کولای شي د پاکستان په اړه خپل دریځ له سره وارزوي.

هغه ومنله چې د دغو مصلحتونو له امله ښايي واشنګټن د پاکستان د حکومت، سیاسي نظام او په ځانګړې توګه د ملکي او پوځي ادارو ترمنځ د واک د انډول په اړه لږې نیوکې کړې وي.

بلینکن، په ورته وخت کې ټینګار وکړ چې په پاکستان کې د حکومتولۍ او د ملکي او پوځي واک د اړیکو په اړه وروستۍ پرېکړه باید خپله پاکستانیان وکړي او دغه ډول بدلونونه له بهر څخه نه شي تپل کېدای.

هغه د امریکا او هند اړیکې له پاکستان سره د واشنګټن له اړیکو جلا وبللې او ویې ویل، چې هند یو نړیوال ځواک دی او له دغه هېواد سره د امریکا ګډې ګټې او همکارۍ نړیوال اړخ لري، خو له پاکستان سره د امریکا اړیکې تر ډېره سیمه‌ییزه بڼه لري.

د امریکا د بهرنیو چارو پخواني وزیر د ترهګرۍ پر وړاندې د نه زغم پر سیاست هم ټینګار وکړ او ویې ویل، چې واشنګټن باید د بریدونو پر مهال د هند د ځان‌دفاع له حقه ملاتړ وکړي، خو په ورته وخت کې د ډیپلوماټیکو هڅو ملاتړ هم اړین دی، څو د هند او پاکستان ترمنځ د کړکېچ د زیاتېدو مخه ونیول شي.

نوموړي خبرداری ورکړ چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د شخړې پراخېدل د هغوی د اټومي وسلو له امله نه یوازې د هند او پاکستان، بلکې د سیمې او له هغې ورهاخوا د نورو هېوادونو لپاره هم خطرناک تمامېدای شي.

طالبانو د خوست له سرحدي سیمو د وزیرستاني کډوالو شاوخوا ۱۲۰۰ کورنۍ نورو سیمو ته ولېږدولې

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۴:۲۵ GMT+۰
100%

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د خوست له ګلان کمپ څخه د وزیرستاني کډوالو شاوخوا ۱۲۰۰ کورنۍ د اسماعیل‌خېلو او مندوزیو ولسوالۍ څړبني او ورزي سیمو ته لېږدول شوې دي. سرچینې وايي، طالبانو دغه اقدام د «امنیتي اندېښنو» او د پاکستان «د احتمالي ځمکنیو عملیاتو» له امله کړی.

په تېرو دوو اونیو کې د وزیرستاني بېځایه شویو شاوخوا ۱۲۰۰ کورنۍ چې له کلونو راهیسې د خوست ولایت د ګوربزو ولسوالۍ په ګلان کمپ کې اوسېدې، د طالبانو د ادارې په لارښوونه نورو سیمو ته لېږدول شوې دي.

په ګلان کمپ کې څلورو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې ګڼ شمېر کورنۍ د خوست د اسماعیل‌خېلو او مندوزیو ولسوالۍ په ورزي او یوه برخه په څړبني سیمو کې ځای پرځای شوې دي.

د سرچینو په وینا، د طالبانو ادارې هرې کورنۍ ته ۵۰ زره افغانۍ او خیمې ورکړې دي، څو په نویو ځایونو کې د اوسېدو لومړني امکانات ځان ته برابر کړي.

د ګلان کمپ اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د کډوالو د لېږد لپاره د طالبانو ادارې ځانګړي موټر برابر کړي وو. د دوی په وینا، ځینې کورنۍ په دغو موټرو کې انتقال شوې او هغو کورنیو ته چې خپله یې لګښت کړی او په شخصي ډول یې کډې لېږدولې، د انتقال پیسې ورکړل شوې دي.

په خوست کې یوې امنیتي سرچینې له کمپونو نه د کډوالو د انتقال د لامل په تړاو افغانستان انټرنشنل ته وویل، « طالبان ویریدل چې پاکستان ممکن په ګلان کمپ او افغان دوبۍ کې ځمکني عملیات وکړي»، خو د وزیرستاني کډوالو یو قومي مشر وویل، چې دوی یې په لامل نه پوهیږي، خو ښايي «د دواړو هېوادونو په خوښه د مصلحت له مخې دا کار شوی وي».

د سرچینې په باور، د کډوالو د لېږد له لارې ښايي طالبان هڅه کوي د دغسې عملیاتو او له پاکستاني ځواکونو سره د مخامخ جګړې مخه ونیسي.

ددغو کډوالو کم شمېر کورنۍ د کوربزو ولسوالۍ په مرکز او ځینې کورنۍ د خوست د ولایت مقام د روغتون شاوخوا سیمو کې ځای پرځای شوې دي.

خو د دې پرېکړې په تړاو ځايي خلک اندېښمن دي.

د مندوزیو ولسوالۍ یوه اوسېدونکي، چې نه یې غوښتل نوم یې خپور شي، افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د څړبني او ورزي سیمو یو شمېر اوسېدونکو د کډوالو د کمپونو له انتقال سره مخالفت کاوه.

د هغه په وینا، ځايي خلک اندېښمن دي، چې په انتقالېدونکو کورنیو کې ښايي د پاکستاني طالبانو د تحریک د جنګیالیو د کورنۍ غړي هم وي او د هغوی مېشتېدل به په سیمه کې د امنیتي ستونزو لامل شي.

د څړبني او ورزي سیمو استازو او قومي مشرانو په دې تړاو د طالبانو د خوست له والي مولوي عبدالرحمان حقاني سره هم کتلي، خو والي ورته ویلي، چې « کډوال په دولتي ځمکو کې میشتیږي او ټول بې ځایه شوي خلک دي».

د دغه بهیر په اړه د طالبانو ادارې تر اوسه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د کډوالو د لېږد پخوانۍ تجربه

د خوست له سرحدي سیمو څخه د وزیرستاني کډوالو انتقال د طالبانو لومړنی ورته اقدام نه دی.

د ۱۴۰۳ کال په سلواغې میاشت کې هم د طالبانو ادارې د تحریک طالبان پاکستان اړوند لسګونه کورنۍ د خوست له ګلان کمپ، اسماعیل‌خېلو ولسوالۍ او د پکتیکا له سرحدي سیمو څخه د غزني ولایت د کډوالو کمپونو ته انتقال کړې وې.

د افغانستان انټرنشنل د معلوماتو له مخې، د انتقال شویو کورنیو هر غړي ته د میاشتني معاش په توګه ۴۰ ډالره ټاکل شوي وو. دا انتقال د طالبانو ادارې او د پاکستاني طالبانو د تحریک د مشر مفتي نور ولي ترمنځ د شوې هوکړې په چوکاټ کې ترسره شوی و.

په هوکړه کې دا هم شامله وه چې د اړوندو کورنیو غړي به له یایومټریک او انځور اخېستلو پرته لېږدول کیږي او د کورنیو د لېږد او د کور د لومړنیو وسایلو لګښتونه به ورکول کېږي. د دې بهیر په تنظیم کې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت، د کورنیو چارو وزارت، د قومونو او قبایلو چارو وزارت او د استخباراتو ریاست ګډون درلود.

خو دغه بهیر بریالی نه و، ځکه له افغان دوبۍ او د پکتیکا له لمن او نورو سرحدي سیمو نه ځینې کورنۍ غزني ته نه لاړې او د تللیو کورنیو ډېر غړي بېرته خوست او پکتیکا ته لاړل.

د خوست له سرحدي سیمو د وروستي انتقال په اړه سرچینو د ورته هوکړې د موجودیت په اړه څه نه دي ویلي.

په خوست او پکتیکا کې سرچینې وايي، د خوست د سپېرې ولسوالۍ له پڅې مېلې او سورکاخ او د پکتیکا د برمل ولسوالۍ له لمن سیمې څخه هم د کډوالو د انتقال موضوع تر غور لاندې ده.

تر دې وړاندې د دغو سیمو د کډوالو لپاره د غزني ولایت په قره‌باغ ولسوالۍ کې کمپونه جوړ شوي وو.

ګلان کمپ په افغانستان کې د وزیرستاني بې ځایه شویو تر ټولو ستر کمپ دی.

په ۲۰۱۴ کال کې، چې د پاکستان پوځ په شمالي وزیرستان کې د ضرب عضب په نوم پوځي عملیات پیل کړل، ګڼې کورنۍ د جګړو او ناامنۍ له امله افغانستان ته واوښتې او د خوست په ګلان کمپ او شاوخوا سیمو کې مېشتې شوې.

د دغو کورنیو ډېری غړي د جګړو له امله بې‌ځایه شوي ملکي وګړي دي چې د کلونو په تېرېدو یې په افغانستان کې د ژوند نوې بڼه خپله کړې ده. خو د کډوالو په کمپونو کې د وسله‌والو ډلو د غړو د احتمالي حضور موضوع تل د پاکستان د امنیتي اندېښنو یوه برخه پاتې شوې ده.

پاکستاني چارواکو په بېلابېلو وختونو کې ادعا کړې چې د وسله‌والو ډلو ځینې غړي په دغو کمپونو کې پټېږي، خو د کډوالو استازو دغسې ادعاوې رد کړې دي.

په وروستیو کلونو کې د ګلان کمپ او افغان دوبۍ په ګډون د خوست ځینې سرحدي سیمې د پاکستان د هوايي بریدونو هدف هم ګرځېدلې دي.

پاکستان دا ډول بریدونه د وسله‌والو ډلو پر ضد د عملیاتو په توګه توجیه کوي، خو د افغان طالبانو اداره یې د افغانستان د حاکمیت نقض بولي.

د تحلیلګرانو شبکه:د بدیل کښت نشتوالي افغان بزګران یو ځل بیا د کوکنارو کر ته اړ ایستي

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۳:۳۹ GMT+۰
100%

د افغانستان د تحلیلګرانو شبکې په افغانستان کې د کوکنارو کر د بیا زیاتېدو خبرداری ورکړی دی. دغه شبکه وایي، بزګران د بې‌وزلۍ، پورونو، د اوبو د کمښت او د بدیلو عایداتي سرچینو د نشتوالي له امله یو ځل بیا دغه کر ته اړ وتي دي.

د یادې شبکې یو تازه راپور، چې د هلمند، بدخشان او بادغیس ولایتونو له بزګرانو سره د مرکو او د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو دفتر د معلوماتو پر بنسټ چمتو شوی، ښيي چې په ۲۰۲۶ کال کې د کوکنارو تر کر لاندې ځمکه له شاوخوا ۱۰ زره هکټاره څخه ۴۳ زره هکټاره ته لوړه شوې ده.
د راپور له مخې، د افینو تولید هم د تېر کال په پرتله پنځه برابره زیات شوی او نږدې ۱۵۰۰ ټنو ته رسېدلی دی.
په راپور کې راغلي چې بدخشان د کوکنارو د کر اصلي مرکز ګرځېدلی او یوازې په دغه ولایت کې د کوکنارو کر له ۶۶۳۹ هکټاره څخه څه باندې ۲۹ زره هکټاره ته لوړ شوی دی.
د بدخشان یوه بزګر ویلي، چې د حکومت، خصوصي سکټور او مرستندویه بنسټونو د کاري فرصتونو له ختمېدو وروسته د ډېرو کورنیو لپاره د کوکنارو کر یوازینۍ د عاید سرچینه پاتې شوې ده.
هغه ویلي: «طالبان یوازې دا وایي چې کوکنار حرام دي، خو بدیل نه راښيي. موږ ته یې نه کار برابر کړی او نه یې د عاید بله لاره موندلې ده.»
راپور وايي، په هلمند کې هم د کوکنارو کر د تېر کال په پرتله پنځه برابره زیات شوی، خو بزګران د طالبانو له عملیاتو د ځان ژغورلو لپاره کوکنار د غنمو، هوږې او نورو فصلونو ترمنځ کري یا یې د کورونو او دېوالونو تر شا پټوي.
د هلمند یوه بزګر ویلي، د غنمو او نورو قانوني فصلونو کر ورته پورونه زیات کړي دي.
هغه ویلي: «نور فصلونه دومره عاید نه لري چې د کال تر پایه د کورنۍ لګښتونه پرې برابر شي. کوکنار زموږ د ماشومانو د نفقې یوازینۍ لاره ده.»
راپور زیاتوي چې د طالبانو د له منځه وړلو عملیات لا هم روان دي او یوازې په ۲۰۲۶ کال کې شاوخوا ۲۳ زره هکټاره کوکنار له منځه وړل شوي دي. خو بزګران وایي چې د عاید د بدیل نشتوالی هغوی دې ته اړ کړي چې له خطرونو سره سره د کوکنارو کر ته دوام ورکړي.
د راپور موندنې ښيي چې یو شمېر افغان بزګران د کوکنارو د کر لپاره پاکستان او ایران ته هم تللي دي. د پاکستان بلوچستان او د ایران په سیستان او بلوچستان ایالت کې افغان بزګران د ځمکو په کرايه کولو یا بزګرۍ بوخت دي.
یوه افغان بزګر، چې د هلمند له نادعلي ولسوالۍ ایران ته تللی، ویلي د افغانستان په پرتله یې هلته د کوکنارو له کښت څخه ښه عاید ترلاسه کړی دی.
راپور وايي، د اپیمو بیه که څه هم د تېر کال په پرتله راکمه شوې، خو لا هم د بندیزونو له مخکې مودې څخه څو برابره لوړه ده، چې بزګران د کوکنارو کر ته هڅوي.
د افغانستان د چارو د شننې شبکې په باور، تر هغې چې بزګرانو ته د معیشت عملي بدیلونه برابر نه شي، د کوکنارو د کر د مخنیوي اوسنی سیاست به له جدي ننګونو سره مخ وي او ښايي په راتلونکو کلونو کې د کوکنارو کر لا پراخ شي.

د بشري حقونو بنسټونه: له امریکا څخه د افغان کډوالو ستنول پر دوی د «مرګ حکم» دی

۲۴ لړم ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶، ۱۲:۲۹ GMT+۰
100%

د بشري حقونو بنسټونو، امریکايي قانون جوړوونکو او د کډوالو ملاتړو ډلو د امریکایي ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ادارې هغه هڅې سختې غندلي چې له مخې یې لسګونه افغان کډوال د افغانستان د شړلو له خطر سره مخ شوي دي. فعالان وايي، د دغو افغانانو بېرته ستنول به د ځینو لپاره د «مرګ حکم» وي.

د ګارډین ورځپاڼې د راپور له مخې، له ۱۵۰ څخه ډېر افغانان د امریکا د کډوالۍ او ګمرکونو ادارې په توقیف کې دي. ټاکل شوې وه چې د نومبر په لومړیو کې د یوې ځانګړې الوتنې له لارې د پاکستان په مسیر افغانستان ته ولېږدول شي، خو یوې فدرالي محکمې د لنډمهالي حکم په صادرولو سره د الوتنې مخه ونیوله.
راپور لیکي ،د کډوالو ملاتړو بنسټونو اندېښنه لرله چې ښايي دغه افغانان بېرته افغانستان ته واستول شي. خو وروسته څرګنده شوه چې د ځینو افغان بندیانو د ایستلو نېټې لغوه شوې او یو شمېر یې نورو توقیف‌خونو ته لېږدول شوي دي.
د «افغان اېواک» بنسټ مشر شان وان ډایور ویلي، د امریکايي چارواکو متضادو پرېکړو افغانان له سختې رواني بې‌باورۍ سره مخ کړي دي.
هغه ویلي: «په څو ورځو کې دغو کسانو ته وویل شول چې د پاکستان له لارې افغانستان ته استول کېږي، بیا ورته وویل شول چې خوندي دي، او وروسته ورته وویل شول چې هېڅوک نه پوهېږي څه به کېږي. دا د کډوالۍ تګلاره نه، بلکې پر هغو کسانو فشار دی چې مخکې یې جګړه تجربه کړې ده.»
د راپور له مخې، د ایستلو له خطر سره مخ افغانانو کې د هغو کسانو خپلوان هم شامل دي چې له ۲۰۰۱ کال وروسته یې له امریکايي ځواکونو سره همکاري کړې وه. ښځې، د هزاره قوم غړي او هغه کسان هم په دې ډله کې شامل دي چې ادعا کوي د طالبانو له لوري وهل شوي، شکنجه شوي یا ګواښل شوي دي.
د بشري حقونو بنسټ «هیومن رایټس فرسټ» خبرداری ورکړی چې افغانستان ته د دغو کسانو ستنول کولی شي هغوی د خپل‌سرو نیونو، اعدامونو، عامه درو وهلو او غچ‌اخیستونکو کړنو له خطر سره مخ کړي.
راپور یادونه کړې چې له ۶۰ څخه ډېرو امریکايي سناتورانو او د کانګرس غړو هم د امریکا د کورني امنیت او بهرنیو چارو وزارتونو ته په یوه لیک کې غوښتي چې افغانستان او ایران ته د شړلو ټول پلانونه لغوه کړي.
سناتورانو ټینګار کړی چې امریکا د نړیوالو قوانینو له مخې نه شي کولای داسې کسان هغو هېوادونو ته ولېږي چې هلته د شکنجې، ځورونې یا مرګ له خطر سره مخ وي.
بلخوا، د امریکا د کورني امنیت وزارت ویلي چې د محکمو پرېکړو ته درناوی کوي، خو د احتمالي شړلو عملیاتو په اړه جزئیات نه خپروي.
د بشري حقونو فعالان خبرداری ورکوي چې افغانستان ته د دغو افغانانو استول، په ځانګړي ډول د هغو کسانو چې له طالبانو سره د مخالفت یا له لوېدیځو بنسټونو سره د همکاریو سابقه لري، یو جدي بشري ناورین رامنځته کولی شي.