اقتصاد او سوداګري

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر ویلي، چې د جاپان د نړیوالې همکارۍ ادارې(جیکا)په ملاتړ په افغانستان کې د کرنیزو حاصلاتو د ښه‌والي لپاره مهم پرمختګونه شوي دي، چې له امله یې په کرنیزو حاصلاتو کې زیاتوالی راغلی.

د طالبانو د برېښنا شرکت رييس عبدالحق همکار په بلخ کې د دغې ډلې له والي سره په کتنه کې پر برېښنا سکټور پانګونې مهمې وبللې او له سوداګرو او پانګوالو یې وغوښتل چې د افغانستان پر برېښنا سکټور پانګونې وکړي. دغه غوښتنه په داسې حال کې ده، چې د افغانستان شاوخوا ۷۰ سلنه برېښنا وارداتي ده.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو د رېل پټلۍ له لارې له روسیې او بلاروس څخه د سون توکو واردات زیات کړي دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي، چې له ایران او پاکستان څخه راستنې شوې ښځې له جدي بې‌وزلۍ او د کاري فرصتونو له نشتوالي سره لاس او ګریوان دي. دغې ادارې ویلي، چې یوازې ۱۷ سلنه راستنې شوې ښځې عاید لري.

په فاریاب کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ رییس جان مرداد وقار خبر ورکړی، چې په دغه ولایت کې د نږدې ۴۰ مېلیونه افغانیو په لګښت د مېوو او سبزیجاتو د ساتنې لپاره د ۱۰۰ ټنو په ظرفیت د یوې سړې خونې پروژه بشپړه او ګټې اخیستنې ته وسپارل شوه.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد وایي، په ۲۰۲۵کال کې د سیمې او نړۍ هېوادونو ته تر ۱۰۴زره ټنه ډېره پنه صادره شوې ده. نوموړي زیاته کړې، یاد صادارت پاکستان، ایران، قزاقستان، ازبکستان، چین، هند، متحده عربي اماراتو، عراق، ترکیې او اسټرالیا ته شوي دي.

په کابل کې د تهران سفیر علي رضا بیکدلي ویلي، چې د روان ۱۴۰۵ کال له پېل راهیسې د افغانستان او ایران ترمنځ د رېل پټلۍ له لارې له ۱۰۰۰ ټنو د ډېرو توکو لېږد رالېږد ترسره شوی دی. هغه دا څرګندونې له روزنک بندر څخه د لیدنې پر مهال په یوه ویډیویي پیغام کې کړي دي.

په کابل کې د افغان او ازبکستاني سوداګرو ترمنځ د ۵۲۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۳۸ هوکړه لیکونه لاسلیک شوي. یادې هوکړې د اوسپنې ویلې کولو فابریکو د جوړولو، د پنبې پروسس، د سمنټو تولید، د هګیو تولید، ازبکستان ته د افغانستان د سکرو صادراتو او د موټرو د پرزو په برخو کې شوې دي.

د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت خبر ورکړی، چې د دغه وزارت مسوولینو د ازبکستان هېواد له چارواکو سره د لیدنې په څنډه کې له یاد هېواد سره د «همکار پرنده» شرکت او د افغانستان د «یشلر سمرقند» شرکت ترمنځ د دوه مېلیون ډالرو په ارزښت تړون لاسلیک کړی دی.

په کندهار کې د ایران کونسلګرۍ نوي چارسمبالي محمد رضا نفر ویلي، د میلک سرحدي دروازه باید د بندر عباس او چابهار بندر په کچه پیاوړې شي. میلک په نیمروز کې د افغانستان او ایران تر منځ سوداګریز بندر دی.

د یوناما سیاسي استازي کارل پاول زینتک د افغانستان د کانونو او صنایعو خونې له مشر سره په کتنه کې د خصوصي سکټور د ستونزو په تړاو خبرې وکړې او همداراز یې ژمنه وکړه، چې د خصوصي سکټور ستونزې به له نړیوالو همکارو بنسټونو سره شریکې کړي او د حل‌لارو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړي.

د ازبکستان د اندیجان والي عبدالرحمانوف او د دغه هېواد سفیر اویبیک عارف عثمانوف د کابل لپاره د طالبانو له والي سره په کتنه کې په کابل کې د اندیجان د سوداګرۍ خونې له پرانېستې خبر ورکړ. دواړو لورو همداراز د دوه اړخیزو اړیکو پیاوړتیا د دواړو هېوادونو په ګټه وباله.

په کابل کې د ایران سفارت خبر ورکړی، په کندهار کې د ایران کونسولګرۍ نوي چارسمبالي محمدرضا نفر د سیستان او بلوچستان ولایت له مسوولینو او د مېلک سیمې له ځايي چارواکو سره په لیدنه کې ټینګار کړی چې د مېلک سرحدي دروازه باید د بندرعباس او چابهار په کچه پیاوړې شي.

په بلخ کې د طالبانو د رسنیو دفتر ویلي، په حیرتان بندر کې د طالبانو او ازبکستاني چارواکو د رېل پټلۍ له لارې د سوداګرۍ د زیاتوالي په تړاو ناسته کړې ده. د طالبانو له اړخه د دې ناستې مشري د رېل ګاډي مسوولینو او د ازبکستاني پلاوي مشري د ټرانسپورټ وزیر کوله.

د هرات د فارمي چرګانو ټولنه وايي، له پاکستان سره د سوداګریزو لارو له تړل کېدو وروسته په دغه ولایت کې د چرګانو د روزنې او پالنې کچه د پخوا پرتله د پام وړ لوړه شوې ده. د یادې ټولنې په وینا؛ هره ورځ نږدې ۴۰زره هګۍ د چرګانو د تولید لپاره کارول کېږي.

جاپان او د ملګرو ملتونو پرمختیايي پروګرام (یو این ډي پي) اعلان کړی، چې په افغانستان کې د هغو زیانمنو ټولنو لپاره د بدیل معیشت پروګرام پیلوي چې د اقلیمي بدلونونو له اغېزو او د کوکنارو بندیز له کبله د اقتصادي سقوط سره مخ شوي دي.

د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي، افغان او ازبک سوداګرو د ازبکستان په فرغانه کې د یوې غونډې پر مهال د ۴۰۰ مېلیونه ډالرو په ارزښت ۲۰ هوکړې لاسلیک کړې. دا تېرو څو اوونیو کې د افغان او ازبک سوداګرو ترمنځ څلورم ځل دی چې د مېلیونونو ډالرو په ارزښت سوداګریزې هوکړې لاسلیک کوي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د افغانستان او ازبکستان د خصوصي سکټورنو تر منځ د څه باندې ۶۵ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۰ هوکړې لاسلیک شوې.