اقتصاد او سوداګري

ایرواسیا نیټ رسنۍ په یوه راپور کې ویلي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان سیاسي او امنیتي کړکېچ د منځنۍ اسیا او جنوبي اسیا ترمنځ د سوداګرۍ او سیمه‌ییزې نښلونې پر پرمختګ سیوری غوړولی او د سیمې هېوادونه ورو ورو مني چې ټاکل شویو سوداګریزو هدفونو ته رسېدل به اسانه نه وي.

د طالبانو او عزیزي ګروپ تر منځ نن د جوزجان د جنګل کلان د ګازو او د بغلان د ډبرو سکرو د کانونو د اکتشاف او استخراج تړونونه کابل کې لاسلیک شول. د طالبانو د کانونو وزیر د ګازو پر پروژې د پانګونې کچه ۲۷۵ میلیونه ډالره په ګوته کړه، خو د ډبرو سکرو د کان د ارزښت په تړاو یې څه ونه‌ویل.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال په کابل کې د روسیې له سفیر سره په کتنه کې د افغان او روسي سوداګرو ترمنځ د مستقیمو اړیکو د پیاوړتیا غوښتنه کړې. په دې کتنه کې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکټورونو ترمنځ د اړیکو پر پیاوړتیا هم ټینګار شوی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د روان کال په لومړیو اوو میاشتو کې د ۷۲ میلیونه ډالرو په ارزښت ځڼغوزي بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.

د طالبانو د نیمروز ولایت د نفتو او ګازو ریاست وايي، د کیفیت او معیار د ارزونې په پایله کې یې د ورېښمو پل له لارې له ایران څخه وارد شوي ۱۵ ټانکره بې‌کیفیته ډیزل تیل بېرته دغه هېواد ته ستانه کړي دي.

د طالبانو تر چتر لاندې د پانګونې خونې مسوولینو په کابل کې د قرغزستان له سفیر سره په کتنه کې افغان سوداګرو ته د ویزو ورکړې او د سوداګریز سفرونو په برخو کې د همکاریو غوښتنه کړې. دواړو لوریو د سوداګریزو اړیکو پر پراختیا او د سوداګریز دهلیز پر جوړېدو هم بحث کړی.

د خوړو نړۍوال پروګرام د بازار په اوونیز راپور کې راغلي، د ۲۰۲۶کال د اکتوبر په ۴مه اوونۍ کې د خوراکي توکو په بیو کې بدلون راغلی؛ د وریجو، غنمو، غوړیو او بورې بیې د تېرکال د ورته مودې پرتله لوړې شوې. راپور زیاتوي، د ورځنیو کارګرو د عوایدو او د خوراکي توکو د پېرلو وړتیا کمه شوې.

خوست کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وايي، ټاکل شوې ده چې سږ کال په دغه ولایت کې د املوکو حاصلات ۳۴۲ ټنو ته ورسېږي، چې د تېر کال په پرتله ۳۱ ټنه زیاتوالی ښيي. بل لورته بڼوال د مېوو د بازارموندنې، مناسبو سړو خونو نشتوالي او کرنیزو محصولاتو د بیو ټیټوالي شکایت کوي.

په افغانستان کې کروندګر او بڼوال شکایت کوي، که څه هم سږ کال یې کرنیز حاصلات د تېر پرتله ډېر شوي؛ خو د مناسب بازار او سړو خونو د نشتوالي له امله نه‌شي کولای سمه ګټه ترې ترلاسه کړي.

د ایران د سویلي خراسان چارواکي وايي، له افغانستان سره پر ګډه پوله د تېلو د قاچاق مخنیوي په موخه یې د روان کال له پیل څخه تر اوسه د افغانانو په ګډون له ۶ زرو ډېر د تېلو د وېش کارتونه لغوه کړي. ایراني چارواکي زیاته کړې، د دې طرحې په لومړیو ۲۰ ورځو کې د تېلو مصرف ۹ سلنه کم شوی دی.

د هرات لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر وايي، په دغه ولایت کې د ټانکرونو یوه تولیدي شرکت د ۵ میلیونه ډالرو په ارزښت ټانکرونه ازبکستان ته صادر کړي دي. ویل کېږي، دغه ټانکرونه په نړۍوال ستندرد جوړ شوي دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت خبر ورکړی چې د دغه معاونیت د تدارکاتو کمیسیون په وروستي غونډه کې د ۲ میلیارده او ۸۷۳ میلیونه افغانیو په ارزښت د برېښنا شپږ پروژې منظورې کړې دي.

د طالبانو د ادارو د خپرو شویو خبرپاڼو او اعلامیو پر بنسټ د افغانستان انټرنشنل ارزونې ښيي چې دغې ډلې د خپلې پنځه کلنې واکمنۍ پر مهال لږ تر لږه د پنجشېر ۲۷۱ زره او ۴۳۲ قیراطه زمرد پلورلي دي. د دغو زمردو ټولیز ارزښت شاوخوا ۴۴ میلیونه او ۷۷۵ زره امریکایي ډالره اټکل شوی دی.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت وايي، د افغانستان په نړیوال نندارتون کې د کابل، نورستان او کونړ قیمتي او نیمه‌قیمتي ډبرې د لیلام له لارې په ټولیز ډول په ۱۴۱ میلیونه او ۳۲۰ زره افغانۍ پلورل شوې دي.

طالبانو ویلي چې د افغانستان د قیمتي ډبرو په نړیوال تخصصي نندارتون کې د پنجشېر د زمردو څلور ټولګې د ۴۳ میلیونه او ۱۴۲ زره افغانیو په ارزښت پر کورنیو او بهرنیو سوداګرو پلورل شوې دي.

د بلخ د استراس شرکت مسوولان وايي، د روان کال په تېرو شپږو میاشتو کې د حیرتان بندر له لارې د افغانستان د وارداتو او صادراتو کچه د تېر کال د ورته مودې په پرتله ۷۳ سلنه لوړه شوې ده.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت اعلان کړی دی چې د ۱۴۰۵ لمریز کال په تلې میاشت کې د هېواد د رېل پټلۍ د بېلابېلو لارو څخه ټولټال ۸۲۸ زره او ۹۶۸ مټریک ټنه سوداګریز توکي لېږدول شوي دي. د دغه وزارت د شمېرو پر بنسټ، تر ټولو ډېر لېږد رالېږد د حیرتان بندر له لارې ترسره شوی.

له افغانستان سره د پاکستان په دوه‌اړخیزه سوداګرۍ کې، د ۲۰۲۶-۲۷ مالي کال په لومړیو دریو میاشتو کې خورا بې‌ساری کمښت راغلی او صادرات یې شاوخوا ۸۸،۳۶ سلنه کم شوي او له۱۶۱،۸۶ میلیونه ډالرو څخه ۱۸،۸۶ میلیونه ډالرو ته راټیټ شوي دي.