د افغانستان په هرات ښار کې سوداګر، موټرچلوونکي او اوسېدونکي وايي، د طالبانو د امر بالمعروف وزارت له لوري د ښځو د جامو د څار او نیولو له سختېدو وروسته بازارونه ساړه شوي او د سوداګرۍ کچه په څرګند ډول راټیټه شوې ده.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی چې په بلخ ولایت کې د صنعت ځانګړې اوونۍ په مناسبت د «مولانا جلالالدین محمد بلخي» په نوم د کورنیو تولیداتو درې ورځنی نندارتون پرانیستل شوی دی.
د اسیا پرمختیايي بانک په خپل تازه راپور کې ویلي، افغانستان او مالدیف به په ۲۰۲۶ کال کې د اسیا او ارام سمندر سیمې له هغو هېوادونو وي چې تر ټولو ټیټه اقتصادي وده به ولري.
پېښور کې سوداګر وایي، د ډیورنډ کرښې د نهه میاشتو د تړل کېدو له امله، د افغانستان او پاکستان سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اوښتي او زرګونه کسان بېکاره شوي دي. د رېپورټونو له مخې په دې موده کې دواړه خواو سوداګرو ۱،۵۱ ملیارده ډالر تاوان کړی.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د دغې خونې مرستیال ارین زړګي عظیمي د چین د شینګداو نړیوال نندارتون د مرکز له رییسې سره د سوداګریزو همکاریو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډو نندارتونونو او غونډو د جوړولو په موخه د همکاریو هوکړه لیک لاسلیک کړ.
په لوګر کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست خبر ورکړی، چې سږکال په دغه ولایت کې د هندواڼو حاصلات د تېرکال پرتله زیات شوي دي. د یاد ریاست د کرنیزو چارو امر نصیرالدین بهیج وایي، چې سږکال په ۲۵۰۰ هکټاره ځمکه هندواڼې کرل شوې دي.
د سوداګرو په وینا، تر ۹ میاشتو مخکې د افغانستان له نورو صادراتي توکو سربېره تازه میوې پاکستان او د پاکستان له لارې بیا نورو هېوادونو ته صادرېدل،خو د دواړو هېوادونو تر منځ د سوداګریزو اړیکو د پرې کېدو له امله اوس د افغانستان تازه میوې عربي هېوادونو، منځنۍ اسیا او اروپا ته صادرېږي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د افغانستان د صادراتو د پراختیا لپاره د کابل او د هېواد په زونونو کې د صادراتي پروسس مرکزونو د جوړولو پر طرحه کار روان دی. دغه وزارت زیاتوي چې د دې مرکزونو له بشپړېدو سره به سوداګرو ته د صادراتو په برخه کې لا ډېرې اسانتیاوې برابرې شي.
د «نشنل انټرسټ» په تازه تحلیلي راپور کې راغلي، قزاقستان د افغانستان د منزوي کولو پر ځای اقتصادي همکارۍ او سیمهییزې نښلونې ته لومړیتوب ورکوي او د جمهوري نظام له سقوط نږدې پنځه کاله وروسته، د انزوا سیاست نه یوازې اغېزناک نه و، بلکې بشري او امنیتي ستونزې یې لا ژورې کړې.
د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر سیریک ژومانګارین د افغانستان د خصوصي سکتور له یوه پلاوي سره په کتنه کې د قزاقستان او افغانستان ترمنځ د مالي او بانکي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.
د روسیې د تیومن سیمې د سوداګرۍ او صنایعو خونې په همکارۍ د ازبکستان او افغانستان پر پوله د «ایریتوم» نړیوالې ازادې اقتصادي سیمې په قلمرو کې یو نوی سوداګریز مرکز پرانیستل شوی، چې د روسي سوداګرو لپاره افغانستان ته د مستقیمو صادراتو زمینه برابروي.
په بلخ کې د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، په تېرو درېیو میاشتو کې د حیرتان بندر له لارې نږدې یو مېلیون او ۵۰۰ زره ټُنه خوراکي، ودانیز او نور توکي افغانستان ته وارد شوي او شاوخوا ۶۶زره ټُنه کورني تولیدات بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.
په غزني کې د کورنیو تولیداتو دویم درې ورځنی نندارتون نن د یو لړ مراسمو په ترڅ کې پرانېستل شو. ځايي طالب مسوولینو د دغه نندارتون د جوړېدو موخه د کورنیو تولیداتو ملاتړ، د هېواد د صنعتي تولیداتو معرفي کول، د پانګونې جذب او د کورنیو تولیداتو د بازار موندنې پیاوړتیا بللې ده.
د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې د ۱۴۶زره ډالرو په ارزښت د دغه ولایت ۱۱۷ ټنه تازه مېوه عربي او یوشمېر اسیایي هېوادونو ته صادره شوې ده.
په هرات کې د طالبانو د صنایعو او کانونو خونې مشر محمدناصر امین وایي، د ډبرو صنعت یې د ځان بساینې پړاو ته رسېدلی. د هغه په خبره؛ په دغه ولایت کې د ۴۵ فابریکو د ډبرو تولیدات ترکمنستان، ایران، یوشمېر عربي هېوادونو او د سیمې بازارونو ته صادرېږي.
په بغلان کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست خبر ورکړی، چې دا مهال په دغه ولایت کې د شاتو د تولید نږدې ۳۸۰ فارمونه فعال دي او هرکال له ۲۵ تر ۳۵ مټریک ټنه شات تولیدوي.
د کندهار ولایت د سپین بولدک د موټرو پرزو سوداګر وايي، د افغانستان ـ پاکستان په ډيورنډ کرښه محدودیتونو او د منځني ختیځ د جګړې له امله یې سوداګري نږدې درېدلې او سلګونه کانټینرونه یې په بهرنیو بندرونو کې بند پاتې دي.
هرات کې د طالبانو مطبوعاتي دفتر ویلي، چې د دغه ولایت والي مولانا اسلامجار له ترکمنستاني چارواکو سره د تاپي پروژې د پرمختګ او د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ د ګډ نندارتون د جوړېدو په اړه خبرې کړې دي.
کندهار کې د طالبانو د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست وایي، چې د روان کال په اوږدو کې له دغه ولایت څخه د ۴۲۸ میلیونه او ۸۶۳ زره امریکایي ډالرو په ارزښت ۱۸۲ زره او ۳۸۱ مټریک ټنه تازه او وچه مېوه د نړۍ بېلابېلو هېوادونو ته صادره شوې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي، ایران ته د سفر په څنډه کې، په تهران کې د بنګلهدېش د پارلمان له ریس حافظالدین احمد سره کتلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پراختیا او اقتصادي همکاریو په اړه یې خبرې کړي.
د طالبانو تر واک لاندې د دولتي شرکتونو لوی ریاست وایي چې د صنعت او کانونو پنځم ملي نندارتون په درېیمه ورځ کې د ننګرهار د وادي کرنیز شرکت د زیتونو تولیدات او د نجارۍ لرګین توکي نندارې ته وړاندې شوي دي.
د پاکستان-افغانستان ګډې سوداګرۍ خونې مسوولین وایي، د لارو تړل پاتې کېدو له امله سوداګري په ټپه درېدلې چې له امله یې پاکستان ته نږدې ۹۸۰ مېلیونه او افغانستان ته نږدې ۴۹۵ مېلیونه امریکایي ډالر زیان اوښتی.