د ایران د اورګاډي شرکت مشر جبارعلي ذاکري ویلي، ایران او افغانستان د اقتصادي او ترانزیټي همکاریو په چوکاټ کې د هرات ـ مزارشریف د اورګاډي پټلۍ جوړولو پروژه پيلوي. هغه وایي، د شاوخوا ۸۰۰ کیلومتره اوږدوالي دغه پټلۍ به د ایراني شرکتونو لهخوا په کانونو کې د پانګونې په بدل کې جوړه شي.
که څه هم طالبانو په دې وروستیو کې په ځینو مالیاتي قوانینو کې د سوداګرو د ملاتړ په موخه تخفیفونه او کمښتونه اعلان کړي؛ خو یوشمېر پانګهوال او کاروباریان وايي، چې دغه بدلونونه د دوی ستونزې نهشي هوارولی او لاهم د سوداګرو پر اوږو د څو ډوله درنو مالیاتو بار پروت دی.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وایي، تېرکال له افغانستان نه شاوخوا ۲۹۰زره ټنه تازه مېوه بهر ته صادره شوې ده. د یاد وزارت ویاند احسانالله احسان ویلي، چې دغه مېوې هند، قطر، متحده عربي اماراتو، د منځنۍ اسیا هېوادونو، روسیې او یوشمېر اروپایي هېوادونو ته صادرې شوې دي.
په هرات کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې ریاست خبر ورکړی، چې د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له دغه ولایت څخه ۵۳زره ټنه خوراکي او غیرخوراکي توکي امریکا، اروپا، اسیا او د سیمې یوشمېر هېوادونو ته صادر شوي دي.
په افغانستان کې د ښځو پر زده کړو او کار محدودیتونو زرګونه ښځې غالۍ اوبدنې ته اړ اېستې دي. د غالۍ صنعت یو شمېر فعالانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د راستنو شویو کډوالو په زیاتېدو د غالیو کاروبار غوړېدلی خو ښځې لا هم له کمې لاسباړې او د اومو توکو د لوړو بیو له ستونزو سره مخ دي.
د سوداګریزو لارو د تړل کېدو له امله افغانستان ته د پاکستان د امو صادرات په روان کال کې صفر شوي دي. پاکستان په ۲۰۲۵ کال کې افغانستان ته ۲۲ زره او ۵۰۰ او په ۲۰۲۴ کال کې ۲۸ زره او ۷۰۰ ټنه ام صادر کړي وو، چې د پاکستان د ټولو امو څه باندې ۲۰ سلنه برخه جوړوي.
د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې له دغه ولایت څخه ۱۱۷ ټنه تازه مېوه عربي هېوادونو او د منځنۍ اسیا بازارونو ته صادره شوې ده. د یادې خونې امر محمد ناصر امین ویلي، چې د صادر شویو مېوو ټولیز ارزښت ۱۴۶زره امریکایي ډالرو ته رسېږي.
د روسیې او قزاقستان یوه ګډ سوداګریز پلاوي د طالبانو په ولکه کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې له مشر سره په کتنه کې ویلي، په افغانستان کې یې پانګونې ته لېوالتیا زیاته شوې ده. د سوداګرۍ خونې له یاد پلاوي وغوښتل، چې د اوسپنې د وېلي کولو او پروسس کارخونو په جوړولو کې هم پانګونه وکړي.
د افغانستان په هرات ښار کې سوداګر، موټرچلوونکي او اوسېدونکي وايي، د طالبانو د امر بالمعروف وزارت له لوري د ښځو د جامو د څار او نیولو له سختېدو وروسته بازارونه ساړه شوي او د سوداګرۍ کچه په څرګند ډول راټیټه شوې ده.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت خبر ورکړی چې په بلخ ولایت کې د صنعت ځانګړې اوونۍ په مناسبت د «مولانا جلالالدین محمد بلخي» په نوم د کورنیو تولیداتو درې ورځنی نندارتون پرانیستل شوی دی.
د اسیا پرمختیايي بانک په خپل تازه راپور کې ویلي، افغانستان او مالدیف به په ۲۰۲۶ کال کې د اسیا او ارام سمندر سیمې له هغو هېوادونو وي چې تر ټولو ټیټه اقتصادي وده به ولري.
پېښور کې سوداګر وایي، د ډیورنډ کرښې د نهه میاشتو د تړل کېدو له امله، د افغانستان او پاکستان سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اوښتي او زرګونه کسان بېکاره شوي دي. د رېپورټونو له مخې په دې موده کې دواړه خواو سوداګرو ۱،۵۱ ملیارده ډالر تاوان کړی.
د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د دغې خونې مرستیال ارین زړګي عظیمي د چین د شینګداو نړیوال نندارتون د مرکز له رییسې سره د سوداګریزو همکاریو او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډو نندارتونونو او غونډو د جوړولو په موخه د همکاریو هوکړه لیک لاسلیک کړ.
په لوګر کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست خبر ورکړی، چې سږکال په دغه ولایت کې د هندواڼو حاصلات د تېرکال پرتله زیات شوي دي. د یاد ریاست د کرنیزو چارو امر نصیرالدین بهیج وایي، چې سږکال په ۲۵۰۰ هکټاره ځمکه هندواڼې کرل شوې دي.
د سوداګرو په وینا، تر ۹ میاشتو مخکې د افغانستان له نورو صادراتي توکو سربېره تازه میوې پاکستان او د پاکستان له لارې بیا نورو هېوادونو ته صادرېدل،خو د دواړو هېوادونو تر منځ د سوداګریزو اړیکو د پرې کېدو له امله اوس د افغانستان تازه میوې عربي هېوادونو، منځنۍ اسیا او اروپا ته صادرېږي.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د افغانستان د صادراتو د پراختیا لپاره د کابل او د هېواد په زونونو کې د صادراتي پروسس مرکزونو د جوړولو پر طرحه کار روان دی. دغه وزارت زیاتوي چې د دې مرکزونو له بشپړېدو سره به سوداګرو ته د صادراتو په برخه کې لا ډېرې اسانتیاوې برابرې شي.
د «نشنل انټرسټ» په تازه تحلیلي راپور کې راغلي، قزاقستان د افغانستان د منزوي کولو پر ځای اقتصادي همکارۍ او سیمهییزې نښلونې ته لومړیتوب ورکوي او د جمهوري نظام له سقوط نږدې پنځه کاله وروسته، د انزوا سیاست نه یوازې اغېزناک نه و، بلکې بشري او امنیتي ستونزې یې لا ژورې کړې.
د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال او د ملي اقتصاد وزیر سیریک ژومانګارین د افغانستان د خصوصي سکتور له یوه پلاوي سره په کتنه کې د قزاقستان او افغانستان ترمنځ د مالي او بانکي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.
د روسیې د تیومن سیمې د سوداګرۍ او صنایعو خونې په همکارۍ د ازبکستان او افغانستان پر پوله د «ایریتوم» نړیوالې ازادې اقتصادي سیمې په قلمرو کې یو نوی سوداګریز مرکز پرانیستل شوی، چې د روسي سوداګرو لپاره افغانستان ته د مستقیمو صادراتو زمینه برابروي.
په بلخ کې د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي، په تېرو درېیو میاشتو کې د حیرتان بندر له لارې نږدې یو مېلیون او ۵۰۰ زره ټُنه خوراکي، ودانیز او نور توکي افغانستان ته وارد شوي او شاوخوا ۶۶زره ټُنه کورني تولیدات بهرنیو هېوادونو ته صادر شوي دي.
په غزني کې د کورنیو تولیداتو دویم درې ورځنی نندارتون نن د یو لړ مراسمو په ترڅ کې پرانېستل شو. ځايي طالب مسوولینو د دغه نندارتون د جوړېدو موخه د کورنیو تولیداتو ملاتړ، د هېواد د صنعتي تولیداتو معرفي کول، د پانګونې جذب او د کورنیو تولیداتو د بازار موندنې پیاوړتیا بللې ده.
د هرات د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي، د روان کال په لومړیو درېیو میاشتو کې د ۱۴۶زره ډالرو په ارزښت د دغه ولایت ۱۱۷ ټنه تازه مېوه عربي او یوشمېر اسیایي هېوادونو ته صادره شوې ده.