د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایع خونې مشر بلخ کې د طالبانو له والي سره په کتنه کې د صنعتي او سوداګریزو اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په دغه ولایت کې د ۱۵ زره ټنه کلني تولید په ظرفیت د یوې سترې نساجۍ فابریکې د جوړولو پلان لري.
په لغمان کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ رییس سلامت خان بلال ویلي، چې په تېرو څلورو کلونو کې د دغه ولایت په بېلابېلو سیمو کې د ۳۶۰ مېلیونه افغانیو په لګښت د یخ جوړولو ۱۲ فابریکې جوړې شوې دي.
د بحران نړیوالې ډلې په یوه تازه راپور کې ویلي، چې د طالبانو له پراخو محدودیتونو وروسته افغان ښځو تر پخوا ډېر د انلاین سوداګرۍ او کورنیو کاروبارونو پر لور مخه کړې، تر څو د خپلو کورنیو اقتصادي اړتیاوې پوره کړي او هم خپل ټولنیز حضور وساتي.
طالبانو د ټاپي پروژې د عملي پرمختګ او چټکتیا ادعا کړې او وایي چې د افغانستان په خاوره کې د دې سترې سیمهییزې پروژې چارې په مخته روانې دي. د طالبانو د کانونو وزارت په وینا، هدایت الله بدري ترکمنستان ته د خپل سفر پر مهال د دغه پروژې د تجهیزاتو د لېږد او رغنیزو فعالیتونو ارزولي دي.
د ازبکستان او چین پانګوالو د طالبانو د کانونو وزارت له مرستیال سره په کتنه کې د افغانستان پر فلزي او غیر فلزي کانونو پانګونو ته لېوالتیا ښودلې ده. دا په داسې حال کې ده، چې یوه اسټرالیايي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې ویلي وو، چې افغانستان خپله کاني شتمني له لاسه ورکوي.
د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام وایي، په افغانستان کې د کرنیزو او کوچنیو او منځنیو سوداګریزو شرکتونود ملاتړ پروګرامونو له لارې لسګونه تصدۍ د کابل په یوه لویه کرنیزه نندارتون کې ګډون ته برابرې شوې، چې هدف یې د بازار موندنې پراخول او د ښځو د اقتصادي ونډې پیاوړتیا وه.
د پاکستان بازارونو کې د یوې تولې سرو زرو په بیه کې ۱۵ زره ۵۰۰ کلدارې کمښت راغلی دی. د پاکستان د سرو زرو ټولنې د معلوماتو لهمخې، د جمعې په ورځ (د غويي ۲۵مه) په ځايي صرافه بازار کې د ۲۴ قیراط سرو زرو په بیه کې ۱۵ زره ۵۰۰ روپۍ کمښت راغلی او ۴ لکه ۷۶ زره ۸۶۲ روپیو ته رسېدلې ده.
د امریکا د الوتکو جوړونې لوی شرکت بوینګ ونډې وروسته له هغه شاوخوا ۴ سلنه راولوېدلې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وویل، چین یوازې د ۲۰۰ الوتکو د پېرلو هوکړه کړې ده.
د طالبانو د فراه ولایت والي د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ د لا ښه کېدو لپاره د لارو د ۲۴ ساعته پرانېستل کېدو غوښتنه کړې ده. نوموړي دغه راز د سرحدي تجهیزاتو پر نوي کولو ټینګار کړی دی.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی، چې تېره اونۍ د اوسپنې پټلۍ له لارې ۲۳۵زره ۳۶۲ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرونو له لارې شوي دي.
د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال هارون رشید ویلي، په تېر ۱۴۰۴کال کې په دغه ولایت کې په بېلابېلو تولیدي او اقتصادي برخو کې څه باندې ۷۰۰ مېلیون ډالره پانګونه شوې ده. نوموړي زیاته کړې، چې دغه پانګونه د اوسپنې تولید، کرنې، خوراکي توکو او نورو اقتصادي برخو کې شوې ده.
په کابل کې د مې میاشتې له دویمې څخه تر ۱۱مې د امریکايي ډالر پر وړاندې د افغانۍ په ارزښت کې شاوخوا یوه افغانۍ تفاوت راغلی. د مې پر دویمه یو ډالر په ۶۴،۵۶ افغانۍ پلورل کېده او په ۶۴،۳۶ افغانۍ پېرل کېده خو د مې پر ۱۱مه د ډالر پلوربیه ۶۳،۵۱ افغانۍ او پېربیه ۳۶،۳۱ افغانۍ ښودل شوې.
د هرات ولایت لپاره د طالبانو والي نور احمد اسلامجار له یوه ترکمنستاني پلاوي سره په کتنه کې ویلي، د تور غونډۍ بندر د ۲۴ ساعته کېدو طرحه باید ژر تر ژره عملي شي. طالبانو له پاکستان سره د سوداګرۍ له پرېکون وروسته د منځنۍ اسیا پر هېوادونو او ایران تکیه ډېره کړې ده.
د هرات ولایت د سوداګرۍ خونه وایي، چې د هرات د جامو تولیدوونکو د لومړي ځل لپاره عراق ته د ښځو او ماشومانو د ۲۰زره جوړو جامو یوه سوداګریزه جوپه صادره کړې ده.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي، چې د ازبکستان د دولتي او خصوصي سکټور یو ګډ لوړپوړی پلاوی د اقتصادي اړیکو د پیاوړتیا لپاره کابل ته سفر کړی دی. د دغه وزارت د معلوماتو له مخې، یاد پلاوی به له طالب چارواکو سره د لیدنو ترڅنګ په بلخ کې د خپلو تولیداتو یو نندارتون هم پرانیزي.
د نوي نړیوال تحلیل له مخې، اروپا د انرژۍ د امنیت په بدلېدونکې نړیواله سیالۍ کې له چین سره د پام وړ شاته پاتې شوې ده، په داسې حال کې چې د انرژۍ نړیوال کړکېچ او د فوسیل سونګ پر بازارونو فشار د نړۍ اقتصادي توازن په چټکۍ سره بدلوي.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان (ایف ای او) ویلي، د روان میلادي کال په اپرېل میاشت کې د نړۍ د خوراکي توکو بیې د درېیمې پرلهپسې میاشتې لپاره لوړې شوې دي.
په خوست کې د طالبانو ولایتي رسنیز دفتر خبر ورکړی، چې د دې ولایت په مرکز کې د یوه خصوصي شرکت له خوا د ۱۰۵ میلیونه افغانیو په لګښت د یوه عصري تفریحي کمپلکس د جوړولو چارې پیل شوې. د طالبانو سیمهییزو چارواکو ویلي، چې دا پروژه د خپلواکۍ مینار ترڅنګ پر درې جریبه ځمکه پلې کېږي.
د ایران او افغانستان د ګډې سوداګرۍ خونې مشر محمود سیادت وایي، د پاکستان او افغانستان د سوداګریزو لار له تړل کېدو وروسته ایران یو ځانګړی فرصت درلود چې د افغانستان د ټرانزیټ اصلي مسیر شي، خو د ده په وینا، له دې فرصته سمه ګټه نه ده اخېستل شوې.
د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې مشر دوران واحدوف ویلي، چې د ۲۰۲۶ کال د لومړیو څلورو میاشتو په ترڅ کې افغانستان ته د ازبکستان صادرات ۵۵۰ میلیونه امریکایي ډالرو ته رسېدلي. په اپریل میاشت کې ددې صاداراتو کچه ۱۶۰ میلیون ډالرو ته لوړه شوې ده.
په بادغیس کې یو شمېر سوداګرو د پستو بازار د پیکه کېدو په تړاو د اندېښنو په څرګندولو سره له اړوندو طالب مسوولینو غواړي، چې سږکال باید هېچاته دا اجازه ورنهکړل شي، چې پستې له پخېدو وړاندې راټولې کړي. بادغیس کې طالب مسوولین بیا وايي، د پستې ځنګلونو ساتنې لپاره یې ساتونکي ګومارلي دي
د ازبکستان د ریل پټلۍ ادارې ویلي، چې د منځنۍ اسیا له لارې یې له چین څخه افغانستان ته د توکو د لېږد یو نوی څو اړخیز دهلېز پرانیستی دی. تردې وړاندې د دغه دهلیز ډیری توکي د سمندر له لارې د ایران بندر عباس ته لېږدول کېدل او په لاریو کې افغانستان ته لېږدول کېدل.