اقتصاد او سوداګري

د روسیې د سوداګرۍ او صنایعو خونه کې له افغانستان سره د سوداګریزې همکارۍ شورا مشر دیمیتري انتونوف ویلي، چې طالبان غواړي له مسکو څخه د تېلو د تصفيې لپاره ماشین‌الات وپېري او همداراز دغه هېواد په افغانستان کې د تېلو د کوچنیو تصفیه‌خونو په جوړولو کې ونډه واخلي.

د ایران د اهواز د سوداګرۍ خونې منشي وایي، د خوزستان د بندري، سړکونو او رېل‌پټلیو ظرفیتونه کولای شي افغانستان د عراق، متحده عربي امارات، کویټ او د خلیج فارس له نورو بازارونو سره ونښلوي او د افغانستان د سوداګریزو توکو د ترانزیټ لګښتونه او وخت راکم کړي.

ایراني چارواکو ویلي، چې د روان کال له پیله د دوغارون پولې له لارې افغانستان ته څه باندې ۹،۱ میلیون یو ورځني چرګوړي صادر شوي، چې د تېر کال پرتله پنځه برابره زیاتوالی ښيي. دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د چرګانو د غوښې په تولید کې د ځان‌بسیاینې ادعا کړې وه.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، چې د روسیې د تاتارستان جمهوریت د سوداګرۍ، ټرانزیټ، ترانسپورټ، کانونو او کرنې په برخو کې د همکاریو پر پراختیا هوکړه کړې او تاتارستان له پنجشېر څخه کابل ته د اوبو د لېږد په برخه کې د تخنیکي همکاریو چمتووالی هم ښودلی دی.

د پاکستان اوـ افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو ګډې خونې د پاکستان څانګې استازو او افغان سوداګرو د یوې غونډې پر مهال ویلي چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو نږدې یو کلن بندښت له امله دواړو هېوادونو ته شاوخوا ۲.۵ میلیارده ډالر اقتصادي زیان اړولی دی.

د پاکستان د سوداګرۍ وزارت وایي، له افغانستان سره د دوه‌اړخیزې او ترانزیټي سوداګرۍ ځنډولو پرېکړه د «امنیتي اندېښنو» له امله شوې ده. دغه وزارت مني، چې دغې پرېکړې د پاکستان پر صادراتو او سیمه‌ییزې سوداګرۍ منفي اغېز کړی دی.

د فرانسې خبري اژانس (اې اېف پي) په یوه راپور کې ویلي چې د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې د زیتونو کر د اقلیمي بدلون، وچکالۍ او د اوبو د کمښت له امله له ستونزو سره مخ بزګرانو ته نوی فرصت برابر کړی دی.

ازبکستاني چارواکو ویلي، چې طالبانو سره یې د کرنیزو او خوراکي توکو د سوداګرۍ د پراختیا او د وترنرۍ او نباتي قرنطین په برخو کې د همکاریو پر زیاتولو خبرې کړې دي.

د هرات لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د هرات په صنعتي کارخونو کې هره ورځ څلور زره ټنه سیخ ګول تولیدېږي. په هرات کې د اوسپنې ویلې کولو په برخه کې څه باندې ۳۰ کارخونې فعالیت لري.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د مرستیال احمدالله زاهد په مشرۍ یو پلاوی نن (پنجشنبه د لړم ۲۱) د هند په رسمي بلنه دغه هېواد ته لاړ. نوموړی به په دغه سفر کې د هند په یوه نړیوال نندارتون کې له ګډون سربېره له ځینو هندي چارواکو سره هم وګوري.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د افغانستان او ازبکستان د سوداګرۍ خونو په همکارۍ د بامیان ولایت د کچالو صادرات ازبکستان ته پیل شوي دي.

د منځني ختیځ او روسیې ـ اوکراین جګړو د پای ته رسولو لپاره د سولې خبرو د پرمختګ په اړه د هیلو له زیاتېدو سره، نن د پنجشنبې په ورځ (د لړم ۲۱مه) د تېلو بیې په نړیوالو بازارونو کې تر یوه ډالر ډېرې راولوېدلې.

د افغانستان او ازبکستان شرکتونو په کابل کې په یوه غونډه کې د ۱۵۰ مېلیون ډالرو په ارزښت د سوداګریزو همکاریو ۱۸ تفاهم‌لیکونه لاسلیک کړل. دغه تفاهم‌لیکونه د ودانیزو چارو، کیمیاوي صنایعو، د سینګار توکو د تولید او یوشمېر نورو برخو کې لاسلیک شوي دي.

د طالبانو اقتصادي کمېسیون د ملا عبدالغني برادر په مشرۍ د بهرنۍ پانګونې تګلاره او په ګمرکونو کې د وارداتي شرکتونو له‌خوا د ثابتې مالیې د ورکړې طرحه تایید کړې او د وروستۍ پرېکړې لپاره یې د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله دفتر ته استولې ده.

د خیبر پښتونخوا د والي سلاکارې ثمر هارون بلور ویلي، تر هغه چې د افغانستان له خاورې پر پاکستان «ترهګریز» بریدونه کېږي او د اسلام‌اباد امنیتي اندېښنې نه وي حل شوې؛ د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري به بېرته پیل نه‌شي.

د ایران او طالبانو سوداګریزو چارواکو او د خصوصي سکټور استازو د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو راکړو ورکړو د پراختیا، د افغان بار وړونکو موټرو د تګ‌راتګ اسانتیا، د سوداګرۍ پر وړاندې د خنډونو لرې کولو او په افغانستان کې د ګډو پانګونو د زیاتولو په اړه خبرې کړې دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، په کابل کې د افغانستان او ازبکستان د ۸۷ تولیدي شرکتونو د استازو ترمنځ په یوه سوداګریزه غونډه کې د څه باندې ۱۵۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۸ هوکړه‌لیکونه لاسلیک شوي دي.

د افغانستان او پاکستان د ګډې سوداګرۍ خونې مشر خان‌جان الکوزي د ایران او افغانستان ترمنځ د ځینو سوداګریزو راکړو ورکړو د نه ثبتېدو راپورونه رد کړل او ویې ویل، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري له ګمرکي لارو ترسره کېږي او توکي په سیسټمونو کې ثبتېږي.