د افغانستان ـ ایران د ګډې سوداګرۍ خونې مشر کمالالدین توحیدي د ۳۰ کسیز پلاوي په مشرۍ د سوداګریزو همکاریو او پانګونې د پراختیا او د ودانیز صنعت په نړۍوال نندارتون کې د ګډون په موخه ایران ته سفر کړی دی.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مشر سیدکریم هاشمي د ایکو اقتصادي همکاریو سازمان د غړو هېوادونو د سوداګرۍ او صنایعو خونو مشرانو سره په انلاین ناسته کې ویلي، افغانستان چمتو دی چې د سیمې هېوادونو ترمنځ د سوداګریز او ټرانزیټي پل په توګه رول ولوبوي.
په کوېټ کې طالب سفیر محمد شفیق خطیب له یو شمېر کوېټي سوداګرو او پانګوالو سره په کتنه کې له هغوی وغوښتل، چې په افغانستان کې پانګونې وکړي. په دې کتنه کې د دوه اړخیزو سوداګریزو او اقتصادي همکاریو پر پراختیا هم ټینګار شوی.
د طالبانو د کرنې او مالدارۍ وزارت وایي چې د کرنېزو محصولاتو نړۍوال نندارتون کې یې د څه باندې ۲۰۰میلیونو ډالرو په ارزښت له ۷۰ډیر قراردادونه لاسلیک کړي.
د طالبانو ریاستالوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي وایي، د دوی له بیا واکمنېدو وروسته په افغانستان کې د اقتصادي پروژو چارې چټکې شوې دي. خو شنونکي وایي، د دغو پروژو ډېری یې د جمهوري نظام پر مهال پیل شوې وې او طالبان یې د خپلو لاسته راوړنو په توګه وړاندې کوي.
د «اکنامېسټ» د راپور له مخې، د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته په افغانستان کې د جګړې او ناامنۍ کچه په ډېرو سیمو کې کمه شوې، خو د امنیتي وضعیت اغېز د خلکو پر اقتصادي ژوند نه دی څرګند شوی او ګڼ افغانان لا هم د بېوزلۍ او د خوړو د برابرولو له ستونزو سره مخ دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام په افغانستان کې د لمریزې انرژۍ پر کارونې ټینګار کړی او وايي، باوري، ارزانه او چاپېریالساتونکې انرژۍ ته لاسرسی کولای شي د محلي کاروبارونو د ودې او اقتصادي فعالیتونو په پیاوړتیا کې مهم رول ولري.
د طالبانو د کلیو بیارغونې او پراختیا وزیر عبداللطیف منصور ویلي، چین د واخان دهلېز له لارې د افغانستان او چین د نښلولو پروژې ته لېوالتیا لري او د همکارۍ ژمنه یې کړې ده. هغه ویلي، د واخان دهلېز د سړک جوړولو چارې تر ډېره بشپړې شوې او پاتې ځنډېدلي کارونه به ډېر ژر بشپړ شي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې یو شمېر مسوولینو او سوداګرو په پاکستان کې د افغان سوداګرو د بار وړونکو وسایطو او سوداګریزو مالونو د اوږدې درېدنې له امله د رامنځته شویو درنو مالي زیانونو د جبران غوښتنه کړې. دوی ویلي چې تورخم او چمن کې یې له اوږدې مودې راهیسې مالونه ایسار دي.
په کویټ کې د طالبانو سفیر مولوي محمد شفیق خطیب او د «الساير» سوداګریزې ډلې د اجراییه پلاوي مرستیال محمد ناصر السایر د افغانستان د امنیتي وضعیت او اقتصادي فرصتونو په اړه خبرې کړې دي.
د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ د ګډې خونې مشران وايي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د لارو د پرانیستلو په اړه له دولتي چارواکو سره یې خبرې روانې دي، تمه شته خو تر اوسه په دې برخه کې کوم د پام وړ پرمختګ نه دی شوی.
په ترکمنستان کې د طالبانو سفارت خبر ورکړی، چې د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر هرات ته د خپل سفر پرمهال د ترکمنستان له ملي مشر قربانقلي بردي محمدوف سره د ټاپي پروژې د پرمختګونو او د دواړه هېوادونو د راتلونکو ګډو اقتصادي فعالیتونو په اړه خبرې کړې دي.
په هرات کې د سرب او جستو د پروسس کارخونې لومړي فاز د جوړولو چارې ۵۰ سلنه بشپړې شوې. د یادې پروژې د قراردادي شرکت انجنیر حسین رضایي ویلي، د کارخونې د لومړي فاز جوړولو چارې په چټکۍ روانې دي او تمه کېږي چې د سرب او جستو عملي پروسس به تر راتلونکې یوې میاشتې پورې پیل شي.
د طالبانو د کرنې اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت خبر ورکړی، د افغانستان د کرنې او مالدارۍ لومړنی نړۍوال نندارتون د سېشنبې په ورځ (د زمري ۲۰مه) په کابل کې پرانیستل شو او ټاکل شوې چې پنځه ورځې دوام وکړي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د تازه مېوو د صادرونکو د ستونزو د حل او د صادراتو د اسانتیاوو لپاره به د اړوندو ادارو له استازو یوه تخنیکي کمېټه جوړه شي او د صادراتو د ملاتړ جامع طرحه به د کابینې یوې غونډې ته وړاندې کړي.
په سمنګان کې د طالبانو د کرنې ریاست وایي، چې سږکال په دغه ولایت کې د بادامو حاصلات د تېرکال پرتله ۲۵ سلنه کم شوي دي. د یاد ریاست په وینا؛ د بادامو د حاصلاتو د کمښت لامل د شکرک ناروغۍ او اقلیمي بدلون له امله د ونو زیانمنېدل او همداراز بېوخته بارانونه دي.
په زابل کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست خبر ورکړی، چې په دغه ولایت کې د کرنیزو محصولاتو او لاسي صنایعو درې ورځنی نندارتون پرانیستل شوی. د یاد ریاست په وینا؛ په دغه نندارتون کې د کرنیزو محصولاتو، د ښځو د لاسي صنایعو او وچې مېوې ۳۰ غرفې نندارې ته وړاندې شوې دي.
د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي معاونیت وایي، چې ملا عبدالغني برادر هرات ته سفر کړی او ټاکل شوې چې په دغه ولایت کې د یو شمېر مهمو اقتصادي پروژو د پرانیستې او پیل په مراسمو کې ګډون وکړي.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي چې د سید کریم هاشمي په مشري د اجراییه کمېټې په لسمه غونډه کې د سوداګرو او پانګهوالو لپاره د خدمتونو د ښه والي، د اړیکو د پیاوړتیا او د خصوصي سکتور ستونزو ته د پر وخت رسېدنې په موخه پر یو شمېر اقداماتو هوکړه کړې.
د ایران او افغانستان د سوداګرۍ ګډې خونې رییس وايي، چې ازبکستان د افغانستان په بازار کې خپله ونډه پراخه کړې، خو د ایران صادراتي ونډه ورځ تر بلې ډیریږي. هغه ویلي، چې ایران باید افغانستان یوازې د خپلو وروستیو تولیداتو د مصرفوونکي بازار په توګه ونه ګوري.
افغان او ترکمن سوداګرو د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا او د نوې ټرانزیټي لارې د جوړولو پر طرحه خبرې کړې دي.
د « ټایمز اف سنټرل ایشیا» راپور ورکړی، چې افغانستان ته د قزاقستان د اوړو صادراتو کچه د پام وړ زیاته شوې. د راپور له مخې د روان کال په لومړیو لس میاشتو کې د قزاقستان د غنمو د اوړو صادرات شاوخوا ۱،۸۷ میلیون ټنو ته رسېدلي، چې د تېر کال د همدې مودې پر پرتله ۱۸،۳ سلنه ډیروالی ښيي.