امارت اسلامی مهمان جمهوری اسلامی؛ فرش سرخ ایران پیش پای هیات طالبان

۱۴۰۰/۱۰/۲۰

نویسنده: خالد خسرو

سفر امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان به ایران چیزی مثل آکسیجن دیپلوماتیک برای حکومت این گروه است. تهران در زمانی دست یاری به سوی طالبان دراز کرده است که این گروه در وضعیت بسیار نامساعد و نفس‌­بُر بین‌المللی قرار دارد.

هم سطح اشتراک مقامات و هم اجندای دیدار وزیران خارجه طالبان و ایران نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی عملا از هیات طالبان همانند نماینده رسمی دولت افغانستان پذیرایی کرده است. چنانچه، یکی از موارد صحبت های دو طرف، موضوع آب هیرمند بوده است.

این رفتار تهران برای کشورهای منطقه و جریان‌های نزدیک به جمهوری اسلامی در جبهه مقاومت سوال‌برانگیز است. اما ایران با پیشگامی در برقراری روابط نزدیک با طالبان، قصد دارد که نظر مساعد یک رژیم تندرو سنی را به دست آورد که به طور بالقوه می‌تواند در آینده متحد دشمنان ایران در خلیج فارس یا حامی جدایی‌طلبان بلوچ ایرانی شود.

دشمنان سابق و دوستان فعلی بیشتر از هر زمانی به یک‌دیگر نزدیک شده‌اند. ملاهای ایران خوشحال‌اند که شمار رژیم‌های اسلام‌گرای ضد امریکایی در منطقه افزایش یابد.

البته، فعلا طالبان که می‌خواهد به میلیاردها دالر پول مسدود شده بانک مرکزی افغانستان در امریکا دست یابد، قصد ندارد ادبیات ضد امریکایی خود را به سبک جمهوری اسلامی غلیظ کند.

استقبال گرم جمهوری اسلامی از هیات طالبان فراتر از رویه دیگر کشورهای منطقه با این گروه است و امتیازی مهم برای طالبان به حساب می‌آید. زیرا این به معنای به‌رسمیت شناسی غیررسمی طالبان است، بدون این که این گروه شروط و خواسته‌های کشورهای مهم منطقه مانند چین و روسیه برای تشکیل حکومت فراگیر و قطع رابطه با گروه‌های تروریستی را برآورده کند.

چین و روسیه از رابطه طالبان با اویغورهای چین و جنبش اسلامی ازبیکستان ناخشنودند و از طالبان می‌خواهند که این گروه‌های شبه نظامی را از خاک افغانستان بیرون کند.

البته طالبان در گذشته با وزیران خارجه چین و روسیه هم دیدار کرده‌اند اما اجندای بحث ایرانی­ها با طالبان فراتر از صحبت‌های قبلی با این گروه روی مسایل بشردوستانه و جلوگیری از فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان بوده است.

سفر هیات طالبان به ایران خبر مثبتی برای پاکستان است که در چند ماه گذشته کوشیده با عادی‌سازی روابط طالبان با کشورهای جهان، به استقرار حکومت طالبان و ثبات وضعیت در افغانستان کمک کنند.

فراتر از آن، پاکستان مایل است که با بهبود وضعیت در افغانستان روابط خود با واشنگتن را بهتر کند. امریکا با خروج فوری و آشفته از افغانستان، دردسرهای زیادی برای خود ایجاد کرده است.

وندی شرمن، معاون وزارت خارجه امریکا در دیدار با شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان در ماه اکتوبر، نه تنها از کمک‌های پاکستان در قسمت تخلیه امریکایی‌ها و شهروندان دیگر از افغانستان، بلکه اقدامات پاکستان برای آوردن صلح در منطقه قدردانی کرد.

در دیدار وزیر خارجه ایران با امیر خان متقی، بار دیگر بحث تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان مطرح شد. بنا به اعلامیه رسمی حکومت ایران، حسین امیر عبداللهیان «از اظهارات مثبت رهبران طالبان در رابطه به تشکیل حکومت فراگیر» استقبال کرده است.

اما، با استناد به اعلامیه‌های رسمی دو طرف، امیرخان متقی علاقه‌ای به بحث روی این موضوع با جانب ایرانی نشان نداده‌است.

مقامات و سخنگویان گروه طالبان بارها نارضایتی خود را از طرح حکومت فراگیر توسط حکومت های دیگر ابراز کرده‌اند.

ایران و کشورهای منطقه با تاکید بر تشکیل حکومت فراگیر از یک‌سو چشم به استقرار نظم در افغانستان دارند، ولی مهمتر از آن، با ورود سایر جریان‌های سیاسی و قومی به قدرت، طالبان تنها بازیگر سیاست افغانستان نخواهند بود.

تمایل ایران به برقراری روابط نزدیک با طالبان برای جبهه مقاومت و چهره‌های شاخص سیاسی غیرپشتون یک خبر امیدوارکننده نیست. زیرا این واقعیت را برملا می‌سازد که گرایش اصلی در سیاست‌های ایران و دیگر قدرت‌های منطقه بهبود روابط با طالبان است تا حمایت از جریان های سیاسی جایگزین.

طالبان تا اکنون در برابر فشارها برای سهیم کردن غیرپشتون‌ها در حکومت خود مقاومت کرده است. یک دلیل آن این است که مخالفان این گروه در جبهه مقاومت نه تنها چالش‌های جدی نظامی برای این گروه به وجود نیاورده‌اند بلکه به لحاظ سیاسی هم منفعل و ساکت‌اند.