د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د ازبکستان له ولسمشر شوکت میرضیایف سره په لیدنه کې د ازبکستان-افغانستان-پاکستان رېلپټلۍ چې د «ټرانسافغان» په نوم هم یادېږي، د چټکتیا غوښتنه وکړه. دغه لیدنه د شانګهای همکاریو سازمان د غونډې په څنډه کې شوې ده.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې رییس سید کریم هاشمي په استانبول کې د ترکیې د سوداګرۍ خونې له مشر سره په لیدنه کې د کابل او انقرې ترمنځ د سوداګریزو اړیکو، اقتصادي همکاریو پیاوړتیا او د پانګونې پر نویو فرصتونو غږېدلی دی.
د خیبر پښتونخوا شاوخوا ۸۰ سلنه سوداګري په تورخم پورې تړلې ده؛ خو د تورخم لارې تر تړل کېدو نږدې ۱۱ میاشتې تېرېږي، چې له امله یې د دغه ایالت ګڼ کاروبارونه سخت اغېزمن شوي دي. په پېښور کې د چایو سوداګري هم د دغه بندښت له امله له جدي ستونزو سره مخ شوې ده.
د روزګان ولایت د انځرو بڼوال او د دغه ولایت د غرمګان سوداګریزې منډۍ کاروباریان وایي، د تېرکال پرتله سږګال د انځرو د حاصلاتو بیې ټیټې شوې دي. دوی له طالبانو غواړي، چې د دغه حاصلاتو لپاره د بازار موندنې په برخه کې جدي اقدامات ترسره کړي.
په کابل کې د قطر سفیر د طالبانو د کانونو او پټرولیم له وزیر سره په کتنه کې د دوه اړخیزو سیاسي او اقتصادي اړیکو تر څنګ د افغانستان پر کاني زېرمو د پانګونو پر شته فرصتونو خبرې وکړې. نوموړي د خامو نفتو د معیاري تصفيې خونې د جوړولو په تړاو هم بحث کړی دی.
چینایي رسنۍ بيسټلي ګلوبل پوسټ (د وږي ۷مه) د یوه راپور په خپرولو ويلي، چې افغانستان تر لسیزو جګړو او سیاسي بېثباتۍ وروسته د اقتصادي رغېدو ځینې نښې ښودلې؛ خو لاهم د فقر، بېکارۍ، بانکي محدودیتونو او د نړۍوالو مالي بندیزونو له جدي ننګونو سره مخ دی.
د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت وایي، په هرات کې د ټاپي پروژې د ګازو نللیکې د غځولو چارې ۱۲۰ کیلومتره پرمخ تللې دي. د دغه وزارت په وینا، ټاکل شوې چې د ټاپي پروژې چارې د ۲۰۲۶کال تر پایه بشپړې او ګټې اخیستنې ته وسپارل شي او ورسره به د ګازو د وېش بهیر هم پیل شي.
د هرات لپاره د طالبانو والي نور احمد اسلامجار وايي، په هرات کې به د ټاپي پروژې چارې تر دوو میاشتو پورې بشپړې شي. نوموړي له صنعتکارانو او د هرات له خلکو وغوښتل، چې د ښار په کچه فابریکو او کورونو ته د ګازو د لېږد لپاره لازم چمتووالی ونیسي.
سکای نیوز په خپل یو راپور کې ویلي چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته افغان ښځې چې پخوا په رسمي دندو بوختې وې اوس کوچنیو کاروبارونو ته اړ شوي دي او یوازې په همدې برخه کې د کار کولو فرصت لري.
د طالبانو د اوسپنې پټلۍ اداره وایي، چې د روان لمریز کال د زمري میاشتې په ترڅ کې د اوسپنې پټلۍ له لارې ۷۰۴ زره او ۳۰۰ مټریک ټنه توکي لیږدول شوي دي. د یادې اندازې توکو انتقالات د اقینې بندر، تور غونډي، حیرتان او خواف-هرات له لارې شوي.
د قزاقستان او افغانستان ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ نیمایي کې پراخه شوې او د تېر کال همدې مودې په پرتله ۲.۵ برابره لوړه شوې ده. د قزاقستان د دولتي عوایدو کمېټې د معلوماتو پر بنسټ، د سوداګرۍ ټولیز ارزښت په ۶ میاشتو کې ۵۰۸.۲ میلیونه ډالرو ته رسېدلی.
په کندوز کې خبري سرچینې وايي، د ازبکستان د جیزخ ولایت د مرستیال والي په مشرۍ د سوداګرو یوه ۱۶ کسیز پلاوي کندوز ولایت ته سفر کړی دی. د دغه ازبکستاني پلاوي مشر ویلي، هېواد یې لېواله دی، چې په افغانستان کې د خپلو پانګونو کچه لاپسې لوړه کړي.
د ایران د پارلمان غړي علیرضا زندیان د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرامپ وروستیو ګواښونو او د اقتصادي فشارونو نوي پړاو ته په اشارې سره ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړې توګه له افغانستان سره د سوداګرۍ پراختیا د دغو فشارونو د اغېزو په کمولو کې خورا مؤثره ثابتېدلی شي.
په کوېټه کې یو شمېر ځايي سوداګر وایي، سره له دې چې پر ډیورنډ کرښه د چمن او نورې لارې بندې دي، خو بیا هم د افغانستان رومیان پاکستان ته روان دي. دوی وایي، د چهارشنبې په ورځ د وږي ۴مه یې د افغانستان له رومیانو یو شمېر بار موټرې نیولي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې خبر ورکړی، چې د «امام ابو حنیفه» پنځم ملي او نړۍوال نندارتون د جوړېدو په موخه یې له نړۍوال نندارتون مرکز سره تړون لاسلیک کړی او ټاکل شوې دغه نندارتون په راتلونکې تلې میاشت کې ترسره شي.
د طالبانو تر واک لاندې د دولتي شرکتونو ریاست په افغانستان کې د تېلو او اوبلنو ګازو د بیو لوړوالي په اړه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه زیاتوالی د نړۍوالو او سیمهییزو بازارونو له بدلونونو سره تړاو لري.
په هرات کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست ویلي، چې په دغه ولایت کې د اوسپنې ویلي کولو یوه کارخونه هره ورځ ۴۰ ټنه اوسپنیز ودانیز توکي تولیدوي. د یادې کارخونې مسوول غوثالدین اسحاقزي ویلي، چې په دغه کارخونه کې د ودانیو لپاره له ۸ تر ۱۴ مليمتره ودانیز اوسپنیز توکي تولیدېږي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي وايي، ایران او افغانستان باید د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا لپاره سرحدي او ګمرکي خنډونه لرې او په دې برخه کې همکاري لا پیاوړې کړي.
د خوړو نړۍوال پروګرام په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د اګست په درېیمه اوونۍ کې په افغانستان کې د ځینو خوراکي او سون توکو بیې لوړې شوې؛ خو د یوشمېر نورو خوراکي توکو بیې یوه اندازه راټیټې شوې دي، چې په ټولیز ډول د تېر کال پرتله د توکو د بیو لوړوالی ښیي.
په جوزجان کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست خبر ورکړی، چې د دغه ولایت په شبرغان ښار کې د کورنیو تولیداتو او صنعتي توکو دویم نندارتون پرانیستل شوی دی. دغه نندارتون چې د وږي په لومړۍ نېټه پرانیستل شوی، د روانې میاشتې تر ۳مې نېټې به دوام وکړي.
د طالبانو د سوداګرۍ وزارت ویلي چې په هند کې د سوداګرۍ او سوداګریزو ناستو په ۴۵م نړۍوال نندارتون کې د افغانستان د تولیداتو او محصولاتو د نندارې په موخه یې د غالیو، وچې مېوې او زعفرانو د تولیدوونکو او صادروونکو اتحادیو له استازو سره ناسته کړې ده.
یو شمېر افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په اسلامکلا او ابو نصر فراهي بندرونو کې د لابراتوارونو نشتوالي له امله د دوی وارداتي توکي د ازموینې لپاره کندهار ته استول کېږي، خو د پایلو د ترلاسه کولو په بهیر کې د اوږد ځنډ له امله یې پانګه او توکي له جدي ستونزو سره مخ کیږي.