اقتصاد او سوداګري

د ازبکستان د ولسمشر سلاکار جولان وهابوف د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له مرستیال احمدالله زاهد سره په لیدنه کې ویلي، چې تېر کال یې له افغانستان سره سوداګري ۱.۶ مېلیارډ ډالرو ته لوړه شوې وه. نوموړي زیاته کړې، په راتلونکي‌ کې به دغه کچه ۲ مېلیارډ ډالرو ته ورسوي.

د هرات ولایت لپاره د طالبانو والي نور احمد اسلام‌جار د غوړیو او وریجو له واردوونکو یو شمېر سوداګرو سره په کتنه کې د را روانې روژې میاشتې په مناسبت د خوراکي توکو د زیاتوالي پر اړتیا ټینګار کړی دی.

د طالبانو د اقتصاد وزیر دین محمد حنیف د کاتولیکانو خیریه خدمتونو ادارې له مشر سره د لېدنې پر مهال له افغانان سره د نړۍوالو بشري مرستو د دوام او اغېزمنتیا په اړه خبرې کړي او غوښتنه یې کړې، چې د بشري مرستو تر څنګ دې پر پراختیايي پروژو هم تمرکز وکړي.

د افغانستان بانک، چې دا مهال د طالبانو تر کنټرول لاندې دی، اعلان کړی چې ۵۳۷میلیونه او ۷۴۶زره افغانۍ زاړه او مندرس بانکنوټونه یې په هرات ولایت کې سوځولي دي.

طالبانو د ننګرهار په مومند درې ولسوالۍ کې د راکړې ورکړې پر مهال د پاکستانۍ کلدارې د کارونې له امله ۶ هټۍ وتړلې. د دغه ولایت لپاره د طالبانو امنیتي مسوولین وايي، په هېواد کې د پاکستانۍ کلدارو کارونه په «مطلق» ډول منع ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت بهرنیو پانګوالو ته د افغانستان لس کلنې اقامې د ورکولو پروسه تایده کړه. په دې اړه ټاکل شوې کمېټې ته دنده سپارل شوې، څو د پانګونې مقدار ته په کتو د اقامې ورکړه په کټه‌ګوریو وویشي او راپور یې د اقتصادي کمېسیون راتلونکي تاستې ته وړاندې کړي.

د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام (UNDP) په یوه تازه راپور کې ویل شوي، چې د طالبانو اقداماتو په افغانستان کې کورني او بهرني پانګه‌وال ناهیلې کړي دي. د راپور له‌مخې، بانکي محدودیتونه، کمزورې بنسټیزې اسانتیاوې او دوامداره بې‌ثباتي د پانګونې پروړاندې ستر خنډونه دي.

د طالبانو په ولکه کې اریانا افغان هوايي شرکت اعلان کړی، چې د کابل او ډیلي ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا او د ټرانسپورټي لېږد د کچې لوړولو په موخه یې په دې مسیر کې د کارګو او مسافر وړونکو الوتنو شمېر زیات کړی دی.

د افغانستان لپاره د ازبکستان د ولسمشر ځانګړي استازي عصمت‌الله ایرګاشېف په دغه هېواد کې د قزاقستان له سفیر بېبوت اتامکولوف سره په لیدنه کې د سیمه‌ییز اتصال او همغږۍ په بهیرونو کې د افغانستان پر رول خبرې اترې کړې دي.

په هرات کې د طالبانو رسنیز دفتر د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۵مه) خبر ورکړی، چې د دې ولایت په اسلام‌کلا ګمرک کې د ۵۸ میلیونه افغانیو په ارزښت د ۴ پراختیایي پروژو چارې پیل شوې دي. د دوی په وینا، د دغو پروژو له بشپړېدو سره به په دې بندر کې ګڼه‌ګوڼه کمه او نظم رامنځته شي.

هلمند کې په لومړي ځل د ۵۰ مېلیونه افغانیو په ارزښت یوه سړه خونه پرانیستل شوه. د یادې سړې خونې مسوولین وايي، چې د دغه خونې په پرانیستلو لسګونه کسانو ته یې د کار زمینه برابره کړې ده.

ایراني چارواکي وایي، د ایران، افغانستان او چین ترمنځ د درې‌اړخیزې سوداګریزې، صنعتي ازادې سیمې د جوړېدو طرحه چې مرکز یې د سوېلي خراسان ولایت ټاکل شوی؛ کولای شي د ایران ختیځ د سیمې په یوه مهم ترانزیتي مرکز بدل کړي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزیر هدایت‌الله بدري په هرات کې د سمنټو پروژې له روانو چارو د لیدنې پرمهال د یادې پروژې د چارو پر چټکتیا ټینګار وکړ. نوموړي اړوندو مسوولینو ته لارښوونه وکړه، چې د تړون له ژمنو سره سم کارونه لا ګړندي او پر وخت یې ترسره کړي.

د بدخشان ولایت اوسېدونکي وایي، د دې ولایت په نسي ولسوالۍ کې د افغانستان او تاجکستان ترمنځ جوړ شوی ګډ بازار د پېر او پلور په برخه کې د هغوی لپاره ګڼې اسانتیاوې رامنځته کړې دي.

دوو چینايي، یوه تاجکستاني او یوه افغان پانګوال ویلي، د کندوز په علي‌آباد ولسوالۍ کې د سمنټو د یوه کان له تثبیت وروسته، چې شاوخوا ۱۰ کیلومتره اوږدوالی لري، په نوي او عصري ټکنالوژۍ سمبال د سمنټو تولیدي کارخونه جوړوي. دغو پانګوالو د کارخونې د جوړېدو د نېټې په تړاو څه نه‌دي ویلي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویلي، چې د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر هرات ته د خپل سفر په ترڅ کې له تورغونډۍ بندر او د ټاپي پروژې له روانو چارو لېدنه کړې ده.

د طالبانو سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، له پاکستان سره د سوداګریزو لارو تر پرله‌پسې ستونزو او تړل کېدو وروسته، د کندز د شېرخان بندر له لارې د افغانستان صادرات د تېر کال په پرتله ۶۰ سلنه لوړ شوي، چې ورسره سلګونه ټنه کورني تولیدات د سیمې هېوادونو ته صادرېږي.

د ازبکستان د احصایې ملي کمیټې خبر ورکړی، چې په ۲۰۲۵کال کې یې له افغانستان سره اقتصادي اړیکې د پام وړ پراخې شوې. د یادې ادارې په وینا؛ په همدې کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري شاوخوا ۱.۶ مېلیارډ ډالرو ته رسېدلې، چې د تېر کال پرتله ۴۵.۵ سلنه زیاتوالی ښيي.