د طالبانو د کلیو بیارغونې او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور ویلي، چین د واخان دهلېز له لارې د افغانستان او چین د نښلولو پروژې ته لېوالتیا لري او د همکارۍ ژمنه یې کړې ده. هغه ویلي، د واخان دهلېز د سړک جوړولو چارې تر ډېره بشپړې شوې او پاتې ځنډېدلي کارونه به ډېر ژر بشپړ شي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې یو شمېر مسوولینو او سوداګرو په پاکستان کې د افغان سوداګرو د بار وړونکو وسایطو او سوداګریزو مالونو د اوږدې درېدنې له امله د رامنځته شویو درنو مالي زیانونو د جبران غوښتنه کړې. دوی ویلي چې تورخم او چمن کې یې له اوږدې مودې راهیسې مالونه ایسار دي.
په کویټ کې د طالبانو سفیر مولوي محمد شفیق خطیب او د «الساير» سوداګریزې ډلې د اجراییه پلاوي مرستیال محمد ناصر السایر د افغانستان د امنیتي وضعیت او اقتصادي فرصتونو په اړه خبرې کړې دي.
د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشران وايي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د لارو د پرانیستلو په اړه له دولتي چارواکو سره یې خبرې روانې دي، تمه شته خو تر اوسه په دې برخه کې کوم د پام وړ پرمختګ نه دی شوی.
په ترکمنستان کې د طالبانو سفارت خبر ورکړی، چې د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر هرات ته د خپل سفر پرمهال د ترکمنستان له ملي مشر قربانقلي بردي محمدوف سره د ټاپي پروژې د پرمختګونو او د دواړه هېوادونو د راتلونکو ګډو اقتصادي فعالیتونو په اړه خبرې کړې دي.
په هرات کې د سرب او جستو د پروسس کارخونې لومړي فاز د جوړولو چارې ۵۰ سلنه بشپړې شوې. د یادې پروژې د قراردادي شرکت انجنیر حسین رضایي ویلي، د کارخونې د لومړي فاز جوړولو چارې په چټکۍ روانې دي او تمه کېږي چې د سرب او جستو عملي پروسس به تر راتلونکې یوې میاشتې پورې پیل شي.
د طالبانو د کرنې اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت خبر ورکړی، د افغانستان د کرنې او مالدارۍ لومړنی نړۍوال نندارتون د سېشنبې په ورځ (د زمري ۲۰مه) په کابل کې پرانیستل شو او ټاکل شوې چې پنځه ورځې دوام وکړي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د تازه مېوو د صادرونکو د ستونزو د حل او د صادراتو د اسانتیاوو لپاره به د اړوندو ادارو له استازو یوه تخنیکي کمېټه جوړه شي او د صادراتو د ملاتړ جامع طرحه به د کابینې یوې غونډې ته وړاندې کړي.
په سمنګان کې د طالبانو د کرنې ریاست وایي، چې سږکال په دغه ولایت کې د بادامو حاصلات د تېرکال پرتله ۲۵ سلنه کم شوي دي. د یاد ریاست په وینا؛ د بادامو د حاصلاتو د کمښت لامل د شکرک ناروغۍ او اقلیمي بدلون له امله د ونو زیانمنېدل او همداراز بېوخته بارانونه دي.
په زابل کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست خبر ورکړی، چې په دغه ولایت کې د کرنیزو محصولاتو او لاسي صنایعو درې ورځنی نندارتون پرانیستل شوی. د یاد ریاست په وینا؛ په دغه نندارتون کې د کرنیزو محصولاتو، د ښځو د لاسي صنایعو او وچې مېوې ۳۰ غرفې نندارې ته وړاندې شوې دي.
د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي معاونیت وایي، چې ملا عبدالغني برادر هرات ته سفر کړی او ټاکل شوې چې په دغه ولایت کې د یو شمېر مهمو اقتصادي پروژو د پرانیستې او پیل په مراسمو کې ګډون وکړي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي چې د سید کریم هاشمي په مشري د اجراییه کمېټې په لسمه غونډه کې د سوداګرو او پانګهوالو لپاره د خدمتونو د ښه والي، د اړیکو د پیاوړتیا او د خصوصي سکتور ستونزو ته د پر وخت رسېدنې په موخه پر یو شمېر اقداماتو هوکړه کړې.
د ایران او افغانستان د سوداګرۍ ګډې خونې رییس وايي، چې ازبکستان د افغانستان په بازار کې خپله ونډه پراخه کړې، خو د ایران صادراتي ونډه ورځ تر بلې ډیریږي. هغه ویلي، چې ایران باید افغانستان یوازې د خپلو وروستیو تولیداتو د مصرفوونکي بازار په توګه ونه ګوري.
افغان او ترکمن سوداګرو د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا او د نوې ټرانزیټي لارې د جوړولو پر طرحه خبرې کړې دي.
د « ټایمز اف سنټرل ایشیا» راپور ورکړی، چې افغانستان ته د قزاقستان د اوړو صادراتو کچه د پام وړ زیاته شوې. د راپور له مخې د روان کال په لومړیو لس میاشتو کې د قزاقستان د غنمو د اوړو صادرات شاوخوا ۱،۸۷ میلیون ټنو ته رسېدلي، چې د تېر کال د همدې مودې پر پرتله ۱۸،۳ سلنه ډیروالی ښيي.
د ازبکستان او قزاقستان سوداګرو د تاشکند په یوې سوداګریزه غونډه کې هوکړه کړې، چې خپل توکي به په ګډه د درېیمو هېوادونو بازارونو او په ځانګړي ډول افغانستان، سوریې او عراق ته صادر کړي.
د عزیزي ګروپ څښتن میرویس عزیزي ویلي، چې چین ته یې د کاري سفر په ترڅ کې د افغانستان او چینايي شرکتونو ترمنځ د انرژۍ د همکارۍ د پراخولو په موخه خپلې رسمي لیدنې پیل کړې دي. هغه وایي، دا لیدنې یې د بغلان ولایت لپاره د ډبروسکرو پر مټ د برېښناکوټونو د چمتو کولو لپاره پیل کړي دي.
د طالبانو کابل ښاروالۍ د نرخونو د کنټرول او له احتکاره د مخنیوي کمېسیون د تېل او ګازو د نرخپاڼې په تعدیل سره تېل او ګازو ته نوې بیې وټاکلې. د دغه تعدیل پر بنسټ، د یو لیټر پټرول۹۲ بیه ۸۰ افغانۍ او د یو لیټر ډيزل بیه ۷۵ افغانۍ او د یوه کیلو ګاز بیه ۶۷ افغانۍ ټاکل شوې ده.
د ملګرو ملتونو اړوند د نړیوالې سوداګرۍ مرکز وايي، د هرمز تنګي د سوداګریزو لارو ګډوډۍ د انرژۍ، سرې او صنعتي توکو پر نړیوالې سوداګرۍ پراخ اغېز کړی او د مایع طبیعي ګاز صادرات ۹۵ سلنه کم شوي دي.
په بلخ کې د طالبانو تر واک لاندې د دولتي مسلخ شرکت وایي، چې تاجکستان او ازبکستان ته یې د پسه غوښې صادرات پیل کړي او هره میاشت د شاوخوا ۳۰زره پسونو غوښه دغه هېوادونو ته صادرېږي.
د جمهوریت پر مهال په پاکستان کې د افغانستان سفیر نجیبالله عليخېل وايي، له چین سره د واخان دهلېز له لارې د افغانستان مستقیم نښلېدل له اقتصادي پلوه ستراتېژیک اهمیت لري، خو جګړو او سیمهییزو سیالیو د دغه مسیر د پراختیا مخه نیولې ده.
په روزګان کې د طالبانو د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست وایي، سږکال په دغه ولایت کې د بادامو حاصلات د تېر پرتله زیات شوي؛ خو کروندګر د خپلو محصولاتو لپاره د مناسب بازار د نشتوالي له امله اندېښمن دي.