اقتصاد او سوداګري

دوو چینايي، یوه تاجکستاني او یوه افغان پانګوال ویلي، د کندوز په علي‌آباد ولسوالۍ کې د سمنټو د یوه کان له تثبیت وروسته، چې شاوخوا ۱۰ کیلومتره اوږدوالی لري، په نوي او عصري ټکنالوژۍ سمبال د سمنټو تولیدي کارخونه جوړوي. دغو پانګوالو د کارخونې د جوړېدو د نېټې په تړاو څه نه‌دي ویلي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت ویلي، چې د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر هرات ته د خپل سفر په ترڅ کې له تورغونډۍ بندر او د ټاپي پروژې له روانو چارو لېدنه کړې ده.

د طالبانو سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، له پاکستان سره د سوداګریزو لارو تر پرله‌پسې ستونزو او تړل کېدو وروسته، د کندز د شېرخان بندر له لارې د افغانستان صادرات د تېر کال په پرتله ۶۰ سلنه لوړ شوي، چې ورسره سلګونه ټنه کورني تولیدات د سیمې هېوادونو ته صادرېږي.

د ازبکستان د احصایې ملي کمیټې خبر ورکړی، چې په ۲۰۲۵کال کې یې له افغانستان سره اقتصادي اړیکې د پام وړ پراخې شوې. د یادې ادارې په وینا؛ په همدې کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري شاوخوا ۱.۶ مېلیارډ ډالرو ته رسېدلې، چې د تېر کال پرتله ۴۵.۵ سلنه زیاتوالی ښيي.

د کابل او اسلام اباد تر منځ د خرابو اړیکو تر سیوري لاندې پاکستان او چین پرېکړه کړې، چې د سي‌پیک پروژه افغانستان ته وغځوي او چین هڅه کوي د دواړو هېوادونو ترمنځ خرابې اړیکې بېرته ورغوي.

د امریکا د سنا د بهرنیو اړیکو کمېټې د پنجشنبې په ورځ «ترهګرو ته د مرستو بندولو لایحې» په اړه ناسته وکړه. د دې لایحې موخه دا ده، چې طالبان د امریکا له هغو مرستو څخه بې‌برخې شي چې افغانستان ته لېږل کېږي. د دې کمېټې مشر جېم رېش وایي، له مخالفتونو سره سره دا لایحه یو ګام مخته تللې ده

د طالبانو د کندهار د کرنې او مالدارۍ ریاست وایي چې د روان لمریز کال له پیل څخه تر دا مهاله پورې د دوی په همغږۍ شاوخوا ۲۳زره ټنه انار بېلابېلو بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.

په کابل کې د اروپایي ټولنې دفتر وایي چې د ۲۰۲۶کال لپاره یې په افغانستان کې د کوچنیو او منځنیو کاروبارونو ته د پور ورکولو لپاره ۱۵میلیونه یورو پانګونه کړې ده.

د افغانستان د کرنې او مالدارۍ د سړې خونې مسوولین وایي، چې افغان او ترکي سوداګر په کور دننه د سړو خونو د تجهیز او نورو تولیدي برخو کې د ۱۵ مېلیون ډالرو په ارزښت پانګونې ته لېوالتیا ښودلې. دوی وایي، دغه پانګونه د کروندګرو او کورني محصلاتو د خوندیتوب په برخه کې مهمه ده.

په هرات کې د طالبانو تر واک لاندې د خواف- هرات اوسپنې پټلۍ د روزنک تمځای مسوولین وايي، په تېرو ۹ میاشتو کې له دې لارې ۳۸۳زره او ۸۰۷ ټنه واردات شوي دي. دغه طالب مسوولینو زیاته کړې، چې په همدې موده کې یې ۴ واګونه صادرات هم کړي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی،‌ چې په تېرې مرغومي میاشت کې د اوسپنې پټلۍ له لارې ۶۹۹زره او ۸۲۰ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرنونو له لارې شوي دي.

واشنګټن پوسټ ورځپاڼې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګریزو لارو بندښت په دواړو غاړو کې اقتصادي فعالیتونه فلج کړي، بازارونه یې اغېزمن کړي او زرګونه کسان یې له بې‌کارۍ سره مخ کړي دي.

د پاکستان مرکزي بانک اعلان کړی چې د ۲۰۲۶مالي کال په لومړۍ نیمايي کې افغانستان ته د دغه هېواد صادرات شاوخوا ۵۶ سلنه راټیټ شوي دي. بانک وايي، له ۹ ګاونډیو هېوادونو سره سوداګریز کسر د ۲۰۲۶مالي کال په لومړۍ نیمايي کې ۴۴سلنه زیات شوی او ۷میلیارده او ۶۸۳میلیونه ډالرو ته رسېدلی.

د اقتصادي همکاریو سازمان د سوداګرۍ او صنعت خونې ۳۰مه غونډه د پاکستاني سوداګرو فډراسیون په کوربتوب د جمعې په ورځ د پاکستان په کراچۍ ښار کې ترسره شوه. په دې غونډه کې په کراچۍ کې د طالبانو کونسل عبدالجبار تخاري هم ګډون درلود.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت مرستیال احمدالله زاهد پرون د بنګله‌دېش په پلازمېنه ډاکه کې د دغه هېواد د سوداګرۍ ټولنې له غړو سره په کتنه کې افغانستان د سوداګرو او پانګه‌ونوالو لپاره یو «باوري او پرانېستی» بازار وباله.

په کابل کې د ازبکستان سفیر اویبک عثمانوف ویلي چې له طالبانو سره د یوه «ځانګړي سوداګریز پروګرام» پر سر هوکړه شوې او تمه ده چې دا پروګرام د تاشکند او کابل ترمنځ په راتلونکو دوو اونیو کې په بشپړ ډول عملي او پلی شي.

د افغانستان د کرنې او مالدارۍ د سړې خونې د نړۍوالو اړیکو مشر امید حیدري وایي، چې ازبکستاني سوداګر غواړي د سړو خونو د جوړېدو په برخه کې د ۱۰ مېلیونه ډالرو په ارزښت پانګونه وکړي. د هغه په خبره؛ په راتلونکې کال کې په ټول افغانستان کې د ۶زره سړو خونو د جوړېدو پلان لري.

د کونړ د خاص کونړ ولسوالۍ یو شمېر اوسېدونکو د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې په لومړۍ نېټه) په یوه اعتراضیه غونډه کې د کانونو د قراردادي شرکتونو له نامسلکي کېندنو شکایت وکړ. د یادې ولسوالۍ اوسېدونکي وایي، په دغو کانونو کې ځايي کاري ځواک ته د کار کولو ونډه هم نه ورکول کېږي.