د ایران اېراف ورځپاڼې د یوې مقالې په خپرولو سره ویلي، په سویلي خراسان کې د ایران، افغانستان او چین ترمنځ د یوې ګډې نړۍوالې ازادې سیمې جوړول د تولید، صادراتو او سیمهییزې اقتصادي همکارۍ د پراختیا لپاره مهم فرصت دی.
ازبکستان او طالبانو هوکړه کړې چې د ترجیحي سوداګرۍ رژیم زر پلی کړي او دوه اړخیزې سوداګرۍ او پانګونې پنځه میلیارده ته ورسوي. دغه پرېکړه د ازبکستان د صدراعظم مرستیال جمشېد خواجهاف او د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي ترمنځ د ویډیویي کنفرانس په ترڅ کې شوې.
د ایران د خراسان رضوي د ټرانسپورټ عمومي مشر جعفر شهامت وايي، چې له ایران نه افغانستان ته هره ورځ له ۲زره باروړونکو موټرونو څخه یوازې ۱۲۰۰ یې پر دوغارون پوله تګراتګ کوي. نوموړي زیاته کړې، د ۱۴۰۵کال لپاره پر دغه پوله د سوداګریزې راکړې ورکړې یوه طرحه هم جوړه شوې چې ژر به پلي شي.
په کابل کې د روسیې سوداګریز مرکز وایي، چې بېلاروس په ۲۰۲۵ کال کې افغانستان ته ټولټال ۳۸۱ زره ټنه تیلي محصولات صادر کړي، چې دا د تېر کال په پرتله ۲۳ ځله زیاتوالی ښیي. په ورته وخت کې له ایران څخه افغانستان ته د تیلو صادرات په پراخه کچه کم شوي دي.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، په تېرې سلواغې میاشت کې د اوسپنې پټلۍ له لارې ۷۲۶زره او ۵۶۰ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرنونو له لارې شوي دي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر بختیار سعیدوف سره ټیلیفوني خبرې اترې کړي دي. سعیدوف ویلی، چې د دواړو هیوادونو ترمنځ په سوداګریزو اړیکو کې د پام وړ پرمختګ شاهدان یو او ډیر ژر به د ټرانس افغان پروژې د امکان ارزونې د مطالعاتو کار پیل شي.
د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ، نن د شنبې په ورځ (کب ۲مه) اعلان وکړ چې متحده ایالاتو ته پر واردېدونکو توکو نړیواله تعرفه له ۱۰سلنې څخه ۱۵سلنې ته لوړه شوې ده. هغه وویل چې دا پرېکړه به «سمدستي» عملي کېږي.
ایراني رسنیو راپور ورکړی چې د دوغارون په سرحدي بندر کې د تګ راتګ بهیر د ښه کېدو لپاره له ځینو اقداماتو سره لا هم د باروړونکو موټرو ګڼهګوڼه دوام لري. دوی زیاتوي، چې د افغانستان په لوري کې ستونزې لا هم پر خپل ځای پاتې دي او زرګونه موټر د اسلام کلا په ګمرک کې بند دي.
د امريکا د متحدو ايالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ اعلان وکړ، چې د ۱۵۰ ورځو لپاره به پر ټولو هېوادونو ۱۰ سلنه نړۍواله ګمرکي ماليه ولګوي. دا پرېکړه وروسته له هغې وشوه، چې د امريکا سترې محکمې د ټرمپ د حکومت ځينې بېړنۍ او پراخې تعرفې ناقانونه وبللې او لغوه يې کړې.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر له هندي سوداګرو سره په افغانستان کې د قیمتي ډبرو د نندارې لپاره د یوه تالار د جوړولو او د درملو په سکټور کې د افغان او هندي سوداګرو تر منځ د اړیکو پراختیا او همکاریو په تړاو خبرې کړې دي.
د ایران د سیستان او بلوچستان د صنعت، کانونو او سوداګرۍ عمومي رییس داود شهرکي وایي، غواړي د دغه ولایت له لارې له افغانستان او پاکستان سره خپله سوداګریزه راکړه ورکړه ۲۰ مېلیارد ډالرو ته لوړه کړي.
د طالبانو د دولتي شرکتونو اداره وایي، چې د یادې ادارې مشر احمدجان بلال او ورسره مل پلاوي، بېلاروس ته د خپل سفر پر مهال له بېلاروسي چارواکو سره د اقتصادي او تخنیکي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې اترې کړې دي.
په قرغیزستان کې د طالبانو سفارت وایي، چې د دوی سفیر عبدالشکور حقاني د دغه هېواد لپاره د ازبکستان له سفیر سید اکرم فرهادوویچ سره لیدلي او د دوهاړخیزو اړیکو او اقتصادي همکاریو پر پراختیا یې خبرې اترې کړې دي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی، چې د ازبکستان د سیردریا له والي ارکینجون توردیموف سره په افغان - ازبک سوداګریزه ناسته کې د ودانیزو چارو، خوراکي توکو، کرنې، فرنیچر، جامو او درملو په برخه کې د څه باندې ۳۰۰ مېلیون ډالرو په ارزښت ۲۵ سوداګریز هوکړه لیکونه لاسلیک شوي دي.
د طالبانو د ټولګتو چارو وزارت وایي، چې د ملا هبت الله د فرمان پر بنسټ یې۱۰۰جریبه ځمکه د کابل ولایت په قصبې سیمه کې د صادراتي محصولاتو د پروسس په موخه د صنعت او تجارت وزارت مرستیال، مولوي شهاب الدین ثاقب په شتون کې یاد وزارت ته سپارلې ده.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي، د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د اړیکو د پراختیا، په ځانګړي توګه د دواړو هیوادونو د خصوصي سکتور د غړو ترمنځ د همکارۍ پراختیا او د سوداګرۍ د زیاتوالي په موخه د ازبکستان د سیر دریا ولایت والي ارکنجون توردیموف سره لیدلي.
د طالبانو د معیار او کیفیت اداره وایي، چې د کورنیو بازارونو د ساتنې او د مصرفکوونکو د حقونو د خوندیتوب په موخه یې له ترکمنستان څخه وارد شوی۲۴،۵۳ټنه بېکیفیته قیر بېرته هماغه هېواد ته ورګرځولی دی.
په هرات کې د "څلور فصل" په نوم د مېوو، سبزیجاتو او خوراکي توکو د یوه نړۍوال مارکېټ د جوړولو چارې د یکشنبې په ورځ پیل شوې. پر دغې پروژې شاوخوا ۵ میلیونه ډالره لګښت راځي او په شپږو میاشتو کې به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.
د هرات ولایت طالب چارواکو د پنځه میلیونه ډالرو په ارزښت، په دغه ولایت کې د څلور فصله نړیوال عمده بازار د پروژې بنسټ ډبره ایښی. دغه بازار چې په ۶۵ جریبه ځمکه کې جوړیږي د کرنیزو محصولاتو لپاره پکې سړې خونې هم شاملې دي.
د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د رېل او سړکونو د پانګونې په نړیواله غونډه کې ټینګار کړی، هغه مقررات چې د ترانسپورټي پروژو په مخ کې خنډونه جوړوي، باید اصلاح یا لغوه شي، ترڅو د افغانستان او ګاونډیو هېوادونو ترمنځ اقتصادي او ترانسپورتي همکاري په شفافه او ګټوره توګه پرمخ ولاړه شي.
د ازبکستان د ولسمشر مرستیال سلاکار او ډیپلوماتجاولون وخابوف ویلي چې د ازبکستان او افغانستان ترمنځ اقتصادي همکاري د دواړو هېوادونو د اړیکو مهم رکن ګرځېدلی او دا مهال په ازبکستان کې ۶۳۶ هغه شرکتونه فعالیت کوي چې د افغان پانګې په مرسته جوړ شوي.
د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې رييس له یوې موسسې سره د همکارۍ هوکړې د لاسلیک پر مهال د ژمي موسم او د کرنیزو حاصلاتو کموالي ته په کتو بشرپاله مرستې مهمې بللې دي.