طالبانو ویلي چې د افغانستان د قیمتي ډبرو په نړیوال تخصصي نندارتون کې د پنجشېر د زمردو څلور ټولګې د ۴۳ میلیونه او ۱۴۲ زره افغانیو په ارزښت پر کورنیو او بهرنیو سوداګرو پلورل شوې دي.
د بلخ د استراس شرکت مسوولان وايي، د روان کال په تېرو شپږو میاشتو کې د حیرتان بندر له لارې د افغانستان د وارداتو او صادراتو کچه د تېر کال د ورته مودې په پرتله ۷۳ سلنه لوړه شوې ده.
د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت اعلان کړی دی چې د ۱۴۰۵ لمریز کال په تلې میاشت کې د هېواد د رېل پټلۍ د بېلابېلو لارو څخه ټولټال ۸۲۸ زره او ۹۶۸ مټریک ټنه سوداګریز توکي لېږدول شوي دي. د دغه وزارت د شمېرو پر بنسټ، تر ټولو ډېر لېږد رالېږد د حیرتان بندر له لارې ترسره شوی.
له افغانستان سره د پاکستان په دوهاړخیزه سوداګرۍ کې، د ۲۰۲۶-۲۷ مالي کال په لومړیو دریو میاشتو کې خورا بېساری کمښت راغلی او صادرات یې شاوخوا ۸۸،۳۶ سلنه کم شوي او له۱۶۱،۸۶ میلیونه ډالرو څخه ۱۸،۸۶ میلیونه ډالرو ته راټیټ شوي دي.
په کندهار کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال انجینر عبدالباقي بینا وايي، له دغه ولایت څخه بهرنیو بازارونو ته ۴۳زره او ۴۰۵ ټنه وچه او تازه مېوه، حبوبات او نور توکي صادر شوي. نوموړي زیاته کړې، چې له دغه صادراتو څخه ۹۷ مېلیونه او ۵۰۰ زره امریکايي ډالر عاید تر لاسه شوي دي.
د ازبکستان د احصایې ملي کمېټې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۶ کال له جنورۍ څخه د سپټمبر تر پایه ۳۵۷ زره او ۵۰۰ بهرني وګړي د سوداګرۍ لپاره دغه هېواد ته تللي، چې ۳۲۳ زره یې افغانان دي.
یو شمېر بڼوال وايي له پاکستان سره د لارو تړل کېدو له امله سږ کال د کابل په بازارونو کې د انګورو بیې تر ۷۰ سلنې ډېرې راټیټې شوې دي. د دوی په وینا، تېر کال سوداګرو د ممیزو انګورو یو خروار شاوخوا ۱۵ زره افغانۍ پېروده، خو سږ کال یې بیه ۴ زره افغانیو ته راټیټه شوې ده.
د طالبانو تر واک لاندې د احصایې او معلوماتو عمومي اداره وايي، د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د افغانستان د صادراتو ارزښت د تېر کال د همدې مودې پرتله ۱۲۵،۷ میلیون ډالره کم شوی، خو د وارداتو کچه یې د تېرکال د همدې مودې په پرتله ۱۱۶،۳ میلیون ډالره لوړه ښودلې ده.
په کندز کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وايي، چې د صنعت او سوداګرۍ وزارت په همکارۍ یې بهرنیو بازارونو ته د وچې او لندې مېوې صادرات زیات کړي دي.
د افغانستان بانک لپاره د طالبانو لومړي مرستیال صدیقالله خالد په کابل کې په یوه کنفرانس کې وویل، چې د روان لمریز کال تر پایه به پر بانکي حسابونو ټول لګول شوي بندیرونه پایته ورسوي. تر دې مخکې په بانکونو کې حساب لرونکي د خپلو پیسو په رااېستلو کې له محدودیتونو سره مخ وو.
د هرات لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر وايي، د دغه ولایت د صنعتي تولیداتو صادرات بهرنیو هېوادونو ته په تېره یوه میاشت کې ۹۷ سلنه زیات شوي دي. دغه دفتر زیاتوي، چې په دې موده کې د کرنې او مالدارۍ ۴۱ ډوله محصولات هم بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.
د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (یو اېن ډي پي) وايي، د افغان ښځو د کاروبارونو ملاتړ کولای شي له هغوی سره د عاید په ترلاسه کولو، د خپلو کورنیو د لګښتونو په برابرولو او نورو ښځو ته د کاري فرصتونو په رامنځته کولو کې مرسته وکړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي ډیپلوماسۍ مرستیال حمید قنبري ویلي، حکومت د لېږد رالېږد او لوژستیکي ستونزو له امله د اغېزمنو صادرونکو لپاره د صادراتو د مقرراتو پر بیاکتنې بوخت دی او افغانستان، پاکستان او عراق ته د صادراتو د خنډونو د لرې کولو لپاره نوې طرحې ارزوي.
د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت دشنبې په ورځ (د لړم ۲مه) په ننګرهار کې د شوکاڼي د درېیو بېلابېلو کانونو د استخراج او پروسس قراردادونه له کورنیو خصوصي شرکتونو سره لاسلیک کړل. دغه وزارت وایي، پر دغو درې واړو کانونو په مجموعي ډول څه باندې ۲۲۸ میلیونه امریکایي ډالره پانګونه کېږي.
د طالبانو مشر هبتالله د سوداګریزو جوازونو د ورکړې د پړاوونو ساده کولو په تړاو په یوه حکم سره ۸ شرطونه لغو کړي دي. په دې شرطونو کې د بانکي اظهارنامې او د ۵۰۰ زره افغانیو تضمین اخیستل لغو شوي او د چارو اداره مکلفه شوې، چې د هر سوداګریز سکټور لپاره د جواز صادرولو مرجع معلومه کړي.
ډېپلوماټ مجلې په یوې خپره کړې مقاله کې ویلي چې د واخان دهلېز له لارې له چین سره د نښلېدو په موخه د نوي جوړ شوي سړک فعالېدل له جدي امنیتي خنډونو سره مخ دي او پرې د سیمهییزې سوداګرۍ پیل کېدل د اوس لپاره ممکن نه دي.
په کوېت کې د طالبانو سفیر محمد شفیق خطیب د بیت التمویل الکویتي بانک د پلاوي له شرعي غړي او پانګوال خالد شجاع العتیبي سره کتنه کې د اقتصادي همکاریو په تړاو د خبرو په ترڅ کې په افغانستان کې د پانګونې د فرصتونو په اړه هم بحث کړی دی.
د پېښور د اندر شیر بازار په تنګو کوڅو کې هغه ګڼه ګوڼه چې پخوا یې افغان سوداګر، عمده پېرونکي او د ګاڼو مینهوال راکښل، اوس د ډېرو زرګرانو په وینا، کمه شوې ده. د افغانانو په وتلو سره په پېښور کې د سپینو زرو بازار سوړ شوی او د کلونو سوداګریزې اړیکې یې هم زیانمنې شوې دي.
د «افغانستان د کلیوالو بازارونو فرصت» په نوم یوه تازه څېړنه ښيي چې د هېواد له ۲۵،۴ میلیونه کلیوالو اوسېدونکو څخه ۱۲،۳ میلیونه یې د سړک له لارې نږدې بازار ته په رسېدو کې تر یوه ساعت ډېر وخت ته اړتیا لري.
طالبانو د واخان له لارې له چین سره د افغانستان د نښلولو لپاره نوی سړک پرانیستی، خو چین لا هم خپله پوله د منظمې سوداګرۍ لپاره نه ده پرانیستې. د «ډیپلومات» مجلې د راپور له مخې، طالبان دا لاره د سوداګرۍ د پراختیا وسیله بولي، خو چین پرې تر ډېره د امنیت له نظره تمرکز کوي.
د تایوان سمندري لېږد شرکت وان های لاینز اعلان کړی چې افغانستان، ازبکستان، قزاقستان او د منځنۍ اسیا نورو هېوادونو ته د پاکستان د بندرونو له لارې د بارونو د لېږد نوې غوښتنې نه مني. شرکت ویلي، دا پرېکړه سمدستي نافذه شوې، خو د پای نېټه یې نه ده ټاکل شوې.
د پاکستان د درملو صادرات په ۲۰۲۵-۲۶ مالي کال کې ۲۶ سلنه کم شوي او له ۴۵۷،۴ میلیونه ډالرو څخه ۳۱۹ میلیونه ډالرو ته راټیټ شوي دي. د دغه هېواد د درملو صنعت وايي، له افغانستان سره د سوداګرۍ ټکني کېدل د دې کمښت یو مهم لامل دی.