د هرات په صنعتي ښارګوټي کې د درملو یوه تولیدي فابریکه چې شاوخوا ۲۳ مېلیون ډالره پانګونه پرې شوې، په ورځ کې د ۴۰۰زره درملو بېلابېل ډولونه تولیدوي. په هرات کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست وایي، اوسمهال په هرات کې شاوخوا ۱۸ د درملو تولیدي فابریکې فعالیت لري.
په پاکستان کې د مېوو او سبزيجاتو اتحادیې ويلي، د افغانستان سره د لارو د بنديز، په ايران او منځني ختيځ کې د جګړې له امله د پاکستان څخه د امونو صادرات اغېزمن شوي، او دې سره به د صادراتو عايد په ميلينونو ډالره راکم شي.
د طالبانو د خوست والي عبدالرحمن حقاني له یو شمېر سوداګرو او پانګوالو سره د خوست پر اقتصادي وده، ابادۍ او د نویو پانګونو پر راجلبولو خبرې کړې دي. نوموړي په دې ناسته کې سوداګر د هېواد اقتصادي لښکر وباله او زیاته یې کړه چې د طالبانو اداره د سوداګرو ملاتړ ته ژمنه ده.
په بلخ کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ادارې مشر امیرمحمد متقي وايي، چې له غیرفعاله صنعتکارانو صنعتي ځمکې بېرته اخیستل کېږي. نوموړي خبرداری ورکړی، چې د غیرفعاله صنتکارانو څخه د یادو ځمکو د اخیستو لړۍ د غبرګولي میاشتې په وروستیو کې پيلوي.
په عشقاباد کې د ترکمنستان د قالینو په ملي جشن کې، د کوربه هېواد د دودیزو قالینو تر څنګ افغاني غالۍ هم نندارې ته وړاندې شوې چې د ګډونوالو پام یې ځان ته اړولی دی.
د روانې غبرګولي میاشت په لړ کې به په کابل کې د «صنعت او معدن» اونۍ پنځم ملي او نړۍوال نندارتون پرانېستل شي. د دغه نندارتون د سمبالوونکو په وینا، په دې نندارتون کې به د افغان پانګوالو او صنعتکارانو تر څنګ د چین، روسیې، منځنۍ اسیا او یو شمېر نورو هېوادونو پانګوال ګډون وکړي.
د فارماسینتیز په نوم د روسیې یوه لوی درمل جوړونکي شرکت اعلان کړی، چې د روان کال په اوړي کې به افغانستان ته د درملو صادرات پیل کړي. دغه روسي شرکت د طالبانو له عامې روغتیا وزارت سره له هوکړې وروسته کابل ته د خپلو درملو د لومړۍ جوپې د لېږلو چمتووالی نیسي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وایي، د ۲۰۲۶کال په لومړیو پنځو میاشتو کې له منځنۍ اسیا هېوادونو سره د افغانستان د سوداګرۍ کچه له یو مېلیارد او ۲۷۰ مېلیون ډالرو اوښتې چې له دې ډلې شاوخوا ۷۴ مېلیون ډالره یې د افغانستان صادرات او پاتې برخه یې واردات جوړوي.
نړۍوال بانک په خپل میاشتني راپور کې ویلي، د افغانستان اقتصاد سره له دې چې محدوده وده کړې؛ خو لاهم له جدي ننګونو سره مخ دی. د دغه سازمان په وینا؛ د نفوس او انفلاسیون زیاتوالي او د بهرنیو مرستو کمښت د خلکو پر معیشت فشار زیات کړی او د خلکو د ژوند کچه یې کمزورې کړې ده.
په بلخ کې سیمهییز طالب مسوولین وایي، دامهال په مزارشریف ښار کې د بوټانو او پلاستیک ۱۸۰ تولیدي فابریکې فعالیت لري چې د کورني تولید د پیاوړتیا ترڅنګ تر ۲۰۰ زیات کسان پهکې په کار بوخت دي.
افغان سوداګر وايي، د هرمز تنګي د تړل کېدو له امله افغانستان ته د یو کانټینر توکو بیه له درې زرو څخه ۷زرو او ځینې وخت ۱۱ زره ډالرو ته لوړه شوې. سوداګر وايي، د ایران له لارې له چین نه د واردېدونکو توکو بیه هم له ۱۵ سوه ډالرو نه ۱۵ زره ډالرو ته لوړه شوې، چې لس برابره ګرانښت ښيي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ د کړکېچ او د سوداګریزو لارو د پرلهپسې تړل کېدو له امله د پښتونخوا په بازارونو کې د وچو مېوو بیې په بې ساري ډول لوړې شوې دي. سوداګر وايي، د عرضې کمښت او د اختر له رانږدې کېدو سره د تقاضا زیاتوالي نرخونو لا لوړ کړي دي.
د سارک هېوادونو سازمان د سوداګرۍ او صنایعو خونې پخواني مشر افتخار علي ملک ویلي، پاکستان او افغانستان د خپل ستراتېژیک جغرافیایي موقعیت له امله د مرکزي اسیا، سویلي او ختیځې اسیا د انرژۍ د بازارونو ترمنځ یو طبیعي پل جوړولای شي.
په ایران کې د طالبانو د سفارت سرپرست فضل محمد حقاني د ایران د اوسپنې پټلۍ شرکت له اجراییه رييس سره په کتنه کې د افغان سوداګرو د ستونزو، د ټرانزیتي چارو او د هرات- مزارشریف د اوسپنې پټلۍ په تړاو خبرې کړې دي. په دې کتنه کې په کابل کې د ایران سفارت سرپرست هم حضور درلود.
د افغانستان د ولسمشرۍ ماڼۍ د دفتر پخواني رییس محمد عمر داوودزي له کابل سره د تاشکند پر سوداګریزو اړیکو خوښي ښودلې او دا یې ښه اقدام بللی دی. هغه په خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې یوازې تلپاتې اقتصاد او پانګونې کولای شي افغانستان له اوسني وضعیت څخه وباسي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزیر نورجلال جلالي کورنیو او نړۍوالو سوداګرو ته د افغانستان د درملو په سکتور کې د پانګونې بلنه ورکړې. نوموړي ویلي، طالبانو په افغانستان کې د پانګونې لپاره ښه فرصتونه برابر کړې دي.
ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د کندهار د غورک او د هلمند د بهرامچې ولسوالیو له لارې افغانستان ته بېلابېل پاکستاني توکي قاچاق کېږي. سرچینې زیاتوي، په یادو قاچاق کېدونکو توکو کې درمل هم شامل دي.
د طالبانو د رییسالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د پنجشنبې په ورځ د حیرتان ـ مزارشریف د اوسپنې پټلۍ د پنځمې برخې د پرانیستې په مراسمو کې وویل، هیله لري چې په راتلونکي کې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ تګراتګ له ویزې او پاسپورټ پرته ترسره شي.
د ازبکستان او افغانستان ترمنځ د ټوکر (نساجۍ) په برخه کې د همکارۍ د پراختیا په موخه یوه ازبکستاني پلاوي کابل او یو شمېر ولایتونو ته سفر کړی او له افغان سوداګرو او د طالبانو له چارواکو سره یې خبرې کړې دي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی، چې د طالبانو او ازبکستان ترمنځ د سوداګریزو اړیکو په ګډ کنفرانس کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټور ترمنځ د سوداګرۍ د کچې پر لوړوالي، سوداګریزو اړیکو او د ګډې پانګونې پر اسانتیاوو خبرې شوې.
د کندهار د سپینې او تورې زڼکۍ کروندګر وايي، په دې وروستیو کې د زڼکۍ بازارونه په بېساري ډول راولوېدلي او د دوی کلونه زحمت یې له سخت اقتصادي زیان سره مخ کړی. د دوی په خبره؛ د لارو تړل کېدو او د بدیلو سوداګریزو لارو نه موندلو له امله د زڼکۍ بیې تر نیمايي ډېرې راټیټې شوې دي.
د طالبانو د هرات والي نوراحمد اسلامجار د تازه میوو د صادراتو د بهیر د ښهوالي په موخه غونډه کې وویل، تازه مېوې باید له ځنډ پرته په ګمرکونو او سرحدونو کې صادرې شي، څو د محصولاتو له ضایع کېدو او سوداګرو او دهاقینو ته له زیان رسېدو مخنیوی وشي.