اقتصاد او سوداګري

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت په بلخ کې د «امام شقیق بلخي»، په کابل کې د «تمیم انصار» او بغلان کې د «قتیبه ابن سعید بغلاني» په نومونو د درېیو صنعتي پارکونو د پلانونو له منظورېدو او لاسلیک کېدو خبر ورکړ. خو پانګوال د برېښنا په ګډون د نورو اسانتیاوو د برابرېدو غوښتنه هم لري.

د خوړو نړۍوال پروګرام په راپور کې راغلي، چې د بیو محدود بدلونونه، د تېلو بیو لوړوالي او د وارداتو د لګښتونو زیاتوالي د ترانسپورټ او اکمالاتو لګښتونه لوړ کړي او د بازار پر بیو یې د لوړېدو اغېز پراخ کړی دی. په راپور کې راغلي، چې د بیو لوړوالي پر کورنیو اقتصادي‌ فشارونه زیات کړي دي.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په کندهار کې یوې غونډې ته ویلي، افغانستان له کلونو راهیسې پر وارداتو متکي هېواد پاتې شوی چې له امله یې هر کال په ډېره کچه اسعار له هیواد څخه بهر ځي. شنونکي بیا د طالبانو اقتصادي محدودونکې پالیسۍ د دغې چارې لامل بولي.

د اسیایي هیوادونو د اقتصادي ودې کمېټې مشر د طالبانو د رييس‌الوزرا د دفتر له رييس سره په انلاین‌غونډه کې ویلي، خپل غړي هېوادونه له جګړه ځپلي افغانستان سره مرستو ته هڅوي. طالب لوري بیا ویلي، له هېوادونو او نړیوالو بنسټونو سره د خپلو اصولو او عنعناتو مطابق د نېک تعامل غوښتونکي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې او د افغان-امریکا سوداګرۍ ګډې خونې ترمنځ د سوداګرۍ، پانګونې او د خصوصي سکټور د پراختیا په موخه د همکاریو هوکړه‌لیک لاسلیک شو.

د روزګان ولایت شمال لوري ته د «سري سیمه» دښتې چې په لسګونه جریبه ځمکه یې د انګورو باغونه جوړ شوي، هر کال سلګونه ټنه خواږه انګور بازار ته وړاندې کوي. بڼوال وايي، د رنګ او خوند له پلوه د بېلابېلو ډولونو انګورو حاصلات لري.

رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې روسیې په اګسټ میاشت کې افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د ډیزلو صادرات په بې‌ساري توګه زیات کړي دي. د راپور له مخې، روسیې په یوه میاشت کې افغانستان ته ۳۷۰زره ټنه ډیزل صادر کړي دي.

د بېلابېلو ولایتونو اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې په تدریجي ډول د تېلو بیو لوړېدو سخت اندېښمن کړي دي. دوی وایي، طالبان نه‌دي توانېدلي چې په دغه موده کې د تېلو بیې مهار کړي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوداګریزو لارو له تړل کېدو سره سره، د کوټې د سبزۍ منډۍ یو سوداګر وایي چې افغان پیاز لا هم د بلوچستان له بېلابېلو غیررسمي لارو پاکستان ته انتقالېږي او د دغه هېواد په بازارونو کې پلورل کېږي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت وايي، چې د افغانستان د کانونو کورنی او نړیوال ننداراتون به د روان کال د لړم میاشتې له ۶مې تر نهمې نېټې جوړ شي. د دغه وزارت ویاند وایي، چې دغه نندارتون د باختر درخشان شرکت په همکارۍ جوړېږي.

د طالبانو تر واک لاندې د دولتي شرکتونو عمومي ریاست وایي، چې د ازبکستان په ترمذ ښار کې د افغانستان او ازبکستان د سپکو صنایعو د تولیداتو لومړنی ګډ نندارتون جوړ شوی چې پکې د افغانستان د شمال د ډبرو سکرو دولتي شرکت په ګډون، لسګونو افغان شرکتونو خپل تولیدات نندارې ته وړاندې کړي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت خبر ورکړی، چې د دغه شرکت عمومي ریس عبدالحق همکار د ترکمنستان د «ټي ایې پي» پروژې له مشر مراد ارتیکوف او د هغه له مل پلاوي سره په کابل کې د ۵۰۰ کیلوولټه برېښنا لېږد پروژې د چارو پر پرمختګ او د دغې پروژې د ژر پلي کېدو پر څرنګوالي خبرې کړې دي.

په کاپیسا کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست وایي چې سږ کال په دغه ولایت کې د ځڼغوزیو حاصلات د تېر کال په پرتله ۴۰ سلنه زیات شوي دي.

د طالبان د رييس الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د کندوز په ابدان دښته کې د یوه صنعتي پارک د بنسټ ډبرې د اېښودو مراسمو کې وویل، پر وارداتو د تکیې راکمېدو لپاره باید تولیدات پیاوړي او معیاري شي. نوموړي زیاته کړه، چې پانګوالو ته یې د پانګونو لپاره امتیازات منلي دي.

د ایران په دوغارون پوله کې زرګونه باروړونکي موټر افغانستان ته د اوښتلو په تمه ولاړ دي. افغان موټرچلوونکي وايي، د اوږده انتظار ترڅنګ د پارکینګ لوړو بیو، د ویزې ستونزو، د تشناب او حمام نشتوالي، د سون‌توکو محدودیتونو او امنیتي خطرونو یې ژوند او اقتصادي وضعیت سخت اغېزمن کړی دی.

په سمنګان کې د طالبانو د کرنې ریاست د کرنیزو چارو مشر عبدالخلیل کریمی وايي، سږکال د دغه ولایت په فیروزنخچیر او حضرت سلطان ولسوالیو کې له بڼونو څه باندې ۱۸زره مټریک ټنه انګور راټول شوي دي.

د افغانستان لپاره د بریتانیې ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې له مشر سره په انلاین غونډه کې د افغانستان د سوداګرۍ د اوسني وضعیت او له پاکستان سره د سوداګریزو لارو د تړلې پاتې کېدو او پر افغان بازارونو د دغه وضعیت د اغېزو په اړه پوښتنې مطرح کړې.

په پکتیا کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست د دغه ولایت په مرکز ګردېز ښار کې د کورنیو تولېداتو درې ورځنی نندارتون پرانیست. په نندارتون کې ګډونوالو او سوداګرو ویلي، چې د کورنیو تولیداتو د ودې لپاره باید د صادراتو زمینه پراخه او افغاني تولیداتو ته نړۍوال بازارونه وموندل شي.