اقتصاد او سوداګري

د ازبکستان د ترانسپورت مرستیال وزیر جاسوربیک چوریف وایي چې د ترانس-افغان اورګاډي پټلۍ د جوړولو لګښت زیات شوی او د نوو ارزونو له مخې ښايي له ۷ میلیارده ډالرو واوړي. دا پروژه تر دې وړاندې شاوخوا ۴.۶ میلیارده ډالر اټکل شوې وه.

د ننګرهار ولایت د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وایي چې سږ کال د پچیراګام ولسوالۍ د کچالو حاصلات د تېرو کلونو په پرتله زیات شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي وایي، د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د اقتصاد وزیر سریک ژومانګارین په مشرۍ یو لوړپوړی پلاوی کابل ته راغلی دی. دا پلاوی چې قزاقستاني سوداګر هم پکې شامل دي، په افغانستان کې د پانګونې د بېلابېلو فرصتونو د ارزولو په موخه دا سفر کړی.

د ازبکستان او افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې د پراختیا په لړ کې، ازبک لوري وړاندیز کړی دی چې د افغانستان په نعیم‌اباد سیمه کې د ازبکستان د محصولاتو لپاره یو لوژستیکي مرکز او د ذخیره کولو ګودام جوړ شي څو د سوداګرۍ بهیر چټک او د ټرانسپورټ لګښتونه کم شي.

په کاپیسا کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وایي، چې سږکال د دغه ولایت د غنمو حاصلات د تېرکال پرتله دوه سلنه زیات شوي دي. د یاد ریاست په وینا؛ د غنمو سږني حاصلات د راتلونکي کال تر پایه د یاد ولایت د شاوخوا ۴۰ سلنه اوسېدونکو اړتیاوې پوره کولی شي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د خوست ولایت د شمل ولسوالۍ د سورکاڼي په سیمه کې د سرو زرو د یوه کان د استخراج پنځه کلن تړون لاسلیک کړ. دغه تړون د روان ۱۴۰۵ لمریز کال د غبرګولي په ۲۸مه نېټه د یاد وزارت طالب وزیر هدایت‌الله بدري او د یوه خصوصي شرکت ترمنځ کابل کې لاسلیک شو.

د تخار ولایت په نمک‌اب ولسوالۍ کې د مالګې د پروسس او تولید د یوې عصري فابریکې د جوړېدو چارې روانې دي؛ هغه پروژه چې د پانګه‌والو او ځايي اوسېدونکو په باور به د مالګې د صنعت ودې ترڅنګ لسګونه کسانو ته د کار زمینه هم برابره کړي.

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت وايي، د بغلان ولایت د چمقلعه او د پکتیا د زاهو صنعتي پارکونو تفصیلي پلان بشپړ، تایید او لاسلیک شو. د دغه وزارت په وینا، د لغمان د خیروخېلو صنعتي پارک د ۲۰ کیلوواټ برېښنا شبکې پلان هم تایید او لاسلیک شوی دی.

د ازبکستان د تاشکند د پنځم نړیوال فورم په نندارتون کې د افغانستان د یوه خصوصي شرکت او د ازبکستان د دولتي شرکت تر منځ د کانونو په برخه کې یوه هوکړه لاسلیک شوه. د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه د دغې هوکړې ټولیز ارزښت شاوخوا ۱۰ میلیونه ډالر بولي.

د هلمند څخه د طالبانو د مرستیال والي رحیم الله محمود په مشرۍ يو پلاوی د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو د پراختیا په موخه د ایران سویلي خراسان ولایت ته تللي دي. طالبانو ویلي، موخه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پیاوړتیا او د همکاریو پراخول دي.

د ازبکستان د دوو شرکتونو استازو د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت له مرستیال سره په لیدنه کې ویلي چې دوی غواړي د افغانستان د سرو زرو او مسو په کانونو کې پانګونه وکړي.

ایران په خپل څو کلن سوداګریز پلان کې له افغانستان سره د سوداګرۍ کچې هدف تر لس میلیارده ډالرو ټاکلی دی. د ایران د خراسان رضوي والي وايي، چې ددوی یو پلاوی په همدې موخه په کابل کې د طالبانو له ادارې سره په خبرو اترو بوخت دی.

په هرات کې د طالبانو د والي ویاند محمدیوسف سعیدي وایي، په دغه ولایت کې د ټاپي پروژې د ګازو لېږد نل‌لیکې د غځولو ۸۴ کیلومتره چارې بشپړې شوې او د یادې پروژې عملي کارونه تر دې مهاله شاوخوا ۶۰ سلنه مخته تللي دي.

په هلمند کې د طالبانو د صنعت او کانونو ریاست وایي، چې له دغه ولایت څخه شاوخوا ۸۰ زره مټریک ټنه پنبه بهرنیو هېوادونو ته صادره شوې ده. د یاد ریاست په وینا؛ د هلمند پنبه اوس‌مهال چین، ترکیې، ایران او ازبکستان ته صادرېږي.

د ایران د خرمشهر بندر او سمندري چارو رییس علي عسکري افغانستان او پاکستان ته د ګډ ترانسپورټي سیستم له لارې د اوبلن ګاز د صادراتو د پیل خبر ورکړی دی. نوموړي ویلي، چې دغه اقدام د صادراتي لارو د پراختیا او د ایران په لوژستیکي شبکه کې د خرمشهر بندر د رول پیاوړتیا لپاره مهم ګام دی.

په کندهار کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست ویلي، چې سږکال په دغه ولایت کې د سپینې او تورې زڼکۍ «زیرې» د حاصلاتو کچه د پام وړ لوړه شوې ده. د دغه ریاست په وینا؛ په ټولیز ډول په کندهار ولایت کې پر ۶زره او ۴۵۵ هکټاره ځمکه سپینه او توره زڼکۍ کرل شوې ده.

په کابل کې د ایران سفارت سرپرست علي‌رضا بېکدلي د افغانستان د صنایعو او کانونو خونې له سرپرست محمد رفیع عظیمي سره په کتنه کې د دوه اړخیزو اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پر پراختیا خبرې کړې دي. دواړو لورو له شته فرصتونو او ظرفیتونو څخه د ګډو ګټو لپاره پر اغېزناکې استفادې ټینګار کړی دی.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت خبر ورکړی،‌ چې د تېرې غویي میاشتې په لړ کې د اوسپنې پټلۍ له لارې یو مېلیون او ۳۸۲۱ مټریک ټنه انتقالات شوي دي. د دغه وزارت په وینا؛ یاد انتقالات د حیرتان، اقينې، تورغونډۍ او خواف-هرات بندرنونو له لارې شوي دي.