مشاور امنیت ملی امریکا در آستانه سالگرد خروج نیروهای ایالات متحده از افغانستان گفته جنگ در این کشور باید تمام میشد و ماندن نیروها قابل توجیه نبود، چون طالبان قصد حمله به چند هزار سرباز را داشتند. جک سالیوان در عین حال گفت تصاویر میدان هوایی کابل برای او «وحشتناک و دردناک» بود.
نیروهای ایالات متحده امریکا در ماه اگست سال ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شدند که انتقادات بسیاری را به همراه داشت. منتقدان میگویند خروج امریکا از افغانستان عجولانه بود.
جک سالیوان هم هرچند اذعان کرده که پس از خروج نیروهای امریکا اتفاقات وحشتناکی مانند تعطیلی مدارس دخترانه رخ داد، اما خروج از افغانستان تصمیم درستی بوده است.
روزنامه پولیتیکو به نقل از جک سالیوان نوشته که تصمیم جو بایدن، رئیس جمهور امریکا تصمیم درستی برای پایان دادن به دخالت امریکا در جنگ بود.
منابع افغانستان اینترنشنال از پلخمری میگویند که در نزدیکی قوماندانی امنیه و دفتر والی طالبان در بغلان درگیری مسلحانه رخ داده است. به گفته منابع، درگیری بین نیروهای طالبان و افراد مسلح همچنان ادامه دارد و صدای انفجار و شلیک هم شنیده میشود.
منابع به افغانستان اینترنشنال میگویند درگیری از صبح امروز حوالی ساعت ۸ شروع شده است. گفته شده افراد مسلح قصد حمله به دفاتر طالبان را داشتند.
مولوی ابو احمد قریش هاشمی نقشبندی از ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در بغلان وقوع این درگیری را تائید کرده است.
بلاول بوتو زرداری، وزیر خارجه پاکستان روز جمعه ۳۱ سرطان در دیدار با ژانگ مینگ، دبیر کل سازمان همکاری شانگهای در اسلامآباد گفت طالبان نگرانیهای جامعه جهانی را نادیده نگیرد. او گفت طالبان باید به درخواستها در مورد حکومتی فراگیر، مبارزه با تروریسم و تحصیل دختران رسیدگی کند.
آقای زرداری در این دیدار با بررسی وضعیت افغانستان بر تعامل سازنده با سازمان همکاری شانگهای برای ثبات منطقه هم تاکید کرد.
سازمان همکاری شانگهای یک سازمان چندجانبه فرامنطقهای متشکل از هشت کشور است که علاوه بر پاکستان، چین، روسیه، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و هند در آن عضویت دارند.
با توافق سران کشورها، قرار است ایران نیز عضو دائمی این سازمان شود.
با توجه به تحولات منطقه، سازمان همکاری شانگهای تلاش دارد تا همکاریهای چند جانبه را در در میان کشورهای عضو در زمینههای مختلف منجمله مبارزه با تروریزم ارتقا دهد.
هدف سفر دبیر کل سازمان همکاری شانگهای به پاکستان هم تبادل نظر در مورد جهتگیری استراتژیک سازمان در آینده خوانده شده است.
به گزارش رسانههای پاکستان، آقای زرداری در دیدار با آقای مینگ بر لزوم همکاری با سازمان همکاری شانگهای برای استفاده موثر از پتانسیل آن برای ثبات کل منطقه تاکید کرده است.
علاوه بر مغولستان و بلاروس،- افغانستان در سازمان همکاری شانگهای همچنان به عنوان یک عضو ناظر است، اما با توجه به عدم مشروعیت طالبان تاکنون نمایندگان آن در نشستهای این سازمان دعوت نشدهاند.
نشست شورای وزیران خارجه و سران کشورهای سازمان همکاری شانگهای اواخر ماه جاری میلادی در تاشکند و سمرقند برگزار میشود.
منابع محلی از ولایت ننگرهار خبر دادند که طالبان روز جمعه یک خبرنگار زن به نام سلگی احساس را به شدت لتوکوب کرده و به او هشدار دادند که کارش را ترک کند. منابع گفتند طالبان تلفن این خبرنگار را ضبط کردهاند. سلگی که پس از لتوکوب طالبان ضعف کرده بود به کمک مردم به شفاخانه منتقل شد.
گفته شده که قبل از این رویداد افراد طالبان به خانواده سلگی هشدار داده بودند که او نمیتواند به کارش به عنوان خبرنگار ادامه دهد. با این حال، منابع محلی گفتند این خبرنگار به دلیل وضعیت ناگوار اقتصادی، راهی جز ادامه حرفهاش نداشته است.
نهادهای جهانی مدافع خبرنگاران بارها از وضعیت وخیم آزادی بیان و رسانههای آزاد زیر فشارهای روزافزون دولت طالبان ابراز نگرانی کردهاند.
در آخرین مورد، دفتر سازمان ملل در کابل (یوناما) در گزارش ۱۰ ماههاش اذعان کرده است که بعد از ورود طالبان به کابل نهادهای رسانهای محدود شدهاند.
خانه آزادی بیان در ماه حمل اعلام کرده بود که پس از به قدرت رسیدن طالبان، تمامی ساختارهای مردمسالاری به ویژه آزادی بیان ضربه شدیدی دیده و آخرین نفسهایش را میکشد.
آسوشیتدپرس گزارش داده که با وجود تلاشهای آژانسهای مددرسان سازمان ملل، این نهادها نتوانستهاند به همه آوارگان جنگ بلخاب دسترسی پیدا کنند، زیرا بسیاری از آنها هنوز در کوهها هستند. نورعلی، مسئول یک تیم سیار یونیسف میگوید به دلیل دشوارگذر بودن راه، قاطرها قادر به عبور نیستند.
او گفته است ما حتی بعد از پنج و نیم ساعت پیادهروی نتوانستیم به محلی که افراد متواری پناه گرفتهاند، برسیم.
هنگامی که طالبان و افراد مولوی مهدی جنگ در ولسوالی بلخاب را آغاز کردند، زهرا و خانوادهاش از ترس جنگ به کوه فرار کردند. آنها با هزاران خانواده دیگر برای روزهای متمادی مسیر پر صخرهای را پیاده طی کردند و مطمین نبودند چه سرنوشتی در انتظارشان است، فقط می خواستند از جنگ فرار کنند.
زهرا و خانوادهاش میگویند که نمیدانند دوباره به خانه و کاشانهشان در ولسوالی بلخاب ولایت سرپل، برخواهند گشت یا نه.
زهرای ۳۵ ساله که به دلایل امنیتی این نام مستعار را انتخاب کرده، گفت: "ما نمیخواستیم به دام بیفتیم. ممکن بود همه ما کشته شویم."
خانواده زهرا از جمله هزاران نفری هستند که از درگیری بین طالبان و جنگجویان وفادار به مولوی مهدی مجاهد، رئیس سابق استخبارات این گروه برای بامیان، گریختند.
به گزارش اسوشیتد پرس قومیت، فرقهگرایی مذهبی و زغال سنگ در مرکز این جنگ قرار دارد.
نعمتالله بیژن، تحلیلگر سیاسی مستقر در استرالیا میگوید: "همه این عوامل با هم در به راه انداختن درگیریها نقش دارد."
مجاهد، یک هزاره شیعه، در سال ۲۰۱۹ به طالبان پیوست و بلافاصله پس از به دست گرفتن قدرت توسط این گروه به عنوان رئیس استخبارات بامیان منصوب شد.
آسوشیتدپرس گزارش میدهد که انتصاب مجاهد در ابتدا به عنوان حمایت از ادعای طالبان مبنی بر فراگیرتربودن برای غیرپشتونها تلقی میشد، اما به زودی او در مقابل طالبان ایستاد.
در حالی که جنگ در بلخاب تنها چند روز به طول انجامید، سازمان ملل میگوید که حداقل ۲۷ هزار نفر را آواره کرد که تقریباً همه آنها هزارهاند.
آوارگی این شمار مردم، بحران بشری دیگری در این منطقه ایجاد کرده است که اکنون آژانسهای امدادی در تلاش برای مقابله با آن هستند.
زهرا که خانوادهاش نزدیک به دو هفته پیش در یک مسجد روستایی در بامیان جابهجا شدند، گفت: «ما با شکم خالی میخوابیدیم و صبحها از خواب بیدار میشدیم و دوباره به راه میافتایم.»
او می گوید که همه از فرط خستگی و گرسنگی بیمار بودند.
خانواده براتعلی سبحانی، یکی دیگر از باشندگان بلخاب نیز در همین مسجد پناه گرفتهاند.
او میگوید: «ما چیزی با خود نداشتیم. فقط با لباسهایی که پوشیده بودیم از جنگ فرار کردیم.»
خانواده هفت نفره او - از جمله پنج فرزند - چهار روز پیادهروی کردند تا اینکه چوپانی آنها را به یک مسجد برد.
سبحانی گفت: «او ما را نجات داد. ما چیزی نداشتیم. فکر میکردیم احتمالاً میمیریم.»
در محله شهر دزدان چشمه در بامیان، نجیبه میرزایی روزها را صرف مداوای کسانی کرده است که از بلخاب گریختهاند.
میرزایی، رئیس یک شفاخانه محلی گفت که بسیاری از افراد متواری از جنگ، زنان باردار هستند که از اسهال، حالت تهوع و بیماریهای تنفسی رنج میبرند.
عنایتالله خوارزمی، سخنگوی وزارت دفاع طالبان میگوید که مولوی مهدی و پیروانش در بلخاب به کوهها گریختهاند و جنگ متوقف شده است.
اما عفو بینالملل نیروهای طالبان را به کشتار غیرنظامیان در آنجا متهم کرد؛ اتهامی که طالبان آن را رد می کند.
مردی که خواست نامش فاش نشود، گفت: «مردم ترسیدهاند؛ به همین دلیل هنوز در کوهها هستند.»
شماری از باشندگان روستاهای اطراف کوه البرز ولسوالی چمتال ولایت بلخ با ارسال نامهای به افغانستان اینترنشنال میگویند با گذشت هر روز تعداد خانوادههایی که از این روستاها میکوچند افزایش مییابد. در نامه آمده است که به دلیل خشکسالی، مردم این روستاها به آب آشامیدنی دسترسی ندارند.
در این نامه آمده است که بهای یک بوشکه آب در این روستاها به ۴۰ افغانی رسیده، اما مردم به دلیل بحران اقتصادی از خرید آن ناتوان هستند.
باشندگان روستاهای اطراف کوه البرز از صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) به خاطر برنامه انتقال آب آشامیدنی صحی سپاسگزاری کردهاند، اما اذعان کردهاند که این برنامه تمامی نیازهای آنها را مرفوع نکرده است.
باشندگان کوه البرز همچنین گفته اند که اهالی این منطقه از کمکهای بشردوستانه بینالمللی سهمی نبردهاند.
مردم این روستاها نامههای جداگانهای به ادارات محلی طالبان در ولایت بلخ و دفاتر محلی موسسات مربوط به سازمان ملل نیز ارسال کرده، اما به قول آنها به مشکلاتشان رسیدگی نشده است.