د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې رییس سیدکریم هاشمي د څه باندې ۱۰۰ سوداګرو او پانګه والو په مشرۍ ازبکستان ته سفر کړی دی. د دغه درې ورځني سفر موخه د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پراخول، د ګډو پانګونو د فرصتونو ارزول او د اقتصادي همکاریو پیاوړتیا ښودل شوې ده.
د اوبلن ګاز د بیو لوړېدو په اړه د راپورونو له خپرېدو او پراخو شکایتونو وروسته د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان د تېلو او ګازو شرکت د کابل او یوشمېر ولایتونو لپاره د اوبلن ګاز نوې بیې اعلان کړې دي.
د ایران او افغانستان د ګډې سوداګرۍ خونې مشر محمود سیادت وایي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لارو تر تړل پاتې کېدو وروسته د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ د پراختیا لپاره مناسب فرصت رامنځته شوی دی.
د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته تر ۲۰۲۶ مې پورې د دوی کورني عواید ۱۳،۷ میلیارد ډالر وو او اټکل کېږي د جون او جولای په عوایدو سره ۱۴،۵ میلیارد ډالرو ته ورسېږي. همدې موده کې نړیوالې ټولنې شاوخوا ۱۶ میلیارد ډالر مرستې هم کړي چې له دې سره طالبانو ټولټال ۳۰ میلیارد ډالر ترلاسه کړي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت وايي، چې د روان کال په ترڅ کې د ۱۴ مېلیون ډالرو په ارزښت شاوخوا ۷۶۰زره متره مربع افغاني غالۍ بهر ته صادرې شوې دي. طالبانو زیاته کړې، چې د افغانستان د غالیو په صنعت کې په مستقیم او نامستقیم ډول شاوخوا یو مېلیون کسان په کار بوخت دي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي اړیکو رييس شفیع اعظم وایي، د افغانستان او پاکستان تر منځ د سوداګریزو لارو د بندېدو او د سوداګریزو راکړو ورکړو له پرېکون وروسته افغانستان د خپلو صادراتو لپاره نوي نړۍوال بازارونه وموندل. د افغانستان او پاکستان لارې له ۹ میاشتو راهیسې بندې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان بانک وایي، سږ کال یې د هېواد په کچه د ۲ میلیاردو او ۵۴۱ میلیونو او ۶۴۵ زرو افغانیو په ارزښت زاړه بانکنوټونه راټول او سوځولي دي. دغه بانک ویلي، په همدې موده کې د پیسو د ټولیز ګردښت ارزښت ۴۰۹ میلیاردو افغانیو ته رسېدلی دی.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د نړیوال بانک د افغانستان د څار څانګې او د اقتصادي شننونکو له قوله خبر ورکړی چې پاکستان او افغانستان ترمنځ ترانزیټي سوداګري د ۲۰۲۶ مالي کال پر مهال د پام وړ راکمه شوې
د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت وايي، په تېرو څلورو کلونو کې په افغانستان کې د غالیو اوبدلو صنعت پیاوړی شوی او دا مهال شاوخوا یو میلیون کسان په دې برخه کې کار کوي.
د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي چې د دغې خونې مشر سید کریم هاشمي کابل کې د هند له سفیر یتین پټیل سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او پانګونې د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.
د افغانستان د وچې مېوې د صادرونکو ټولنې غړو په کابل کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې له مشرتابه سره په ناسته کې وویل، چې د ایران د جګړې له امله د دوی سلګونه ټُنه صادراتي وچه مېوه له نامعلوم برخلیک سره مخ ده.
د بلوچستان د غالۍ اوبدلو کاروباریان وایي، له پاکستان نه د افغان کډوالو د وتلو او د افغانستان ـ پاکستان ترمنځ د لارو تړل پاتې کېدو له امله په دغه ایالت کې د غالۍ اوبدلو صنعت د لهمنځه تلو له ګواښ سره مخ شوی دی.
په بلخ کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې د بلخ له لارې منځنۍ اسیا ته د افغانستان د صادراتو ارزښت ۶۷ مېلیون ډالرو ته رسېدلی دی. د یادې خونې د معلوماتو له مخې؛ د صادراتو دغه کچه د تېرکال د ورته مودې پرتله درې برابره لوړه شوې ده.
په افغانستان کې د بېکارۍ، ګرانۍ او اقتصادي ستونزو له زیاتېدو سره له هېواده بهر د افغانانو لهخوا خپلو کورنیو ته لېږل کېدونکې پيسې د زرګونه کورنیو د ژوند مهمه سرچینه ګرځېدلې ده. ډېری افغانان وايي، که د خپلو خپلوانو له لوري بهرنیو هېوادونو څخه مالي مرسته ترلاسه نهکړي؛ نو د ورځنیو اړتیاوو برابرول ورته ستونزمن دي.
د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې د کانونو د کېندنې بهیر پراخ شوی، خو د شنونکو او کان کېندونکو په وینا، د کارګرو خوندیتوب ته چندانې پام نهکېږي او ان حفاظتي وسایل هم نهلري. له دې سره سم، طالبان وايي، دمګړۍ د پنجشېر په کانونو کې شاوخوا ۱۵ زره کسانو ته د کار زمینه برابره شوې ده.
د طالبانو تر واک لاندې د نفت او ګاز دولتي شرکت وايي، د نفتي توکو د بازار د ثبات لپاره یې ټولو ولایتونو ته د تېلو او ګازو د لېږد بهیر چټک کړی او هره ورځ لسګونه ټنه نفتي توکي او اوبلن ګاز لیږدوي. په وروستیو ورځو کې په کابل او ولایتونو کې د ګاز او نفتي توکو بیې خورا لوړې شوې دي.
د ملګرو ملتونو د بشري چارو مرستیال او د بیړنیو مرستو همغږي کوونکي ټام فلیچر د پاکستان له لومړي وزیر سره د ډیورند کرښې له لارې افغانستان ته د مرستو د لېږد په اړه خبرې کړي. دغه لیدنه داسې حال کې شوې، چې ۲ ورځې مخکې د تورخم له لارې ۲۱ کانټینره بشري مرستې افغانستان ته ولیږدول شوې.
د هرات یو شمېر اوسېدونکي وايي، په داسې حال کې چې څو ورځې وړاندې د هرات د نفتي موادو ټولنې په راتلونکو ورځو کې د نفتي موادو د بیو د راټيټولو خبره کړې وه، خو لا هم په بیو کې څه بدلون نهدی راغلی. د دوی په وینا، دمګړۍ د یو لیټر پټرول بیه ۸۱ افغانۍ او د یو کیلو ګازو بیه ۶۵ افغانۍ ده.
د ایران د اورګاډي شرکت مشر جبارعلي ذاکري ویلي، ایران او افغانستان د اقتصادي او ترانزیټي همکاریو په چوکاټ کې د هرات ـ مزارشریف د اورګاډي پټلۍ جوړولو پروژه پيلوي. هغه وایي، د شاوخوا ۸۰۰ کیلومتره اوږدوالي دغه پټلۍ به د ایراني شرکتونو لهخوا په کانونو کې د پانګونې په بدل کې جوړه شي.
که څه هم طالبانو په دې وروستیو کې په ځینو مالیاتي قوانینو کې د سوداګرو د ملاتړ په موخه تخفیفونه او کمښتونه اعلان کړي؛ خو یوشمېر پانګهوال او کاروباریان وايي، چې دغه بدلونونه د دوی ستونزې نهشي هوارولی او لاهم د سوداګرو پر اوږو د څو ډوله درنو مالیاتو بار پروت دی.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وایي، تېرکال له افغانستان نه شاوخوا ۲۹۰زره ټنه تازه مېوه بهر ته صادره شوې ده. د یاد وزارت ویاند احسانالله احسان ویلي، چې دغه مېوې هند، قطر، متحده عربي اماراتو، د منځنۍ اسیا هېوادونو، روسیې او یوشمېر اروپایي هېوادونو ته صادرې شوې دي.
په هرات کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې ریاست خبر ورکړی، چې د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له دغه ولایت څخه ۵۳زره ټنه خوراکي او غیرخوراکي توکي امریکا، اروپا، اسیا او د سیمې یوشمېر هېوادونو ته صادر شوي دي.