اقتصاد او سوداګري

د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت د کابل ښار په بادام باغ سیمه کې درې ورځنی کرنیز نندارتون پیل شوی دی. دا نندارتون د کرنیزو محصولاتو د بازارموندنې او د کوچیانو د اقتصادي ودې لپاره جوړ شوی دی.

د اذربایجان د اقتصاد وزارت مرستیال د طالبانو د معیار او کیفیت ادارې د رييس فیض‌الله تمیم په مشرۍ له طالب پلاوي سره کتنه کې له افغانستان سره د همکاریو پر پراختیا ټینګار وکړ. طالبانو اذربایجان ته د یاد پلاوي د سفر موخه هېواد ته د باکیفیته نفتي او نورو سوداګريزو توکو واردول بللي دي.

طالبان پلان لري چې د روان کال په مې میاشت کې له روسیې سره د «روسیه-اسلامي نړۍ: کازان فورم ۲۰۲۶» په ترڅ کې درې اقتصادي تړونونه لاسلیک کړي. په تړونونو کې د افغانستان په بنسټیزو پروژو کې د یوې روسۍ کمپنۍ پانګونه او د روسي محصولاتو او تېلو پېرل شامل دي.

د قزاقستان چارواکي وایي، چې د دغه هېواد او افغانستان ترمنځ د اورګاډي له لارې د توکو لېږد د ۲۰۲۶ کال په لومړیو دریو میاشتو کې ۷۷سلنه زیات شوی او یو میلیون ټنو ته رسېدلی دی.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په ازبکستان کې د انوپرم مرکزي اسیا نړۍوال صنعتي نندارتون په څنډه کې له خپل ازبک سیال او د قرغزستان د سوداګرۍ وزارت له مرستیال سره په یادو هېوادونو کې د افغان صادراتي توکو لپاره د اسانتیاوو پر برابرولو خبرې کړې دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي په ازبکستان کې د بېلاروس د صنعت له وزیر اندري یوګنیویچ کوزنتسوف سره کتلي او افغانستان ته د ډیزل او پټرولو پر وارداتو ورسره غږېدلی.

په کابل کې د ایران اسلامي جمهوریت د سفارت سرپرست بیکدلي د دغه هېواد د زنجان د سوداګرۍ، صنعت، کانونو او کرنې خونې له رییس سره په لیدنه کې ویلي چې دوی غواړي له افغانستان څخه ایران ته د صادراتو کچه لوړه کړي.

د د طالبانو د ټولګټو وزارت وایي، په ۱۴۰۴ لمریز کال کې د افغانستان د څلورو مهمو رېلي بندرونو له لارې د سوداګریزو توکو لېږد د تېر کال په پرتله ۳۹،۱ سلنه زیات شوی او څه باندې ۶ میلیونه ټنه توکي انتقال شوي دي.

د طالبانو د معیار او کیفیت اداره چې پخوا د ملي ستندرد په نوم یادېده وايي، ۲۶ ټُنه بې‌کیفیته ودانیز توکي یې په اسلام‌کلا بندر کې بېرته ایران ته مسترد کړي دي. دغې ادارې له سوداګرو او واردوونکو غوښتي، چې د وارداتو پر مهال کورني معیارونه په جدي توګه په پام کې ونیسي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر په ترکیې کې د انتالیا ډيپلوماسۍ فورم په څنډه کې له خپل ترکي سیال سره په کتنه کې له ترکیې وغوښتل، چې په افغانستان کې د درملو پر سکټور پانګونې وکړي. د افغانستان او پاکستان د لارو او سوداګرۍ له بندېدو وروسته افغانستان د درملو له کمښت سره مخ شوی دی.

د روسیې د مرکزي بانک لومړي مرستیال ولادیمیر چیستیخین په مسکو کې د طالبانو له سفیر ګل حسن حسن سره په کتنه کې د افغانستان د بانکي سیستم د پیاوړتیا په برخه کې د همکارۍ ډاډ ورکړ. په دې کتنه کې د بانکي او اقتصادي همکاریو پر پراختیا هم خبرې شوې دي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام وایي، چې په افغانستان کې کوچني او منځکوري کاروبارونه د خصوصي سکتور تر ۸۰سلنه زیات جوړوي او د هېواد د اقتصاد د ملا تیر بلل کېږي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي اړیکو رییس شفیع اعظم ویلي، د ټاپي پروژې چارې به د روان کال تر پایه هرات ولایت پورې بشپړې شي. د نوموړي په خبره، د برېښنا پر ځای له ګازو استفاده له ۱۵څخه تر ۲۵سلنې د انرژۍ لګښتونه راکموي.

د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې مشر داوران وهابوف ویلي، هېواد یې غواړي افغانستان ته دویم لاس یا زاړه موټر صادر کړي. هغه د افغانستان نفوس شاوخوا ۴۰ میلیونه ښودلی او ویلي یې دي چې د زړو موټرو کلنۍ تقاضا ۲۵۰ تر ۳۰۰ زره موټرو ته رسیږي.

په ایران کې د جګړې له پیلېدو وروسته په افغانستان کې هم د تېلو بیې لوړې شوې دي. سره له دې، چې له ایران څخه افغانستان ته د تېلو صادرات دوام لري، د کندهار اوسېدونکي وايي چې یوې ځانګړې کړۍ د تېلو بیې لوړې کړې دي.

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر ویلي، چې د جاپان د نړیوالې همکارۍ ادارې(جیکا)په ملاتړ په افغانستان کې د کرنیزو حاصلاتو د ښه‌والي لپاره مهم پرمختګونه شوي دي، چې له امله یې په کرنیزو حاصلاتو کې زیاتوالی راغلی.

د طالبانو د برېښنا شرکت رييس عبدالحق همکار په بلخ کې د دغې ډلې له والي سره په کتنه کې پر برېښنا سکټور پانګونې مهمې وبللې او له سوداګرو او پانګوالو یې وغوښتل چې د افغانستان پر برېښنا سکټور پانګونې وکړي. دغه غوښتنه په داسې حال کې ده، چې د افغانستان شاوخوا ۷۰ سلنه برېښنا وارداتي ده.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو د رېل پټلۍ له لارې له روسیې او بلاروس څخه د سون توکو واردات زیات کړي دي.