د طالبانو د رییسالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د پنجشنبې په ورځ د حیرتان ـ مزارشریف د اوسپنې پټلۍ د پنځمې برخې د پرانیستې په مراسمو کې وویل، هیله لري چې په راتلونکي کې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ تګراتګ له ویزې او پاسپورټ پرته ترسره شي.
د ازبکستان او افغانستان ترمنځ د ټوکر (نساجۍ) په برخه کې د همکارۍ د پراختیا په موخه یوه ازبکستاني پلاوي کابل او یو شمېر ولایتونو ته سفر کړی او له افغان سوداګرو او د طالبانو له چارواکو سره یې خبرې کړې دي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی، چې د طالبانو او ازبکستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو په ګډ کنفرانس کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټور ترمنځ د سوداګرۍ د کچې پر لوړوالي، سوداګریزو اړیکو او د ګډې پانګونې پر اسانتیاوو خبرې شوې.
د کندهار د سپینې او تورې زڼکۍ کروندګر وايي، په دې وروستیو کې د زڼکۍ بازارونه په بېساري ډول راولوېدلي او د دوی کلونه زحمت یې له سخت اقتصادي زیان سره مخ کړی. د دوی په خبره؛ د لارو تړل کېدو او د بدیلو سوداګریزو لارو نه موندلو له امله د زڼکۍ بیې تر نیمايي ډېرې راټیټې شوې دي.
د طالبانو د هرات والي نوراحمد اسلامجار د تازه میوو د صادراتو د بهیر د ښهوالي په موخه غونډه کې وویل، تازه مېوې باید له ځنډ پرته په ګمرکونو او سرحدونو کې صادرې شي، څو د محصولاتو له ضایع کېدو او سوداګرو او دهاقینو ته له زیان رسېدو مخنیوی وشي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی، چې د ازبکستان جمهوریت وزیرانو شورا د صنایعو پراختیا ادارې مشر ناظم جان خالمرادوف په مشرۍ یو دولتي او خصوصي پلاوی کابل ته رسېدلی. طالبانو ویلي، چې د دغه سفر موخه د سوداګریزو اړیکو په کنفرانس کې ګډون او د اړیکو پراختیا ده.
د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال نصیراحمد سلطان زاده ویلي، چې افغان او ازبک سوداګرو د اقتصادي ودې، کاري فرصتونو رامنځ ته کېدو، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پراختیا په موخه ناستې کړې دي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر ویلي،دوی ځان مکلف ګڼي چې د ودانیزو پروژو په برخه کې کورنیو او بهرنیو پانګوالو ته د پانګونې زمینه او اسانتیاوې برابرې کړي. نوموړي دا څرګندونې د سېشنبې په ورځ (د غویي ۲۹مه) بلخ کې د یوه استوګنیز کمپلکس د پرانستې پر مهال کړي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمدالله زاهد د لوګر د محمداغې ولسوالۍ په صنعتي ښارګوټي کې د څه باندې ۲۰۰ مېلیون ډالرو په ارزښت د یوه شخصي شرکت په مرسته د اوسپنې ویلي کولو یوې فابریکې د جوړېدو چارې پرانیستې.
د روسیې د لومړي وزیر مرستیال الکسي اوورچوک د روسیې-اسلامي نړۍ اقتصادي فورم په څنډه کې د طالبانو د لوړو زدهکړو وزیر ندا محمد ندیم سره په لیدنه کې ویلي، چې د افغانستان او روسیې ترمنځ سوداګریز حجم ۵۰۰ مېلیون ډالرو ته رسېدلی دی.
د تورخم د مزدورانو ټولنه وایي، د تورخم دروازې اته میاشتنی بندښت نه یوازې د سرحدي سیمو مزدوران او ټرانسپورټ کارکوونکي زیانمن کړي، بلکې د پاکستان پر اقتصاد یې پراخ منفي اغېز کړی او خلک یې له سخت اقتصادي بحران سره مخ کړي دي.
د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایع خونې مشر بلخ کې د طالبانو له والي سره په کتنه کې د صنعتي او سوداګریزو اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په دغه ولایت کې د ۱۵ زره ټنه کلني تولید په ظرفیت د یوې سترې نساجۍ فابریکې د جوړولو پلان لري.
په لغمان کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ رییس سلامت خان بلال ویلي، چې په تېرو څلورو کلونو کې د دغه ولایت په بېلابېلو سیمو کې د ۳۶۰ مېلیونه افغانیو په لګښت د یخ جوړولو ۱۲ فابریکې جوړې شوې دي.
د بحران نړیوالې ډلې په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د طالبانو له پراخو محدودیتونو وروسته افغان ښځو تر پخوا ډېر د انلاین سوداګرۍ او کورنیو کاروبارونو پر لور مخه کړې، تر څو د خپلو کورنیو اقتصادي اړتیاوې پوره کړي او هم خپل ټولنیز حضور وساتي.
طالبانو د ټاپي پروژې د عملي پرمختګ او چټکتیا ادعا کړې او وایي چې د افغانستان په خاوره کې د دې سترې سیمهییزې پروژې چارې په مخته روانې دي. د طالبانو د کانونو وزارت په وینا، هدایت الله بدري ترکمنستان ته د خپل سفر پر مهال د دغه پروژې د تجهیزاتو د لېږد او رغنیزو فعالیتونو ارزولي دي.
د ازبکستان او چین پانګوالو د طالبانو د کانونو وزارت له مرستیال سره په کتنه کې د افغانستان پر فلزي او غیر فلزي کانونو پانګونو ته لېوالتیا ښودلې ده. دا په داسې حال کې ده، چې یوه اسټرالیايي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې ویلي وو، چې افغانستان خپله کاني شتمني له لاسه ورکوي.
د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام وایي، په افغانستان کې د کرنیزو او کوچنیو او منځنیو سوداګریزو شرکتونود ملاتړ پروګرامونو له لارې لسګونه تصدۍ د کابل په یوه لویه کرنیزه نندارتون کې ګډون ته برابرې شوې، چې هدف یې د بازار موندنې پراخول او د ښځو د اقتصادي ونډې پیاوړتیا وه.
د پاکستان بازارونو کې د یوې تولې سرو زرو په بیه کې ۱۵ زره ۵۰۰ کلدارې کمښت راغلی دی. د پاکستان د سرو زرو ټولنې د معلوماتو لهمخې، د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) په ځايي صرافه بازار کې د ۲۴ قیراط سرو زرو په بیه کې ۱۵ زره ۵۰۰ روپۍ کمښت راغلی او ۴ لکه ۷۶ زره ۸۶۲ روپیو ته رسېدلې ده.
د امریکا د الوتکو جوړونې لوی شرکت بوینګ ونډې وروسته له هغه شاوخوا ۴ سلنه راولوېدلې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، چین یوازې د ۲۰۰ الوتکو د پېرلو هوکړه کړې ده.
د طالبانو د فراه ولایت والي د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ د لا ښه کېدو لپاره د لارو د ۲۴ ساعته پرانېستل کېدو غوښتنه کړې ده. نوموړي دغه راز د سرحدي تجهیزاتو پر نوي کولو ټینګار کړی دی.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې تېره اونۍ د اوسپنې پټلۍ له لارې ۲۳۵زره ۳۶۲ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرونو له لارې شوي دي.
د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال هارون رشید ویلي، په تېر ۱۴۰۴کال کې په دغه ولایت کې په بېلابېلو تولیدي او اقتصادي برخو کې څه باندې ۷۰۰ مېلیون ډالره پانګونه شوې ده. نوموړي زیاته کړې، چې دغه پانګونه د اوسپنې تولید، کرنې، خوراکي توکو او نورو اقتصادي برخو کې شوې ده.